Gino Bartali

juli 29, 2014

valorDe Tour de France zit er weer op en dat is een ongezochte aanleiding om Gino Bartali in het zonnetje te zetten, de Italiaanse renner die de Ronde won in 1938 en 1948. Il Pio zou vaker hebben gewonnen als de Tweede Wereldoorlog er niet tussen was gekomen.

Bartali, die deze maand een eeuw geleden is geboren in een dorp in Toscane, leefde in de tijd waarin de wielersport doorbrak. Eén van de redenen was dat voor veel Italianen de toegenomen mobiliteit, een wezenskenmerk van de twintigste eeuw, werd vertegenwoordigd door de fiets. Het is nu moeilijk voor te stellen, maar het rijwiel was in het toenmalige Italië hét symbool van de moderniteit.

Lees de rest van dit artikel »


Dood in Triëst (2)

juli 26, 2014
Triëst, het mausoleum van Winckelmann

Triëst, het mausoleum van Winckelmann

[Dit is het tweede en laatste van mijn stukjes over de dood van Winckelmann, de grondlegger van de kunstgeschiedenis. Het eerste is hier.]

De relatie tussen Winckelmann, die in Italië verbleef, en zijn Duitse vaderland was niet optimaal. De keurvorst van Saksen, die hem ooit een jaargeld ter beschikking had gesteld om in Italië te studeren en kunst aan te kopen voor het museum in Dresden, had dat ook weer ingetrokken en hoewel de geleerde snel genoeg nieuw emplooi had gevonden, voelde hij zich niet op waarde geschat. Een sollicitatie in Pruisen was afgesprongen op de spaarzaamheid van Frederik de Grote (of de hoge looneisen van de oudheidkundige). Maar in 1768 besloot Winckelmann. eenenvijftig jaar oud, de reis over de Alpen te maken.

Lees de rest van dit artikel »


Parthenon Marbles

juli 25, 2014

Detail van de Elgin Marbles (British Museum)

Traditioneel worden ze de “Elgin Marbles” genoemd, maar een slimme, ongetwijfeld Griekse, taaltacticus heeft het woord “Parthenon Marbles” bedacht om te benadrukken dat het gaat om kunstwerken die behoren in de tempel op de Atheense akropolis. De prachtige marmeren reliëfs zijn momenteel in het British Museum maar Griekenland wil ze terug. De bovenste verdieping van het enkele jaren geleden in Athene geopende, prachtige Parthenonmuseum is alvast ingericht om ze terug te verwelkomen. Op Historiek legt Natascha Neef uit waarom ze weer naar Athene moeten.

Laat vooropstaan staan dat ik eigenlijk al haar argumenten hout vind snijden. Ik heb in het oude Akropolismuseum – dat met zijn beperkingen overigens ook zijn charmes had – wel eens een petitie getekend waarin de Britten werden opgeroepen de stukken terug te geven. Nu ik erover denk, geloof ik dat ik daar voor het eerst de naam “Parthenon Marbles” tegenkwam.

U voelt echter al aankomen dat ik aan de kwestie ook een andere kant ontwaar.

Lees de rest van dit artikel »


Brief

juli 23, 2014
Brief, gevonden in Tell Brak (Syrië)

Brief, gevonden in Tell Brak (Syrië)

De foto hierboven toont een brief die rond 1350 v.Chr. is verstuurd. Het is een beetje moeilijk te zien, maar op de onderste helft is de afdruk te herkennen van een zogeheten rolzegel: een kleine stenen cilinder waarin een plaatje is gekerfd dat kon worden afgerold over een kleitablet. De eigenlijke brief tekst is bovenaan gekrasd in het kleitablet, dat zo groot is als een sigarettenpakje.

Het zegel kan worden geïdentificeerd als dat van de plaatselijke heerser van een stadje dat Nuzi heette en lag in het noorden van Irak. De man, die Shaustatar heet, schrijft dat het zegel voortaan toebehoort aan koning Tushratta van Mitanni.

Lees de rest van dit artikel »


Vingers en cijfers

juli 22, 2014

pellegriniEr is iets raars aan de hand met herdenkingen. Dat wat herdacht moet worden is in het 100e jaar niet belangrijker dan in het 99e jaar. De enige reden om dit jaar 2000 jaar keizer Augustus, 1200 jaar Karel de Grote of 100 jaar Eerste Wereldoorlog te herdenken, is dat die aantallen er zo leuk bij staan in het tientallig stelsel. Anders gezegd, we hebben de platvloersheden dit jaar te wijten aan het feit dat we tien vingers hebben. Het belang van geschiedenis afhankelijk van een biologisch feitje.

Zouden we twee keer drie vingers en een zestallig stelsel hebben, dan noteerden we dit jaar dat Augustus 13132 jaar dood was, dan schreven we nu dat Karel de Grote 5320 jaar geleden overleed en hadden we alweer tot 244 geteld voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Dan zouden we nu niets herdenken.

Lees de rest van dit artikel »


Dood in Triëst (1)

juli 21, 2014
Winckelmann

Mengs’ portet van Winckelmann

Dertien jaar geleden: ik was op weg naar Rome, of eigenlijk Ostia, waar ik gedurende een paar weken wilde werken aan een boek. Het werd een gouden tijd, onvergetelijk doordat AS Roma landskampioen werd. De pret begon echter al op de heenweg: we reden om over Udine omdat we naar het eiland Krk wilden. Niet dat er iets is te zien, maar mijn reisgenoot en ik waren als kind, bladerend door de atlas, al gefascineerd geraakt door een plaatsnaam zonder klinker.

Tenzij u kikt op zwaarlijvige Duitsers die in een te kleine zwembroek op een scooter over de boulevard crossen, kan ik u Krk niet aanraden. Triëst des te meer. Het is de laatste Italiaanse stad voor je Slovenië binnenrijdt. De Porto Vecchio, het Romeinse amfitheater en de witte wijn bij de lunch schieten me als eerste te binnen, maar we kwamen voor het graf van Johann Joachim Winckelmann (1717-1768), de grondlegger van de kunstgeschiedenis.

Lees de rest van dit artikel »


Von Stauffenberg

juli 20, 2014
De plaats waar Von Stauffenberg en enkele andere samenzweerders werden geëxecuteerd

De plaats waar Von Stauffenberg en enkele andere samenzweerders werden geëxecuteerd

Het is vandaag zeventig jaar geleden dat Von Stauffenberg en enkele andere samenzweerders probeerden Hitler te vermoorden, de schuld in de schoenen van de SS te schuiven en een nieuwe regering aan de macht te brengen. Zoals bekend liep dat verkeerd af. Bekijk eventueel de film Valkyrie, die vrij dicht bij de feiten blijft.

Er is in het Bendlerblock in Berlijn (niet ver van de Gemäldegalerie) een expositie die u eigenlijk bezoeken moet. U kunt er onder andere de rapporten zien die de Duitse inlichtingendiensten na de mislukte staatsgreep maakten, met grote stempels “unclassified” erop waarmee de geallieerden het materiaal openbaar maakten.

Lees de rest van dit artikel »


Mainz 1880

juli 18, 2014

Ik vond toevallig de bovenstaande afbeelding: Mainz, zoals het eruitzag in 1880, toen Multatuli er wel eens kwam. Hij woonde in die tijd in Ingelheim, waar hij in 1887 overleed. De sofa waarop hij insliep, staat in het Multatuli Museum in Amsterdam.

De Nederlandse schrijver had enkele jaren eerder de Mainzer Beobachter verzonnen, om zijn eigen mening te kunnen toevoegen aan de nieuwsuittreksels uit de Rijnlandse media die hij destijds maakte voor de Opregte Haarlemsche Courant. Over die hoax leest u hier meer.

Lees de rest van dit artikel »


De Didache

juli 17, 2014

didacheJezus was een Jood. Al zijn familieleden hebben namen uit de tijd van de Joodse patriarchentijd, de meeste van zijn leerlingen eveneens. Hij zwierf door de Joodse wereld, werd beschouwd als messias, droeg tsietsiet aan zijn kleding, bediscussieerde halachische kwesties en predikte een door-en-door Joodse boodschap: de geschiedenis zou een einde gaan krijgen en Israël zou worden hersteld. Veel Joodser kun je het niet krijgen.

Zijn eerste leerlingen leefden in Jeruzalem, een keuze die niet vanzelf zal hebben gesproken: ze kwamen merendeels immers uit Galilea en Jezus’ optreden in Jeruzalem was, naar de maatstaven van deze wereld, geen onverdeeld succes geweest. De gelovigen verwachtten echter zijn spoedige terugkeer en omdat het eschatologisch drama zich afspeelde in Jeruzalem, vestigden de Galileeërs zich in de heilige stad. Tot op de huidige dag schijnen er Joden te zijn die, met het oog op de Eindtijd, graag op de Olijfberg willen worden begraven.

Lees de rest van dit artikel »


Een oeroud standbeeld

juli 16, 2014
Standbeeld van een man (Şanlı Urfa Müzesi)

Standbeeld van een man (Şanlı Urfa Müzesi)

De visvijver van Sanli Urfa, waarover ik gisteren schreef, trekt nogal wat pelgrims en toeristen. In de jaren negentig werd daarom een onderaardse garage aangelegd en er kwam ook een complex met restaurantjes en souvenirwinkeltjes. En een verkeerstunnel, als ik me goed herinner. De archeologen vonden het bovenstaande standbeeld, waar ze aanvankelijk niet veel van konden maken.

Het was zeer oud, zoveel was duidelijk, maar er waren geen parallellen die konden helpen bij de interpretatie. Een staande man, iets meer dan levensgroot, die lijkt te masturberen. Ogen die met obsidiaan ingelegd moeten zijn geweest. Een kledingstuk met een v-hals. Meer viel er aanvankelijk niet van te maken. Het beeld werd aanvankelijk weggezet in de tuin van het plaatselijke archeologische museum.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 244 andere volgers