Tacitus

oktober 22, 2014

germanenDe Nijmeegse classicus Vincent Hunink houdt zich al zeker vijftien jaar bezig met het vertalen van de Romeinse auteur Tacitus. Het is leuk zijn vroege en recentere weergaven van het lastige Latijn te vergelijken, want je ziet dan hoe Vincent steeds brutaler wordt en een bepaald staccato-effect bereikt dat – voor zover ik dat kan beoordelen – de lezer een gevoel geeft van het ongemakkelijke Latijn in de brontaal.

Een tijdje geleden vroeg hij me of ik de inleiding en de verbindende teksten wilde schrijven voor zijn vertaling van de aan de Germanen gewijde gedeelten van Tacitus’ Germania, Historiën en Annalen. Uiteraard zei ik ja, want het zijn boeiende teksten en bovendien heb ik prettige herinneringen aan de samenwerking bij Vincents prachtvertaling van Velleius Paterculus.

Lees de rest van dit artikel »


Germanenmasker

oktober 8, 2014
Masker van een Germaan

Masker van een Germaan

Een geintje van de pottenbakker ben ik:
masker van een rossige Bataaf.
Jij zult om mijn gelaat wel moeten lachen…
kinderen jaag ik stuipen op het lijf!

Het gedichtje is van de Romeinse dichter Martialis (Epigrammen 14.176), de vertaling is van Vincent Hunink, het masker is te zien in het British Museum en ik heb geen tijd voor een langer stukje – dus dit was de zeventigste aflevering in mijn reeks museumstukken; een overzicht is hier.


Grafsteen

oktober 2, 2014

Grafsteen uit Mesambria

Grafsteen uit Mesambria

Nog maar eens een plaatje uit Bulgarije. Dit reliëf komt uit het Archeologisch Museum in Burgas, wat een beetje raar is omdat het is opgegraven in Nessabar, dat een eigen archeologisch museum heeft. Soit. Te zien is een jonge vrouw, overleden in de derde eeuw n.Chr., die muziek maakt met castagnetten. Let op het linkerbeen (voor u rechts): dit is iemand die niet stil kan blijven staan. Haar naam was Agasikleia.

Het is een grafreliëf waarvan er dertien in een dozijn gaan, maar er is toch iets bijzonders mee aan de hand – althans, iets dat wij bijzonder vinden. Haar vader heette Noë ofwel Noach. Hij was vrijwel zeker joods. De enige anderen die zo’n naam zouden kunnen hebben waren christenen, en die waren niet bijster geïnteresseerd in de held van het Zondvloedverhaal.
Lees de rest van dit artikel »


Livius Nieuwsbrief / oktober

september 30, 2014

Dit is de honderdentiende aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een greep uit het Liviusaanbod: ga mee naar Griekenland of Iran, of kom in Hoorn naar de cursus over islamitische kunst!

Jona Lendering (redactie)

Lees de rest van dit artikel »


Tekstkritiek

september 25, 2014

spraakverwarringZoals u weet zijn antieke teksten overgeleverd in middeleeuwse handschriften. Daarin zitten kopiistenfouten. Tekstkritiek is de wetenschap om vast te stellen wat de oorspronkelijke tekst is geweest. Het vak is, in de eerste plaats, gewoon verschrikkelijk leuk. Als ik meer aanleg had voor talen, zou dit het filologische specialisme zijn waar ik verliefd op werd.

Het specialisme is bovendien belangrijk: als dit niet goed wordt gedaan, hebben classici en oudhistorici – en in minder mate ook archeologen – geen poot om op te staan. Tot slot heeft tekstkritiek onverwachte toepassingen: ik heb er al een paar keer op gewezen dat de evolutietheorie van Charles Darwin is gemodelleerd op de zogeheten Lachmannmethode.

Ik heb altijd het gevoel dat ik de stof niet echt goed kan uitleggen. Dat heeft een simpele verklaring: het is een van de vele lacunes in mijn opleiding. Oudheidkundigen worden sinds de jaren tachtig nu eenmaal opgeleid in de helft van de tijd die daarvoor noodzakelijk is. Het helpt ook niet dat er geen goede boeken over bestaan voor het grote publiek. Des te blijer was ik dat Cornelis Hoogerwerf de koe bij de hoorns vat met een heel fijn artikel, dat beslist smaakt naar meer.

Hoogerwerfs stuk leest u hier. Veel plezier!


Karanovo

september 14, 2014
Het paardengraf met wagen

Het paardengraf met wagen

Ik reis nog steeds door Bulgarije: na de noordelijke vlakte, de Beneden-Donau-limes en de kuststrook, zijn we inmiddels ten zuiden van de Balkan gereisd naar Plovdiv. Onderweg passeerden we Karanovo, een van de interessantste opgravingen in het land.

Het verhaal begint in 2008, toen grafrovers werden betrapt bij een van de duizenden grafheuvels in Bulgarije. Een team archeologen uit het nabijgelegen Nova Zagora nam de schade op en ontdekten een wagen met twee paarden. Even verderop lag een hond.

Lees de rest van dit artikel »


De waarde van de klassieken

september 11, 2014
De Griekse dichter Theodoros (Archeologisch Museum Nesebar)

De Griekse dichter Theodoros (Archeologisch Museum Nessebar)

De woorden van de Engelse filosoof C.E.M. Joad (1891-1953) zijn altijd fijn om een anders saaie conversatie wat schwung te geven:

People say it is important to be able to read Latin and Greek prose and poetry in the original. A lot of snobbish nonsense! Classical literature is good, but it isn’t half as good as ours.

Helaas is de hiermee ontketende discussie nogal voorspelbaar.

  1. U zult merken dat aanvankelijk iedereen denkt dat het onmogelijk valt vol te houden dat moderne poëzie beter is dan oudere;
  2. vervolgens zullen er mensen zijn die erop wijzen dat mensen steeds belezener worden, zodat dichters clichés beter herkennen, waardoor ze sprankelender, verrassender en dus beter schrijven;
  3. hierna zal iemand opmerken dat je, als je er zo naar kijkt, antieke poëzie meet aan een moderne maatstaf;
  4. en tot slot zal iemand constateren dat dat niet in strijd is met Joads bewering.

Het is te hopen dat er daarna iemand is die opmerkt dat theoretische bespiegelingen de discussie niet verder brengen, en dat die iemand dan gewoon een gedicht voordraagt. Bijvoorbeeld dit:

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 260 andere volgers