De ondergang van de Bourgondiërs

september 15, 2014

Bourgondische mantelspelden uit Worms

Borbetomagus, het huidige Worms, lijkt ooit de stad te zijn geweest vanwaaruit de Bourgondiërs, een Germaanse stam die meestal loyaal was aan het Romeinse Rijk, een sector van de Rijngrens verdedigde. Meestal loyaal – maar niet altijd. Hun leider Gundihar lijkt zich, althans in de ogen van de Romeinse oppercommandant Aetius, nogal onafhankelijk te hebben gedragen. De chroniqueur Prosper Tiro noteert voor het jaar 435:

In deze tijd versloeg Aetius Gundihar, de koning van de Bourgondiërs die in de Gallische gewesten woonden, en toen deze smeekte om vrede, werd die hem verleend. Gundihar kon er niet lang van genieten omdat de Hunnen hem en zijn volk met wortel en tak uitroeiden.

Lees de rest van dit artikel »


Boekhandel

september 13, 2014
Boekenbus

Boekenbus

Nog even over Sozopol aan de Zwarte Zee. Toen ik terugkwam uit het museum, zag ik deze oranje bus: een boekhandel, die kort nadat ik de foto had genomen openging. Een vriendelijke, baardige man vertelde me dat hij met de bus door Bulgarije reed, nu eens hier, dan weer daar, en elke zomer drie maanden in Sozopol.

Ik vond het een leuk idee en wilde een boek kopen, maar een lekkere Engelse thriller bleken ze niet te hebben: hoewel men stond in een vrij toeristisch stadje, was het assortiment niet gericht op de buitenlandse bezoekers maar op de Bulgaarse markt. Het was een echte boekhandel, waar de verkoper zich niet richt op de grootste gemene deler en het snelle geld, maar gewoon iets goeds wil verkopen.

Lees de rest van dit artikel »


Communistische kerk

september 10, 2014
Niets te verliezen dan zijn ketenen

Niets te verliezen dan zijn ketenen

In de Middeleeuwen was Veliko Tarnovo de hoofdstad van een Bulgaars koninkrijk dat zich in zijn gloriedagen, het begin van de dertiende eeuw, uitstrekte van de Zwarte naar de Adriatische en de Egeïsche Zee. Aan het einde van de veertiende eeuw liepen de Ottomaanse Turken het onder de voet. Toen ze de Bulgaarse hoofdstad hadden veroverd, maakten ze de burcht met de grond gelijk.

Vier, vijf eeuwen later herwonnen de Bulgaren hun onafhankelijkheid en in de communistische tijd werd besloten de oude burcht te herbouwen. Het resultaat mag er wezen. Een brug, poorten, kasteelmuren, torens, een paleis en op de heuveltop een kerk: als je niet beter zou weten, zou je denken dat het echt oud was. Je zou het kunnen opvatten als ’s werelds grootste folly.

Met de herbouw van het kasteel hadden de Bulgaarse communisten niet zoveel moeite. Dat daarin een kerk was opgenomen, was echter lastiger. Godsdienst was immers de opium van het volk. Het aanbrengen van een middeleeuws-ogende decoratie, met fresco’s die de christelijke boodschap uitdroegen, was helemaal een stap te ver.

Lees de rest van dit artikel »


De apotheose van Homeros

september 3, 2014

Apotheose van Homeros (British Museum)

Apotheose van Homeros (British Museum)

Mooi. Dat van Stonehenge, dat is er uit. Kan ik nu (dinsdagavond) gaan schrijven wat ik eigenlijk had willen schrijven.

Het bovenstaande reliëf is te zien in het British Museum en het staat bekend als de apotheose van Homeros. Dat is een vergoddelijking en misschien had het beter kunnen worden aangeduid als een eerbewijs, maar het is duidelijk wat er aan de hand is. De dichter zit, zoals u op dit plaatje ziet, linksonder op een troon en wordt gekroond en – vermoedelijk – bewierookt door twee mensen achter hem. Dat zijn de Ptolemaische vorsten Ptolemaios IV Filopator en zijn vrouw Arsinoe III, die de kroon en vleugels hebben die hen doen lijken op Oikoumene (“bewoonde wereld”) en Chronos (“tijd”). Het meisje met het zwaard voor Homeros’ troon representeert Homeros’ Ilias. De Odyssee zit, nauwelijks zichtbaar, achter de dichter.

Lees de rest van dit artikel »


Libië

augustus 31, 2014
Fresco's uit de Wadi Imla

Fresco’s uit de Wadi Imla

Voor toeristen bestaat Libië uit drie delen: de kust, de woestijn en de halfwoestijn. Langs de zee liggen de bekende opgravingen. In het oosten zijn dat de kerkjes van Apollonia, de fenomenale ruïnes van Kyrene, de bizarre reliëfs bij Slonta, de havenstad Ptolemaïs en het Byzantijnse fort Boreum. In het westen zijn dat vooral de Villa Selene en de drie Fenicisch-Romeinse steden Lepcis Magna, Tripoli en Sabratha.

Laten we er geen doekjes om winden: wat hier te zien is, is elders in het Middellandse Zee-gebied eveneens te zien. En beter. Maak een reis naar zuidwest-Turkije en je ziet precies hetzelfde. Wie echt geïnteresseerd is in de oude wereld, kan beter daarheen gaan.

Lees de rest van dit artikel »


Het boek is dood. Morsdood.

augustus 15, 2014

(klik=groot)

(klik=groot)

Ik weet heus wel dat de boekenrubriek in een krant een bijzaak is. Over vijf jaar worden boeken besproken in de lifestylebijlage. Dat is onvermijdelijk en wie daar nog over moppert is eigenlijk een zeurpiet. Het boek heeft zijn beste tijd gehad als medium in het culturele debat.

Ik heb me daarbij neergelegd. Het boek dat ik vandaag afrondde, zal mijn laatste zijn. Internet is sneller, staat meer zelfcorrectie toe en bereikt meer mensen. Met het verdwijnen van het boek gaat iets van waarde verloren, zeker, maar het is zoals het is.

En toch.

Toch komt het hard aan dat je van de website van het NRC Handelsblad, dat zich toch presenteert als een krant met hart voor cultuur, niet meer meteen kunt doorklikken naar de boekenblog. De kookrubriek, de achterpagina en de bij mijn weten afgelopen WK voetbal zijn voor het NRC Handelsblad belangrijker.

Zó dood is het boek dus al. Het is hard gegaan.

 

PS

Geruchten over de dood van het boek blijken grotelijks overdreven. De krant laat me net weten dat de link per ongeluk is verwijderd en wordt hersteld. De boekenblog is dus toch nog iets waarmee de krant zich wil presenteren. Laten we hopen: nog heel lang.


Dood in Triëst (2)

juli 26, 2014
Triëst, het mausoleum van Winckelmann

Triëst, het mausoleum van Winckelmann

[Dit is het tweede en laatste van mijn stukjes over de dood van Winckelmann, de grondlegger van de kunstgeschiedenis. Het eerste is hier.]

De relatie tussen Winckelmann, die in Italië verbleef, en zijn Duitse vaderland was niet optimaal. De keurvorst van Saksen, die hem ooit een jaargeld ter beschikking had gesteld om in Italië te studeren en kunst aan te kopen voor het museum in Dresden, had dat ook weer ingetrokken en hoewel de geleerde snel genoeg nieuw emplooi had gevonden, voelde hij zich niet op waarde geschat. Een sollicitatie in Pruisen was afgesprongen op de spaarzaamheid van Frederik de Grote (of de hoge looneisen van de oudheidkundige). Maar in 1768 besloot Winckelmann. eenenvijftig jaar oud, de reis over de Alpen te maken.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 258 andere volgers