Natuurgodsdiensten

februari 24, 2015
Poster van een moderne uitvoering van Le Sacre du Printemps

Poster van een moderne uitvoering van Le Sacre du Printemps

Rond 1900 was God dood en dat riep de vraag op waar godsdienst dan vandaan kwam. De vraag was eerder gesteld. In de vroege achttiende eeuw had de Napolitaanse geleerde Giambattista Vico geopperd dat de eerste mensen het weer, dat zo oncontroleerbaar was, hadden opgevat als goden. Dat leverde hem in het conservatieve, katholieke Napels de nodige problemen op, maar de gedachte bleef hangen en aan het einde van de negentiende eeuw kreeg ze zelfs een zekere actualiteit.

De oorzaak daarvan was dat de Europese geleerden steeds meer kennis verwierven van de grote godsdiensten. Het zoroastrisme, het hindoeïsme en het boeddhisme zijn maar drie voorbeelden. De koloniale bestuurders constateerden de enorme variatie binnen de islam. In Amerika ontstond de godsdienst van de mormonen. Zendelingen en etnografen kwamen terug met schatten aan informatie over religies waarover men voordien zelfs niet had gehoord. Er was zoveel meer informatie en al die godsdiensten waren zo ontegenzeggelijk vitaal dat de traditionele christelijke verklaring – godsdienst was ontstaan door Gods openbaring; afwijkingen waren ketterijen – domweg niet langer houdbaar was.

Lees de rest van dit artikel »


Vrij ongedierte

februari 15, 2015

logoIk zal niet zeggen dat spellingsregels de allerbelangrijkste zijn van alle intermenselijke afspraken, maar belangrijk zijn ze wel. Natuurlijk, als we erover discussiëren, lijkt het helemaal nergens over te gaan. Ik zie met lichte angst uit naar het najaar, als de tweede evaluatie van de Spellingwet zal moeten plaatsvinden en neerlandici elkaar weer in de haren vliegen over de tussen-s. We worden dan andermaal bevestigd in ons vooroordeel dat de geesteswetenschappen zich bezighouden met volstrekt irrelevante zaken.

Ja, de discussie over de regels is lachwekkend. Maar er is toch iets meer aan de hand. Als ik hierboven “Spellingswet” zou hebben geschreven, zou u er vermoedelijk overheen hebben gelezen, maar als er “Zpellingwet” had gestaan, had dat uw aandacht getrokken. Wat afwijkt, stoort. Wat stoort, leidt af van de boodschap. Daarom hou je je als schrijver aan de spelling(s)regels: niet omdat ze zo geweldig belangrijk zijn, maar omdat je wil dat mensen je verhaal tot het einde lezen. Een schrijver die zich daar niet om bekommert, zegt in feite dat de lezer zelf maar moet uitzoeken wat met de tekst is bedoeld. Goed spellen is gewoon beleefd.

Lees de rest van dit artikel »


Op admiraal De Ruyter (bis)

januari 30, 2015
Joan Lievensz, Portret van Michiel de Ruyter

Joan Lievensz, Portret van Michiel de Ruyter

Het is sinds gisteren de Week van de Poëzie. Ik zou daarover vandaag niet zijn begonnen – ik heb er immers vorig jaar al over geschreven – als het niet zo was geweest dat er mensen blijken te zijn die denken dat admiraal De Ruyter iets anders is geweest dan een zeeman.

Mijn vriend en collega Josho Brouwers attendeerde me op een tof gedicht van Joost van den Vondel, dat deze schreef bij het portret van Joan Lievensz dat hiernaast is afgebeeld. Vondel had er zin in. Dit is gewoon vuurwerk.

Lees de rest van dit artikel »


Cervantes, alweer

januari 26, 2015

cervantesDit is dus eigenlijk gewoon regelrecht & ronduit schokkend nieuws. Al negen maanden, zo lees ik, zijn archeologen in Madrid op zoek naar het stoffelijk overschot van Cervantes. Ze hebben daarbij drie niet-geregistreerde graven in het vizier. Je vraagt je af waarom ze daar negen maanden voor nodig hebben, want zo moeilijk kan het toch niet zijn een geraamte met één arm te identificeren.

Maar het wordt nog gekker. De speurtocht naar de laatste rustplaats van de auteur van de eerste roman uit de wereldliteratuur duurt namelijk helemaal geen negen maanden. Dat is een klinkklare leugen. Men is er al drie-en-half-jaar mee bezig. Ik wijdde er op 29 juli 2011 een van de eerste stukjes van deze kleine blog aan. Daarin schreef ik:

Lees de rest van dit artikel »


Johnny Ramone

januari 24, 2015

commandoIk schreef er een tijdje geleden al over, over de Amerikaanse band The Ramones, die in de jaren zeventig de rockmuziek terugvoerde naar haar wortels: geen eindeloze gitaarsolo’s, geen invloeden vanuit de blues, muzikale eenvoud, een rechttoe-rechtaan-presentatie en een volume waarmee je je ouders op de kast kon jagen. Rock ’n’ roll is in laatste instantie gewoon een vorm van alles-of-niets-heid, die in andere tijden Sturm und Drang zou zijn genoemd.

Dat kan beangstigend overkomen. De broer van Joey Ramone, Mickey Leigh, haalt in zijn boek I slept with Joey Ramone herinneringen op aan het leven van de zanger en vertelt hoe in de buurt waar ze opgroeiden, Forest Hills, in de jaren zestig verschillende bands speelden die grote indruk maakten. Eén daarvan heette The Tangerine Puppets en was waanzinnig populair, maar de kinderen werden gewaarschuwd voor een van de leden, Johnny Cummings. Ofwel Johnny Ramone, die in zijn autobiografie Commando zijn eigen visie geeft op – onder andere – die reputatie.

Lees de rest van dit artikel »


Portret

januari 23, 2015
Mijn portret

Mijn portret

Telefoontje van mijn vriendelijke uitgever: of ik langs wil komen om mijn portretfoto te laten maken. Ik weet het, zo gaan die dingen: op veel boeken staat het portret van de auteur. Het verzoek is niet ongebruikelijk en in die zin redelijk.

Alleen: ik schrijf nonfictie. Ik probeer u uit te leggen wat we over iets weten en waarom we dat weten. Niet meer, niet minder. Mijn onderwerp is de oude wereld. U zult niet méér weten over de Oudheid als u weet hoe ik er uitzie. Sterker nog: het leidt u af. De naam van de auteur staat toevallig op het boek omdat er iemand aansprakelijk moet zijn om stommiteiten te corrigeren, maar meer is er niet. Als die aansprakelijkheid er niet zou zijn, zou nonfictie ook anoniem kunnen.

Lees de rest van dit artikel »


Nieuw oudheidkundig tijdschrift (2)

januari 22, 2015
aw

Een omslag van Ancient Warfare. Ook het nieuwe tijdschrift zal tekeningen hebben op het omslag.

Ik blogde vorige week over het nieuwe tijdschrift dat uitgeverij Karwansaray wil opzetten over de oude wereld. Het is op verschillende plaatsen aangekondigd. Gisteren zaten we vier man (m/v) sterk rond de tafel om de eerste reacties te bekijken. Zoals u zich misschien herinnert is ons doel Griekenland en Rome te combineren met Egypte, het oude Nabije Oosten en de “barbaarse” gebieden in het noorden, waarbij we én filologische én archeologische én historische visies bieden. Ancient History Magazine, zoals de werktitel luidt, wil de nadruk leggen op de vervlochtenheid van de deelculturen van de oude wereld, die automatisch met zich meebrengt dat je je niet tot filologie, archeologie of geschiedenis moet beperken.

Er zijn al enkele resultaten van de enquête. Meer dan de helft van degenen die de moeite namen om de vragenlijst in te vullen, komt uit Groot-Brittannië of de Verenigde Staten. Dat heeft duidelijke gevolgen voor de distributie en onze aantrekkelijkheid voor advertenties. Andere dingen zijn echter nog minder duidelijk en we kunnen wel wat meer reacties gebruiken, dus onze digitale enquête staat nog open voor uw gewaardeerde bijdrage.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 334 andere volgers