Elementaire deeltjes

oktober 22, 2014

spraakverwarringDe samenleving draait beter op de kruipolie van betrouwbare informatie. Dus betalen we wetenschappers om ons die informatie te leveren en dus doen zij onderzoek om de informatie zo betrouwbaar mogelijk te doen zijn. Het is de bedoeling dat de betrouwbaarst-denkbare informatie zo terechtkomt bij zoveel mogelijk mensen.

Dat lukt dus niet. De betrouwbaarste informatie ligt op betaalsites en wordt ons onthouden. Tegelijk worden allerlei auteursrechtvrije boeken gedigitaliseerd en online gebracht, zodat er op het internet steeds meer verouderde informatie ligt. De gevolgen zijn ernaar en de lezers van deze kleine blog kennen mijn standaardvoorbeelden: de terugkeer van ideologisch-getinte interpretaties van de Cyruscilinder, het negentiende-eeuwse idee van de “god van de gaten”, fysiognomie of het idee dat Jezus een mythisch figuur is. De publieke kennis van de geesteswetenschappen heeft de afgelopen vijftien jaar zware averij opgelopen.

Lees de rest van dit artikel »


Tacitus

oktober 22, 2014

germanenDe Nijmeegse classicus Vincent Hunink houdt zich al zeker vijftien jaar bezig met het vertalen van de Romeinse auteur Tacitus. Het is leuk zijn vroege en recentere weergaven van het lastige Latijn te vergelijken, want je ziet dan hoe Vincent steeds brutaler wordt en een bepaald staccato-effect bereikt dat – voor zover ik dat kan beoordelen – de lezer een gevoel geeft van het ongemakkelijke Latijn in de brontaal.

Een tijdje geleden vroeg hij me of ik de inleiding en de verbindende teksten wilde schrijven voor zijn vertaling van de aan de Germanen gewijde gedeelten van Tacitus’ Germania, Historiën en Annalen. Uiteraard zei ik ja, want het zijn boeiende teksten en bovendien heb ik prettige herinneringen aan de samenwerking bij Vincents prachtvertaling van Velleius Paterculus.

Lees de rest van dit artikel »


Tolkien, Hulspas en Holman

oktober 21, 2014

tolkienVoor mijn eindexamen las ik The Lord of the Rings van Tolkien. En nog een bulk andere boeken, maar daar heb ik het nu niet over. Een leuke herinnering is dat mijn docent en ik na afloop van het examengesprek nog even koffie dronken en spraken over, jawel, literatuur. In het Nederlands en niet in mijn moeizame Engels, maar het was een gelijkwaardig gesprek waarin mijn leraar serieus informeerde naar mijn literaire oordeel.

Ik herinner me niet wat ik toen heb gezegd over Tolkien, maar weet wel dat mijn docent uitlegde dat de Germaanse achtergrond van de verhalen hem weinig deed, en dat we zoekend concludeerden dat een liefde voor Tolkien eigenlijk een heel subjectieve zaak was. Je deelt zijn “Germaanse gevoel” of niet. Ik ben dat gevoel kwijtgeraakt, maar ik vond het leuk dat ik later in Oxford in café The Eagle and Child bleek te zitten aan de tafel waar Tolkien elke week was neergestreken met C.S. Lewis en enkele andere literatoren. Ik kan begrijpen waarom er mensen zijn die een soort Tolkien-religie hebben, zoals de media vorige week berichtten.

Lees de rest van dit artikel »


Geluidsoverlast

oktober 20, 2014

geluidsoverlastInmiddels hoor ik hoe mijn huisgenoten wakker worden. Voetstappen in het trappenhuis, deuren die in het slot vallen, kranen die beginnen te lopen. Ook aan de andere zijde van het blok, aan de overkant van de binnentuin, zijn de lichten aangegaan. Ik kan mensen zien lopen. Verschillende kijken uit het raam om te zien wat er aan de hand is.

We wonen hier boven een supermarkt die zich uitstrekt van de Bilderdijkkade naar de Bilderdijkstraat. Er is ook en sportschool die zich diep de tuin in uitstrekt en ik geloof dat er nog wat andere winkels zijn. Ze hebben ventilatoren op het dak die je de hele dag hoort zoemen. Het is meestal niet heel storend.

Lees de rest van dit artikel »


Kunst, omdat het moet

oktober 19, 2014

parijsIn Frankrijk – in Parijs om precies te zijn – is een kunstwerk verwijderd nadat vandalen de kabels waarmee het stond verankerd, hadden weggehaald. De reden voor de weerzin was dat de kerstboomachtige sculptuur teveel zou lijken op een seksattribuut.

Minister van cultuur Fleur Pellerin uitte felle kritiek op het vandalisme, zo meldt NU.nl, en sprak van een “ernstige aanval op het principe van artistieke vrijheid”. Dat bekrompen kleinburgerlijke publiek toch.

Maar wat ik eens zou willen weten: is er een principe dat burgers garandeert dat ze gewoon van hun stad mogen genieten, zonder gedwongen te worden te kijken naar dingen die ze lelijk of aanstootgevend vinden?

Begrijp me niet verkeerd: wat de een lelijk vindt, vindt de ander mooi. Het is, zoals Cicero al schreef, niet zo zinvol over smaak te twisten. En ja, er bestaan inspraakcommissies. Ik kan me desondanks niet aan de indruk onttrekken dat de kunstdames en -heren nogal eens voor, over en zonder het publiek beslissen.


Illegaal opgegraven maalsteen

oktober 18, 2014
Illegaal opgegraven Romeinse molensteen, die niet op Marktplaats behoort maar in een museum.

Illegaal opgegraven Romeinse maalsteen, die niet op Marktplaats behoort maar in een museum.

Het leuke én relevante van de wetenschappelijke bestudering van de Oudheid is dat we te weinig data hebben. De meeste disciplines kunnen de hoeveelheid beschikbare informatie vergroten met extra waarnemingen, door experimenten te doen of een sonde te sturen in je buikholten of naar Pluto. De oudheidkunde is anders. Daar is altijd te weinig informatie.

Het nadenken over dit tekort vormt de intellectuele uitdaging. De training in deze vaardigheid is wat het vak belangrijk maakt. Je zou wensen dat militaire inlichtingendiensten opnieuw, zoals vroeger, archeologen, oudhistorici en classici rekruteerden, want die begrijpen iets van denken over “known unknowns” en “unknown unknowns”.

Lees de rest van dit artikel »


Geschiedenisliefde

oktober 18, 2014
Waar het idee van een "Romeinse" groet vandaan kwam

Waar het idee van een “Romeinse” groet vandaan kwam

Ik herinner me niet hoe mijn contact met de Dordtse mediëvist Henk ’t Jong tot stand is gekomen. Misschien was het een reactie op een van de wederzijdse blogs – dit is de zijne – of misschien was het via Facebook of misschien was het gewoon een keer een belangstellend mailtje. Hoe dan ook, de man staat al een tijdje op mijn radar als iemand met een hartstochtelijke liefde voor de Middeleeuwen. Ooit bezig met levende geschiedenis, is hij nog altijd actief als heraldicus en historisch adviseur.

Eén van de dingen die ons verbindt is dat we ons storen aan vermijdbare historische onjuistheden. Voor het goede begrip: onjuistheden zijn altijd onvermijdelijk want over het verleden weten we nu eenmaal meer niet dan wel. Zelfs over de twintigste eeuw: hoewel bekend is wie “Deep Throat” was en we beschikken over getuigenverslagen, memoires en geluidsopnamen, is over Watergate nog altijd veel onduidelijk. Dat geldt a fortiori voor de Middeleeuwen, de Oudheid en de Prehistorie. Het meeste weten we niet. Soms weten we dingen echter wel en dan is het ergerlijk als het zonder goede reden verkeerd word getoond of uitgelegd.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 262 andere volgers