De onwil tot populariseren

Minerva’s uil

Ik heb in deze kleine blog al eens eerder verwezen naar Jeroen Geurts, die dingen zegt over het populariseren van wetenschappelijke informatie waarmee ik het grondig en hartstochtelijk eens ben. Vandaag staat een nieuw artikel op SciencePalooza (hier), waarin hij erop wijst dat experts hun boodschap moeten begeleiden.

Nou, ga er maar aan staan, zult u denken. Mijn verhaal is al complex genoeg. Het moet ook nog een beetje onderhoudend zijn. En bovendien: wie weet nu echt van al zijn kennis op hoeveel ‘harde data’ deze is gestoeld?

Dit zijn, zo erkent Geurts, “valide punten”, en daarom roept hij op tot meer discussie over gepopulariseerde wetenschap. Hij noemt als troef dat je met z’n allen meer weet dan in je eentje,  zodat ideeën kunnen worden getoetst. Tot slot wijst Geurts erop dat discussies niet alleen nuttig zijn, maar ook leuk.

Het is krek zo, en daarom geef ik gehoor aan Geurts’ oproep tot discussie.

Er is in de eerste plaats wetenschappelijke winst te boeken. Mijn eigen vak, de oude geschiedenis, pakt almaar de physics of society niet op, een nieuw verklaringsmodel dat door bijvoorbeeld economen historici die zich bezighouden met de twintigste eeuw al wél wordt toegepast. De reden daarvoor is, simpelweg, dat oudhistorici vooral spreken met classici en archeologen, en zodoende in een kringetje ronddraaien. Dat hoeft helemaal niet erg te zijn – ik ken zeer traditionele maar fantastische publicaties – maar je mist een kans. Zeker nu de physics of society voldoende bekend zijn bij het grote publiek, zoals door het boek van Ball, valt het ook op dat oudhistorici een dijk van een kans missen. Intensief contact met het publiek zou het vakgebied hebben verrijkt.

Het kan ook fouten voorkomen. Eén van de axioma’s bij de tekstinterpretatie is de zogenaamde “eenheid van de menselijke geest”. Die is, zo is mij verteld, geproblematiseerd door het moderne hersenonderzoek. Ik wees er in een recente post al op dat ook de door classici en oudhistorici gemaakte interculturele vergelijkingen veel problematischer zijn dan ze wel realiseren. Een open discussie met het publiek – laten we zeggen, mensen die het Cultureel woordenboek enigszins kennen – zou de oudheidkunde voordeel hebben kunnen opleveren.

Waarom die discussie wordt vermeden en waarom oudhistorici zo slecht populariseren? Ik vermoed dat het er enerzijds mee te maken heeft dat men zich onvoldoende bewust is van het feit dat inmiddels een derde van de mensen een hogere opleiding heeft, en dat het anderzijds komt doordat universiteiten hun geld binnenhalen met onderzoek en onderwijs, niet met overdracht. Dat is weliswaar een wettelijke taak, maar als je er geen geld voor krijgt en als er toch geen controle is, is wel duidelijk waarom het geen prioriteit krijgt.

Dit brengt me op een tweede punt. Geurts is niet de enige die zegt dat zo’n dialoog voor de betrokkenen leuk kan zijn. Ze is dat ook voor het publiek, dat zo kan delen in de ontdekkingsvreugde. Robbert Dijkgraaf haalde dit eens aan in een van zijn jaarredes bij de KNAW, als een mogelijke weg bij het populariseren. Maar als hij dan weet dat je mensen de ontdekkingstocht moet laten neemaken, waarom heeft hij, terwijl hij president was van de KNAW, zo weinig gedaan om dat te bevorderen? Er lag een voorstel van het ministerie om universiteiten 4% van hun inkomen te laten halen uit de overdracht van wetenschappelijke kennis. De KNAW lijkt het een stille dood te hebben laten sterven en een recente nota van de Jonge Academie had verrassender kunnen zijn. Kortom, ik vrees dat Geurts vooral zal stuiten op onwil.

Dat is een van de redenen waarom ik denk dat het zinvol is een parlementair onderzoek in te stellen naar de uitvoering van artikel 1.3.1 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, maar daarover een andere keer meer.

About these ads

4 reacties op De onwil tot populariseren

  1. CK zegt:

    Je schreef haastig dit keer, Jona. Je enthousiasme gaat met je op de loop. Ik denk dat je met “bij grote boek” bedoelt “bij het grote publiek”. Ondertussen is het zo dat door gebrek aan publiekscommunicatie het publiek alleen kwader wordt.

  2. Mike Uyl (oud-voorzitter Historische Kring Velsen) zegt:

    Voor mij zijn twee dingen duidelijk; er verschijnen de laatste decennia vooral op lokaal niveau buitengewoon veel leuke en toegankelijke publicaties, inderdaad geschikt voor een breed volk. Verder ben ik mij niet bewust (als onderdeel van dat volk) van enige onderliggende kwaadheid. Naar mijn gevoel is er juist redelijk veel publiekscommunicatie, met name in plaatselijk periodieken, uitgaves van historische verenigingen en niet in de laatste plaats de openbare bibliotheken.

    • Er is aardig wat woede. Ik krijg vrij veel post van mensen met vragen over de Oudheid; niet zelden reageren mensen boos op de wetenschap als ik heb uitgelegd hoe de vork in de steel zit. “Waarom hoor ik dat nu pas?” is nog een van de vriendelijkere reacties. Drie voorbeelden heb ik geciteerd in deze post.

    • MNb zegt:

      Natuurlijk is er woede. Mensen houden er niet van als ze iets willen weten en of helemaal geen reactie krijgen of te horen krijgen dat het allemaal toch te moeilijk voor ze is.
      Een leerkracht als ik die zoiets probeert met zijn/haar leerlingen deugt niet voor het vak.
      Dat begint bij pakweg Wikipedia. De Engelse versie is zeer betrouwbaar als het om Natuurkunde gaat, met noten en al. Hoe dat met Oudheidkunde zit weet ik niet, maar ik zou toch verwachten dat de beoefenaars van dat vak zich druk maken om de betrouwbaarheid ervan.
      Bovendien voorspel ik dat Oudheidkunde binnen een paar jaar relevanter wordt dan velen nu vermoeden. Jezusmythologie – dat een ongelooflijke hoeveelheid pseudowetenschap bevat – wint terrein, met uiteraard het politieke doel het gehele christendom in diskrediet te brengen.
      Tenslotte, een vakgebied dat niet of onvoldoende in staat is nieuwe onderzoeksgebieden te ontsluiten zal veel te spoedig aan stagnatie lijden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 254 andere volgers

%d bloggers like this: