Het Midden-Oosten in één boek

april 18, 2014

mansfieldEr was me eens gezegd dat als je iets zocht dat de hele geschiedenis van het Midden-Oosten voor je samenvatte, je het boek van Peter Mansfield moest hebben, A History of the Middle East (1991). “De Mansfield”: het klonk alsof het een begrip was. Toevallig zag ik het boek, toen ik naar Curaçao ging, op Schiphol liggen. Het was een vorig jaar geactualiseerde editie, dus ik nam het mee voor de lange vlucht.

Ik had grote moeite met het eerste hoofdstuk, dat over de Oudheid gaat. In vijftien bladzijden telde ik tweeëntwintig feitelijke onjuistheden. Zoals wel meer historici kon ook Mansfield, als het gaat om oude geschiedenis, niet ontdekken waar zijn handboekkennis verouderd was. Teleurgesteld liet ik het boek wat het was, en dat was jammer, want zo snel het de Oudheid heeft verlaten, blijkt “de Mansfield” zijn reputatie waar te maken.

Lees de rest van dit artikel »


Lawrence in Jordanië (4)

april 18, 2014
Wadi Rum

Wadi Rum

Ik heb eerder deze week driemaal geschreven over Lawrence of Arabia, de Britse officier die tijdens de Eerste Wereldoorlog meevocht met de Arabische legers van Hussein van Mekka. Zij dekten de rechterflank van het Britse leger dat vanuit Egypte oprukte door Palestina. De officiële vijand was het Ottomaanse Rijk, maar er stond meer op het spel: het land van de Eufraat en de Tigris was spreekwoordelijk vruchtbaar en al in de negentiende eeuw hadden de Britten en Fransen grootse plannen gemaakt om het Midden-Oosten koloniaal te exploiteren. Dat was nog aantrekkelijker geworden toen er olie was ontdekt.

Hussein van Mekka steunde de Britten omdat de Britse Hoge Commissaris voor Egypte, Henry McMahon, hem had toegezegd dat hij zou worden erkend als heerser van een onafhankelijk koninkrijk. Zijn zonen Faysal en Abdulah, zijn generaal Sharif Nasir en zijn bondgenoot Audeh abu Tayeh: allemaal meenden ze dat de Britten daarmee hadden gedoeld op een rijk voor alle Arabieren. Misschien waren het wel de kanttekeningen van MacMahon, die erop neerkwamen dat er uitzonderingen zouden zijn voor de Joden, Druzen, Maronieten en Alawieten, die het zo geloofwaardig maakten dat de rest voor de Arabieren zou zijn.

Lees de rest van dit artikel »


Religie en wetenschap

april 15, 2014

Kleitablet (British Museum) met een lijst van verduisteringen tussen 518 en 465 v.Chr. Vermeld is onder de dood van de Perzische koning Xerxes.

Het is jammer dat we niet wonen in Amerika of Australië, want daar is dinsdagavond een maansverduistering te zien en dat is toch altijd indrukwekkend. Als er veel stof in de atmosfeer zit, kleurt de maan bloedrood. Geen wonder dat de oude volken er een akelig voorteken in zagen.

De Mesopotamiërs dachten dat het aangaf dat binnen honderd dagen een vorst zou sterven. Het aardige is dat dit klopt. Er zijn namelijk nogal wat staatshoofden en het zou vreemd zijn als er binnen honderd dagen niet ergens een regeringswisseling was.

Lees de rest van dit artikel »


Lawrence in Jordanië (3)

april 14, 2014
Het vertrek in Azraq waar Lawrence prins Faysal ontving.

Het vertrek in Azraq waar Lawrence prins Faysal ontving.

De Arabische inname van Akaba, waarover ik gisteren schreef, zal de Turken niet echt hebben verrast. Ze wisten dat de stad bedreigd was en hadden geprobeerd haar te versterken. De Britten, die de haven zelf hadden willen overnemen, hadden gemengde gevoelens over de Arabische verovering, maar begrepen dat het in hun belang was te verhinderen dat de stad weer in Ottomaanse handen viel. Enkele uren nadat kapitein Lawrence was komen melden dat de Arabieren de haven in handen hadden, was een bevoorradingsschip naar Akaba op weg.

Voorlopig waren de Britten ook degenen die er het meeste baat van hadden. De legers van de opstandelingen trokken nu van het Arabische Schiereiland naar het noorden en dekten de flank van het Britse leger, dat vanuit Gaza Palestina wilde veroveren. Dat generaal Allenby kort voor kerstmis 1917 Jeruzalem kon innemen, was voor een deel te danken aan de parallelle bewegingen van de Arabische legers, die via Akaba werden bevoorraad.

Lees de rest van dit artikel »


Lawrence in Jordanië (2)

april 13, 2014
Scène uit "Lawrence of Arabia"

Scène uit “Lawrence of Arabia”

De Arabische aanval op Akaba in de film Lawrence of Arabia is een van de spectaculairste scènes die ooit is gefilmd. Ik zou zo gauw geen tweede film kunnen noemen waarin een charge met dromedarissen wordt getoond. Graag had ik in dit stukje een videoclipje van de Youtube opgenomen, maar de rechthebbenden lijken de scène voor Nederland te hebben geblokkeerd.

Misschien maar beter ook, want het is bepaald geen realistische weergave. Sterker nog, de bestorming van Akaba is eigenlijk geen historische gebeurtenis.

Lees de rest van dit artikel »


Lawrence in Jordanië (1)

april 10, 2014
Wadi Rum

Wadi Rum

Gistermorgen heb ik in alle vroegte minutenlang gekeken naar het stille spektakel van de zon die van achter de bergen oprees over de Wadi Rum, een woestijngebied in het zuiden van Jordanië. Het was niet heel anders dan in de film Lawrence of Arabia en dat is ook niet zo vreemd, want die film is hier opgenomen.

De Britse officier T.E. Lawrence valt in het Midden-Oosten niet te vermijden. Als jonge geleerde schreef hij een boek over Kruisvaarderskastelen en later was hij betrokken bij de opgravingen van Karchemish. Foto’s die hij maakte in Beiroet documenteren hoe die stad er een eeuw geleden uitzag. Hij dankt zijn bijnaam aan zijn rol in de Arabische Opstand: de campagne uit de Eerste Wereldoorlog waarin de Arabieren hun onafhankelijkheid afdwongen. Daarover schreef hij een prachtig boek, Seven Pillars of Wisdom, waarmee hij zijn eigen legende schiep en bereikte dat hij in het Midden-Oosten onvermijdelijk steeds weer opduikt.

Lees de rest van dit artikel »


In Petra

april 7, 2014
Reliëfs van Sabinos Alexandros

Reliëfs van Sabinos Alexandros

Over de in de rotsen uitgehouwen stad Petra, waar ik momenteel ben, valt verschrikkelijk veel te vertellen en dat ga ik dus mooi niet doen, want ik zit hier veel te fijn met een biertje op mijn hotelkamer. Maar over de foto hierbij valt wel iets te zeggen.

Deze reliëfs bevinden zich in de anderhalve kilometer lange kloof die naar Petra leidt. Het gat bovenaan is niet belangrijk, al proberen vrouwen er steentjes in te gooien. Als dat lukt, zullen ze een mooie man vinden. (Gek genoeg gingen ze ermee door, hoewel ik er toch was.) Het gaat me om de vier vensters onderaan, die ons iets vertellen over de voor-christelijke en voor-islamitische religie in het Midden-Oosten.

Lees de rest van dit artikel »


Historische accuratesse

april 6, 2014

nebo_la_storia_07_john_the_baptistDit stukje zou in mijn reeks “museumstukken” kunnen, maar ik plaats het daarin niet, want het is te weerzinwekkend. De foto hiernaast toont de executie van Johannes de Doper: u herkent, van rechts naar links, koning Herodes Antipas, de profeet, de Romeinse beul en achteraan Salome, die het hoofd van Johannes had gevraagd als beloning nadat ze voor de gasten van de koning had gedanst.

Ik maakte de foto in een museumpje dat “La Storia” heet en zich bevindt op de berg Nebo, waarvandaan Mozes het Beloofde Land zag liggen. Al sinds Late Oudheid, toen hier een kerk werd gebouwd met mooie mozaïeken, trekt deze plaats christelijke pelgrims. Aan het einde van de vierde eeuw bezocht de pelgrim Egeria deze plek terwijl aan het bezoek van paus Johannes Paulus II, vijftien eeuwen later, een monument herinnert met een inscriptie in potjeslatijn.

Lees de rest van dit artikel »


De dwaas van Gerasa

april 3, 2014

gerasaAls iemand me zou vragen wat het mooiste verhaal uit de oude wereld is, dan zou ik niet weten welk dat is, maar het verhaal van de dwaas van Gerasa uit Evangelie van Marcus scoort in elk geval hoog. Hier is het, in de Nieuwe Bijbelvertaling.

Ze kwamen aan de overkant van het meer, in het gebied van de Gerasenen. Toen Jezus uit de boot gestapt was, kwam hem meteen vanuit de grafspelonken een man tegemoet die door een onreine geest bezeten was en in de spelonken woonde. Zelfs als hij vastgebonden was met een ketting kon niemand hem in bedwang houden. Hij was al dikwijls aan handen en voeten geketend geweest, maar dan trok hij de kettingen los en sloeg hij de boeien stuk, en niemand was sterk genoeg om hem te bedwingen. En altijd, dag en nacht, liep hij schreeuwend tussen de rotsgraven en door de bergen en sloeg hij zichzelf met stenen.

Lees de rest van dit artikel »


Immigratie en assimilatie

april 2, 2014

Sarcofaag van Wahibra-Emakhet, Rijksmuseum van Oudheden (Leiden)

In 671 v.Chr. versloeg de Assyrische koning Esarhaddon de Nubische farao’s die op dat moment heersten over Egypte. De Assyriër voegde het oude land van de Nijl toe aan zijn rijk, maar het bleek lastig te beheersen. Er waren inheemse opstanden en hoewel Esarhaddons opvolger Assurbanipal (r.668-631) de orde probeerde te herstellen door Thebe, bij wijze van afschrikwekkend voorbeeld, te verwoesten, zag hij zich uiteindelijk gedwongen Egypte op te geven.

Een van de door de Assyriërs aangestelde Egyptische bestuurders, Psamtek, nam daarop Griekse en Karische huurlingen in dienst, herenigde Egypte en stichtte een nieuwe dynastie, die wordt genoemd naar haar hoofdstad Sais: “de Saïeten”. Van nu af aan woonden er Grieken in de Egyptische delta-stad Naukratis, niet zo heel ver van Sais, in een nederzetting waarin ze enig zelfbestuur hadden.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 225 andere volgers