Hellenistisch historicus

december 21, 2014
P. Monts. Roca 267

Papyrus Montserrat Roca 267

Ik blogde gisteren over papyri en vertelde dat zulke tekstvondsten konden helpen om de betrouwbaarheid te verifiëren van de overlevering van antieke teksten door middeleeuwse kopiisten. Ik rondde af met de opmerking dat er nog duizenden en duizenden onuitgegeven papyri zijn.

De toegankelijkheid van papyri is eerlijk gezegd wat problematisch, want zelfs als ze wel zijn uitgegeven, gaat het niet zelden om obscure publicaties die alleen zijn in te zien via interbibliothecair leenverkeer. Ik heb wel eens 230 gulden betaald om fotokopieën te laten maken van een uitgave die alleen in Berlijn voorhanden was. Over het feit dat we, twintig jaar na de doorbraak van het internet, redelijkerwijs mogen verwachten manuscripten en papyri online te kunnen inzien, heb ik het dan nog maar niet.

Lees de rest van dit artikel »


Ilias

december 20, 2014
Fragment uit de Ilias (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis)

Fragment uit de Ilias (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis)

Tot de uitvinding van de boekdrukkunst door Laurens Janszoon Coster Johannes Gutenberg konden teksten alleen worden vermenigvuldigd door ze met de hand over te schrijven. De simpele gevolgtrekking is dat wij antieke teksten dan en slechts dan kennen als er middeleeuwse kopiisten waren.

De flessenhals zit in de zesde, zevende en achtste eeuw. We weten dat allerlei belangrijke teksten in de Late Oudheid nog in omloop waren. In de late vierde eeuw was er zelfs een enorme kopieeractiviteit. Tot in de vijfde eeuw was het corpus van antieke letteren daardoor nog min of meer intact.

Lees de rest van dit artikel »


Het afnemend peil der beschaving

december 19, 2014
Hoax?

Hoax?

Een tijdje geleden circuleerde op de sociale media de bijgevoegde foto van een groep kinderen in het Rijksmuseum. Achter hen de Nachtwacht, maar geen ervan kijkt ernaar: ze zijn meer geïnteresseerd in hun smartphone. Het commentaar was redelijk voorspelbaar: wat erg toch, zoveel moois en dan niet kijken, jeugd van tegenwoordig, afnemende belangstelling voor cultuur, ach, wee.

Tja. Die ouwe mensen van tegenwoordig. Komen nooit in een hedendaags museum. Weten niet hoe je daar met een app op je telefoon leuke dingen kunt leren. Eerst krijg je een rondleiding van je leraar, daarna kun je je verder verdiepen met zo’n digitale gids, soms in de vorm van een spelletje. Dubbel rendement van je museumbezoek. Ik heb geen idee hoe de bijgevoegde foto tot stand is gekomen, maar ik zou niet meteen jeremiëren over het afnemend peil der beschaving.

Lees de rest van dit artikel »


Herseninfarct

december 18, 2014

ergerEn dan ineens heb je een leuk buurmeisje. De oude vrouw die altijd in het appartement tegenover het mijne had gewoond, was naar een bejaardenhuis vertrokken en op een mooie zaterdag diende Ella zich aan. Studente. Spring in ’t veld. Met haar moeder stond ze haar nieuwe kamers schoon te maken en te schilderen. “Bij haar moet alles rood zijn,” deelde die moeder mee toen ik me kwam voorstellen en een fles drank afgeven. En inderdaad, Ella schilderde alles rozerood.

Ik zou liegen als ik schreef dat we vrienden werden. De studente leidde een compleet ander leven dan de veertiger die een kwart van zijn tijd rondhing in landen als Syrië en Libië. Ik zou echter ook liegen als ik schreef dat onze werelden volledig gescheiden waren, want we kwamen elkaar regelmatig tegen op de gedeelde trap. Ze leende een ovenschaal, ik nam een oude telefoon (rood) van haar over. We hebben wel eens samen een toiletdeur geforceerd die op miraculeuze wijze aan de binnenkant vergrendeld was geraakt. Zonder me te willen rekenen tot Ella’s intimi: ik kende de hoofdlijnen van haar bestaan – haar studie, dat ze veel sportte, haar werk als sportinstructrice, waar ze op vakantie ging.

En ik wist dat ze in de zomer van 2007 werd getroffen door een herseninfarct.

Lees de rest van dit artikel »


Vreemde brieven

december 17, 2014

postEen ruime kwart eeuw geleden, toen ik voor een deel van mijn inkomen nog was aangewezen op de Informatiseringsbank en woonde in een huis aan de Amsterdamse Marnixstraat, ontving ik een curieuze brief. De Informatiseringsbank schreef mijn adres niet te hebben en vroeg me een brief terug te sturen met die informatie. Alsof je iemand opbelt met de vraag wat zijn telefoonnummer is.

Onlangs overkwam me iets dat erop leek. Ik kreeg een brief van het bedrijf waar ik mijn internetaansluiting en e-mail heb. Men schrijft dat men mij zaken als mijn factuur stuurt, dat men er niet zeker van is dat ik die ook ontvang en dat ik even op een webpagina moet aangeven op welk mailadres ik mijn mail wil ontvangen.

???

Dat mailadres heeft men mij echter zelf gegeven. Dat ik de facturen ontvang, weet het bedrijf omdat ik ze elke maand betaal. Je vraagt je af er nou niemand is die controleert wat van post de deur uitgaat.


Faalkardinaal

december 16, 2014

simonisEigenlijk had ik vandaag willen schrijven over het Epos van Gilgameš. Gewoon een lief stukje over een oeroude tekst, waarin vragen aan de orde komen die wij nog steeds stellen. Maar de actualiteit moest weer eens zo nodig tussenbeide komen.

Die actualiteit is dat vorige week bekend werd dat kardinaal Ad Simonis, lange tijd het hoofd van de rooms-katholieke kerk in ons land, er al in oktober 2000 van op de hoogte was dat zijn hulpbisschop Jan Niënhaus vier “erotische stoeipartijen” had gehad met een minderjarige. Simonis wist dit uit een brief van de betrokkene maar besloot de zaak te laten wat ze was.

Lees de rest van dit artikel »


Bokswedstrijd?

december 15, 2014
Boksers uit Thera (Nationaal Archeologisch Museum, Athene)

Boksers uit Thera (Nationaal Archeologisch Museum, Athene)

De bovenstaande muurschildering is afkomstig van het Griekse vulkaaneiland Santorini, het antieke Thera. Aan het einde van de zeventiende of het begin van de zestiende eeuw v.Chr. is de vulkaan uitgebarsten, waardoor een oeroude stad bedekt raakte. Als het cliché niet zo vaak zou zijn gebruikt, zou je het een Egeïsch of een Minoïsch Pompeii kunnen noemen.

Enkele fresco’s zijn nu te zien op de bovenverdieping van het Nationaal Archeologisch Museum in Athene, een museum waar – naast een zeer professionele expositie – soms een ontwapenend amateurisme bestaat: de twee jongens waren te zien in een zaaltje naast een kamer waar de deur openstond naar een balkon, waar iemand de was te drogen had gehangen. Ik houd van Griekenland.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 294 andere volgers