Livius Nieuwsbrief / maart

maart 16, 2014

Twee weken vertraagd – maar u leest in een moment waarom – is hier de honderdenvierde aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

TIEN JAAR LIVIUS

Op 15 maart was het tien jaar geleden dat Livius werd opgericht. U leest er hier meer over. We hebben niet de tijd om het groots te vieren maar hebben wel wat nieuwtjes.

Hartelijk dank voor uw belangstelling voor de nieuwsbrief, de reizen, het journalistieke werk of de cursussen!

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

De website begint langzaam vernieuwd te raken. Kijk maar. Een enkel woord over de achterliggende ideeën hier.

Op onze zustersite LacusCurtius: Censorinus, De die natali. Latijn en Frans.

En verder: Richard Kroes over de mogelijkheid dat de islam is ontstaan uit het christendom, uw redacteur over Julius Caesar en Edwin de Vries over zijn werkzaamheden in Soedan af: 11, 12, 13.

======================================

EGYPTE

Dat de chronologie van de Bronstijd zeker zou zijn, is puur wensdenken. Een leuke vondst uit Luxor maakt dat weer eens duidelijk.

Ondertussen is er ook een majeure doorbraak: de uitbarsting van de Thera moet echt worden gedateerd in de zestiende en niet in de zeventiende eeuw. De as en het puimsteen van die explosie zijn op verschillende plaatsen gevonden – onder andere boven een paleis van de Hyksos in Egypte – en als die uitbarsting in de zeventiende eeuw zou hebben plaatsgevonden, moet de Hyksos al voor 1600 zijn vertrekken. Ander bewijsmateriaal suggereert dat de verdrijving een halve eeuw later plaatsvond; dat is nu bevestigd, zodat een serieus probleem uit de oude chronologie lijkt te zijn opgelost.

Waarom lachten de mensen in het oude Egypte?

Het is een terugkerend element in deze nieuwsbrief: wat zou het toch fijn zijn als archeologen eens ophielden met overdreven claims. Over Edfu wordt zowaar eens een hype teruggenomen.

En verder: Dakhaliya, Napata, een oude weg, een mummie in Luxor, de Memnonkolossen en de vrijspraak van de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het bewijs dat de overgang van de Late Bronstijd/Vroege IJzertijd samenging met een klimaatverandering wordt steeds sterker.

De later-dan-aangenomen domesticatie van de dromedaris werd met veel aplomb gebracht. Maar dat weten we al een eeuw of zo. Wat weer wél nieuws is, is de domesticatie van de kat. En daar schrijft dan weer niemand over.

Lief stukje over archaïsche schrijfwijzen in het spijkerschrift.

Soms wordt op de zwarte markt een voorwerp aangeboden met grote wetenschappelijke waarde. In de regel vermijden wetenschappers zulke informatie, aangezien je daarmee mensen aanmoedigt illegaal te graven. Maar hier is een pleidooi dat wetenschappers kleitabletten van de zwarte markt tóch gaan gebruiken. Het zwakke punt in het betoog is dat wetenschappers, zelfs als ze zich beperken tot wat wél legaal is verworven, hun werk niet afkrijgen; het heeft dus geen enkele zin er nóg meer materiaal bij te nemen – zeker als dat leidt tot plundering. (Vgl. de discussie over de Sapfo-fragmenten even verderop in deze nieuwsbrief.)

En verder: Pella, Babylons Ishtarpoort, het jaarlijkse stukje over Hasankeyf, het halfjaarlijkse stukje dat de archeologen weer terug in Irak zijn en dat er nog veel valt te ontdekken, het maandelijkse stukje over Syrië.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Een overzicht met van publicaties over de nieuwe Sapfo-fragmenten. Een commentaar en wat context. (Livius-medewerker Richard Kroes beschreef het amateurisme in de Nederlandse pers.)

Vijf graven gevonden in het Griekse Vergina. Dat is natuurlijk nog niet leuk genoeg. Dus worden ze gelijk gepresenteerd als koninklijke graven.

Vorige maand noemden we de ontdekking van een beeld van Apollo in Gaza. Er is redelijke scepsis over de authenticiteit. Werd vervolgd, vervolgd en vervolgd.

En verder: Pavlopetri (eigenlijke prehistorie, maar soit), mensenoffers op Kreta, de theorie dat Alexander werd vergiftigd weer eens van stal gehaald plus een hellenistisch schooltje.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Briefje van een Romeinse soldaat aan het thuisfront en een libellus uit de tijd van de christenvervolging van keizer Decius.

En verder: Ampère, l’Arc de Dierrey, Arezzo, Esvres-sur-Indre, Gruaro, Napels (fenomenale foto hier), Romeinse bruggen, Sardes, Side, Sour el-Ghozlane (dat Pompeii te groot is voor adequaat monumentenbeheer, en dat het geld dát er is deels naar de georganiseerde misdaad gaat, is natuurlijk geen nieuws).

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

De nieuwe website Archeologie in Nederland.

In Utrecht is een begin gemaakt met de reconstructie van Castellum Hoge Woerd. Even verderop: de Utrechtse Heuvelrug raakte ontbost in de Romeinse tijd.

Zelf eens willen meedoen aan een opgraving? Kom deze zomer naar Nijmegen!

Op Twitter is deze foto van de recent-ontdekte Romeinse trainingskampen bij Xanten. (Bedankt, René Voorburg van Vici.org.)

Er is twijfel aan de authenticiteit van de Warren Cup in het British Museum. Ietwat ergerlijk is dat de berichtgeving er een soort wedstrijd Duitsland – Engeland van maakt.

Bij het Duitse Rülzheim is een grote schatvondst gedaan, die vanzelfsprekend wordt opgeleukt door naar de Nibelungen te verwijzen. De kritiek is niet mals: 1, 2.

Het haalde het internet niet, maar de Vecht wordt momenteel schoongemaakt en dat leverde zowaar een Romeins bronsstuk van keizer Titus op en een eerste-eeuwse mantelspeld. Leuk detail is dat de aanslag op de speld alleen op het land kan zijn ontstaan, dus het voorwerp is niet in de rivier verloren maar daar later in terechtgekomen.

En verder: Bar-sur-Aube, Bree, Carnuntum, Chateaumeillant en Haltern.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Om blij van te worden: een leuke schotenwisseling over het intellectuele niveau van de antieke gnostici. Deel een, deel twee, deel drie. Van dit soort discussies willen we meer.

De rechtszaak van Jacobovici tegen Zias lijkt doorgang te gaan vinden. De uitslag is niet belangrijk. Het staat immers al vast dat de verliezer de wetenschap is.

En verder: Abel Beth Maacah, een paar nieuwe snippers van de Dode Zee-rollen, kerkruïne overbouwd door een moskee in Diyarbakir,  Byzantijnse waterwerken in Tel Aviv.

======================================

OVERIG

Scherpe kop, goede analyse: oudhistorici hebben gefaald bij de uitleg van het oude Griekenland.

Curieus bericht over een piramide voor de Portugese kust. Misschien in de rubriek dwaasheid, maar laten we even afwachten.

Het soort grote-schaal-geschiedenis dat eeuwig zal blijven boeien (geen ironie): de factoren waardoor onze culturele evolutie sneller verloopt. Merk op hoe zorgvuldig het woord “vooruitgang” wordt vermelden.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In deze editie: een Romeins kookboek, een Top 5, twee zeer compacte, maar informatieve boeken en een scherpe aanbieding voor een prestigieuze publicatie.

Wat at een soldaat en de inheemse bevolking van het Romeinse Limesgebied? Archeoloog en museumkundige Claudia Vandepoel is met haar Historische Keuken gespecialiseerd in de Romeinse eetgewoonten. Door het (laten) proeven van historische recepten brengt ze het verleden dichterbij. Sapor Limitis, de Smaak van de Limes is het bijbehorende kookboek en staat vol met Romeinse recepten uit het Limesgebied. Van relatief obscuur geworden groenten als pastinaak tot inmiddels weer hippe ‘superfoods’ als spelt, maar ook met mosselen en lamshachee. Eet smakelijk!

Nieuw in deze boekenrubriek: de maandelijkse Top 5 best verkochte titels op de afdeling Klassieken:

  1. Fik Meijer – Twee Steden. Het nieuwste boek van Fik Meijer: een vergelijk tussen Constantinopel en Rome, de ‘twee steden’ uit de titel.
  2. Thucydides – De Peloponnesische Oorlog. De beroemde oorlog verteld door de even zo beroemde geschiedschrijver Thucydides werd vertaald door Wolther Kassies in de Baskervillereeks. Erg goed ontvangen, onder andere door het taalgebruik van Kassies.
  3. Capellanus – Liefde. Dit liefdeshandboek, in navolging van Ovidius, stamt uit de twaalfde eeuw en zorgt nog altijd voor controverses. Vertaald door niemand minder dan Piet Gerbrandy.
  4. Philostratus – Leven van Apollonius van Tyana. Nog een recente Baskerville, ditmaal in de vertaling van Simone Mooij.
  5. Seneca – Ware Geluk. Deel drie in de reeks kleine Seneca-vertalingen van Vincent Hunink blijft een handzame en daarmee populaire instap in het Stoïcisme van deze Romeinse filosoof.

Confronting the Classics, het nieuwste boek van Mary Beard, is nu ook verkrijgbaar als paperback. Behoorlijk wat compacter en dan ook meer dan twee keer goedkoper dan de wel veel mooier uitgegeven hardcover, maar met dezelfde interessante, zij het wat oude recensies en artikelen over de klassieken. Lees hier een recensie.

Het kan nóg compacter. De volledige klassieke literatuur in zo’n 125 pagina’s en in handformaat: er is een nieuw deeltje verschenen bij de Oxford Very Short Introductions: Classical Literature, verzorgd door William Alan. Een behandeling van de verschillende genres, auteurs en perioden in de klassieke literatuur, zoals de andere delen in de serie zeer beknopt, maar toch zeer informatief en scherp geformuleerd.

Onlangs succesvol bij Athenaeum gepresenteerd: Stoic Sage van René Brouwer, die als hoogleraar verbonden is aan de vakgroepen rechtsgeleerdheid en wijsbegeerte van zowel de Universiteit Utrecht als de Humboldt Universiteit in Berlijn. Het boek is nog tijdelijk beschikbaar voor de feestelijke introductieprijs van €49,95 (in plaats van €90,95).

======================================

DWAASHEID

Uw redacteur wond zich op over de mythe van “zwart Egypte”.

En verder: dit boek mag in geen bibliotheek ontbreken! De auteur heeft immers een kandidaatstitel in “Radio, TV, & Film Production” en niet minder dan 250 uur (dat zijn meer dan acht weken!) college gehad over Hebreeuws, Grieks, Latijn, Aramees, Judaïca, de Bijbel, archeologie en geologie. Als dat iemand niet kwalificeert als oudheidkundige, wat dan wel?

======================================

INTERNET

De website van het Allard Piersonmuseum is vernieuwd.

De Engelse Loeb-reeks, met tweetalige edities van antieke teksten, kondigt een digitaliseringsproject aan. Het cruciale “free access” ontbreekt, maar laten we ze het voordeel van de twijfel gunnen.

Hoe slecht is de Wikipedia? Een case study.

En dat kon dus twintig jaar geleden niet: een mooie landkaart van het menselijk DNA. Om een uurtje mee te spelen.

======================================

EN TOT SLOT

Nog zesenzeventig dagen tot het Romeinenfestival! Het eerste weekend van juni in Nijmegen.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)


Livius Nieuwsbrief / februari

februari 4, 2014

LIVIUS NIEUWSBRIEF (februari 2014)

Dit is de honderdenderde aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de cursus over de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zoetermeer of Schagen. Die wordt heel leuk.

Jona Lendering (redactie)

======================================

Lees de rest van dit artikel »


SWO

januari 7, 2014

Een ingevuld formulier, een handtekening en nog een handtekening, een fotokopie van mijn paspoort, en dat was het dan: mijn werkzaamheden bij de Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid (SWO) zitten erop. Dat is een andere manier om te zeggen dat de stichting nu officieel is opgericht en dat het eerste bestuur zijn werk kan gaan doen.

Het oprichten van een stichting was een oude wens. Al sinds 1995 probeert de website Livius.org mensen over de oude wereld te informeren. Zoals bij elke wetenschap gebeurt dat in drie fasen: het aanbieden van informatie, het uitleggen van de methode en – als dat mensen nog niet overtuigt – een rechtstreekse dialoog om te achterhalen welke bezorgdheid verhindert dat iemand wetenschappelijke inzichten overneemt. Ik heb er hier al over geschreven.

Lees de rest van dit artikel »


Livius Nieuwsbrief / Januari

januari 6, 2014

LIVIUS NIEUWSBRIEF (Januari 2014)

Dit is de honderdentweede aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het Liviusaanbod: de Kruistochten in Hoorn of de reis naar Jordanië.

Jona Lendering (redactie)

======================================

DANK!

De Nieuwsbrief vierde vorige maand zijn honderdste aflevering en om dat te vieren richtte Livius de Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid op. Het bestuur daarvan dankt u hartelijk voor uw donaties en heeft al projecten op het oog die er in 2014 meer zullen worden gefinancierd.

Ook was er een prijsvraag waarmee boeken vielen te winnen. De uitslag vindt u hier.

Lees de rest van dit artikel »


Livius Nieuwsbrief / December

december 2, 2013

LIVIUS NIEUWSBRIEF (December 2013)

Dit is de 101e aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de cursus Kruistochten in Hoorn.

Jona Lendering (redactie)

Lees de rest van dit artikel »


De 100e Livius Nieuwsbrief

december 1, 2013

Om helemaal blij van te worden: dit is de honderdste aflevering van de Livius Nieuwsbrief!

KEIHARD CIJFERMATERIAAL

De Livius Nieuwsbrief werd in november 2005 voor het eerst verstuurd en verscheen sindsdien ruwweg elke maand, met een ingelaste vijftigste aflevering en een extra nieuwsbrief toen voor het eerst een slagveld van Caesar in België werd geïdentificeerd.

Lees de rest van dit artikel »


Livius Nieuwsbrief / November

november 3, 2013

LIVIUS NIEUWSBRIEF (November 2013)

Dit is de negenennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de reis naar Petra (en de rest van Jordanië).

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Weinig op de Livius-site, die wacht op een restyling, maar uw redacteur heeft in augustus/september een dag-bij-dag-verslag geschreven van Xerxes’ veldtocht naar Griekenland. Het overzicht, dat in de vorige nieuwsbrief zo opvallend niet was voorzien van een link, is daar. Plus: twee recente publicaties over Julianus de Afvallige.

In de reeks museumstukken: Babylonische astronomie, de Augustus van Primaporta en Germaans aardewerk.

Lees de rest van dit artikel »


Livius Nieuwsbrief / Oktober

oktober 4, 2013

LIVIUS NIEUWSBRIEF (Oktober 2013)

Dit is de achtennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het Liviusaanbod: de cursus over Paulus in Gouda, de cursus over het Byzantijnse Rijk in Dronten en Zaandam en de sierradencursus in Leiden. Of ga volgend jaar mee naar Iran.

Jona Lendering (redactie)

Lees de rest van dit artikel »


Acht jaar nieuwsbrief

september 2, 2013

Ik rondde zondagavond een nummer af van de Livius Nieuwsbrief, het maandelijkse overzicht van het online beschikbare oudheidkundige nieuws dat ik nu al zo’n acht jaar schrijf. Zonder dat er ooit reclame voor is gemaakt, heeft die inmiddels ruim 4000 abonnees: het is duidelijk dat ermee wordt voldaan aan een behoefte en als ik daaraan mocht twijfelen, dan werd ik wel op andere gedachten gebracht door de aardige reacties en de balans van af- en aanmeldingen. Ik zal er dus nog wel even mee doorgaan.

In acht jaar ­leer je wel patronen zien in het nieuws. Zo is Griekenland ondervertegenwoordigd in de berichtgeving. Er wordt daar veel archeologisch onderzoek gedaan maar de resultaten halen slechts zelden de internationale media, zodat het voor ons lijkt alsof er minder gebeurt dan in Bulgarije, waar elk persbericht Engelstalig is, zodat het land is oververtegenwoordigd. Om een hiermee verwante reden biedt Groot-Brittannië elke maand veel nieuws, waarin ik over het algemeen scherp selecteer, want werkelijk elke metaaldetectorvondst is een bericht bij de om haar kwaliteit zo goed bekendstaande BBC.

Je wordt weinig vrolijk van de berichtgeving uit Italië. Als men daar iets opgraaft, gaat men altijd op zoek in een tekst wat het zou kunnen zijn en zegt vervolgens dat het dat ook werkelijk is. Een Romeinse villa in een dorp waar een keizer is geboren? Dat moet het geboortehuis zijn van die keizer! Een circus? Dat moet de arena zijn van keizer Commodus! Een stuk muur op de Palatijn? Van Romulus!

Dit is een exces, maar het representeert wel een algemenere trend: archeologen zijn verschrikkelijk goed in het maken van overdreven claims. In de allereerste nieuwsbrief zat ook zo’n bericht en ik heb toen voor de grap gezegd dat het me deed denken aan de publiciteitsstunt van de Amsterdamse stadsarcheologen, die beweerden dat ze het kasteel van Gijsbrecht van Aemstel hadden opgegraven. Ik heb nadien nog veertig keer de “Kasteel van Aemstel-prijs” uitgereikt aan de archeoloog die op de meest exuberante wijze naar aandacht zat te hengelen.

Ik ben ermee gestopt: een grap is maar beperkt leuk en de prijs ging elke keer weer naar Israël, waar ze steeds weer iets uit de Bijbel opgraven. Vorige maand waren er een paleis van David, het huis van de profeet Elisa en een bronzen verdragstekst – geen van alle kon de toets der kritiek doorstaan. Het bericht dat de legioenbasis van VI Ferrata was gevonden was helemaal lachwekkend omdat altijd bekend is geweest waar die lag. Dit laatste ging natuurlijk niet over de Bijbel, maar wie in Israël iets vindt dat met het joodse verleden heeft te maken, kan rekenen op een wonderbaarlijke fondsenvermenigvuldiging – en dat doet uiteindelijk afbreuk aan het respect dat mensen hebben voor de archeologie.

Israël staat niet op zichzelf met zijn gepolitiseerde oudheidkunde. Het is altijd grappig hoe Turkse journalisten erin slagen niet aan te geven dat deze of gene opgraving een Griekse stad betreft. Berichten over Iran zijn zeer vaak naar buiten gebracht door nationalisten die er geen genoeg van kunnen krijgen de islamitische republiek belachelijk te maken. Complete leugens, zoals de beschuldiging dat de werelderfgoed-site Pasargadae onder water gezet zou worden bij het bouwen van een stuwdam, zijn niet uitzonderlijk.

Archeologiejournalistiek is in het Midden-Oosten in feite politiek met andere middelen: is het geen nationalisme dan is het wel religieus fundamentalisme. Wat dat betreft is deze vorm van wetenschapscommunicatie overigens ook heel normaal, want in het Midden-Oosten is álle journalistiek in feite politiek. Alleen in Israël, Libanon en Turkije bestaat een pers die enigszins onafhankelijk is en u zult wel hebben gemerkt dat ik de landen geef in volgorde van afnemende persvrijheid.

Het resultaat is deprimerend. Van de archeologische berichtgeving vertoont 40% meer onjuistheden dan eigenlijk kan. In acht jaar heb ik ontdekt hoe extreem kritisch je moet zijn. Dat is overigens ook heel normaal: oudheidkunde is een gewone menselijke activiteit, net als politiek en commercie, en journalisten moeten een academisch nieuwtje bejegenen met dezelfde argwaan als een politiek persbericht of de jaarcijfers van een onderneming.

Ik heb wel eens gedacht dat het bewustzijn toenam dat er fouten werden gemaakt. Ik vond het heel bemoedigend dat de Evangelische Omroep vorige maand op de radio aandacht besteedde aan de werkwijze van de Israëlische archeologische dienst (lees maar). Alleen: de rubriek dwaasheid in de Livius Nieuwsbrief was ook deze maand weer goed gevuld. Dat is des te ontmoedigender, want de meeste desinformatie is geen pseudowetenschap à la brandspiegels van Archimedes, maar wordt naar buiten gebracht door de universiteiten.

Waarom? Het heeft enerzijds te maken met het falende financieringsmodel en anderzijds met het onvermogen om te zien dat slechte berichtgeving de wetenschap schaadt. Laagopgeleiden krijgen een verkeerd beeld van wat wetenschap is en hoogopgeleiden, die de fouten herkennen, voelen minachting voor de onderzoekers. Elke keer dat ik de maandelijkse nieuwsbrief de deur uit heb, is mijn humeur naar de gallemiezen.


Livius Nieuwsbrief / September

september 2, 2013

Dit is de zevenennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUWE LIVIUS-WEBSITE

De twee Livius-websites zijn gemaakt in klassieke html, wat langzamerhand toch wel wat onpraktisch begon te worden. Inmiddels is de website van de school, Livius.nl, dan toch gerenoveerd. Neem er eens een kijkje, want het is mooi geworden.

Op de andere website, Livius.org, zijn twee pagina’s gekomen over Romeins Toulouse.

=================================

HUISHOUDELIJKE MEDEDELING

De Livius Nieuwsbrief bestaat deze maand acht jaar. We hebben inmiddels 4078 abonnees, die we nooit zullen lastigvallen met abonnementsgelden of advertenties. Maar eens in het jaar bedelen we – en dat is vandaag.

Uw redacteur is per maand ongeveer twee, drie dagdelen bezig met de Nieuwsbrief: uren waarin hij niet kan werken voor de Livius-vennootschap en in feite leeft op andermans kosten. De vennoten doen daar niet moeilijk over, maar als u hun geste wil beantwoorden en in hun kosten wil delen, overweeg dan een bijdrage te storten op bankrekening 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. “nieuwsbrief”. Uw steun is beslist niet verplicht, maar wordt beslist wel gewaardeerd.

========================================

EGYPTE

In Egypte liep het gierend uit de hand. Het Malawi-museum in Minya werd geplunderd, waarbij mummies in brand werden gestoken. Een overzicht van de rest van de schade is hier en een overzicht van aanvallen op Koptisch erfgoed is daar. Enkele musea zijn gesloten en egyptologen vragen het buitenland zich er niet mee te bemoeien. En hier en daar is nog het deprimerende een & ander.

Volgens Herodotos stuurde de Perzische koning Kambyses, die net Egypte had veroverd, in 524 v.Chr. een leger de westelijke woestijn in om de oases daar te veroveren. Het zou door een zandstorm zijn verzwolgen. Sindsdien is gezocht naar dat “verdwenen leger”, maar vrijwel iedereen die erover heeft geschreven, neemt Herodotos’ verslag goedgelovig voor waar aan. Een intelligent artikel stelt de goede vraag: of er wel stofstormen zijn die complete legers kunnen vernietigen.

Wat moet je eten om een piramide te bouwen?

En verder: kijk nog eens wat u op zolder hebt liggen.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De stand van zaken in Syrië, nogmaals, nogmaals, nogmaals en het portret van een smokkelaar.

In Amman is het nieuwe archeologische museum van Jordanië geopend.

En verder: Aslantepe (= Melitene) en Sidon.

======================================

DE OUDE GRIEKEN (en wijde omgeving)

Herbouw van een Grieks schip door de moderne bewoners van het antieke Faselis – met vermoedelijk een foutje in de capaciteit.

Een vondst van een tekst in Lineair-A, zoals nu in Zominthos, is altijd belangrijk. Er is betrekkelijk weinig van dit materiaal bekend maar er zijn voorstellen gedaan voor de ontcijfering. Door de geringe omvang van het corpus kunnen we niet weten of die voorstellen correct zijn, maar áls zo’n voorstel klopt, zouden we het nieuw tablet meteen moeten kunnen lezen. We zullen snel meer horen.

En verder: Myceense vondsten bij Bodrum (Halikarnassos), Starosel, scheepswrakken in de Egeïsche Zee, Sliven, vandalisme in Kyrene, Antiochië in Pisidië en Laodicea.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Dit kan heel leuk worden: de vondst van een archaïsche tempel in het centrum van Rome. Ruwweg even oud en even leuk: een enorm complex in Gabii. Let niet op de hype, het is ook zonder aandachttrekkerij iets om blij van te worden.

Gereconstrueerde muziek uit het oude Rome, Romeinse glastechnologie en de verspreiding van glazen kralen als middel om handelsroutes te reconstrueren.

Een beetje vaag artikel over de ontdekking van een (amfi?)theater lijkt betrekking te hebben op Issos. Als het werkelijk iets is van de afmetingen in Efese, is dit een majeure vondst.

Een amfitheater bij Genzano? Dat moet dan van Commodus zijn geweest. Als u de redenatiefout niet herkent, bent u geslaagd voor het tentamen “archeoloog in Italië”.

En verder: Aquincum (=Boedapest), ‘Ayn Gharandal, de rivier de Rubico, Tivoli en Tyrus.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Op de Harzhorn – u weet wel, dat Romeinse slagveld, diep in Germanië – is een pantserhemd gevonden.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Conwy Valley, Gloscat, Maryport maar weer eens,  Vindolanda, plus: pre-middeleeuwsekolonisatie van de Fær Øer (vergelijk).

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De paradoxen van de handel in vervalste eenheden zijn altijd heerlijk. Een paar jaar geleden kwam een tekst uit de tijd van de Eerste Tempel op de markt, waarvan al snel werd vastgesteld dat ze onecht was. De vervalser werd gearresteerd en berecht. Het voorwerp is dus niet echt – dus waarom legt Israël er beslag op?

Degene die de vervalsing aantoonde was Yuval Goren. Niet voor het eerst probeert het tijdschrift Biblical Archaeological Review deze Israëlische archeoloog, die bewees dat ook andere door BAR als echt beschouwde voorwerpen vervalsingen waren, in diskrediet te brengen.

Dat was lachen natuurlijk, het TV-interview dat Fox had met Reza Aslan, die auteur van een boek over de historische Jezus. Probleem één is dat het boek niet deugt en probleem twee is dat een echte geleerde, geconfronteerd met een vraag waaruit bezorgdheid spreekt, geen autoriteit claimt maar de methode uitlegt. Simcha Jacobovici, die doorgaans figureert in onze rubriek “dwaasheid”, doet ook een duit in het zakje – en voor het eerst is uw redacteur het met hem eens.

Lawrence Schiffmann legt uit wat de studie van Dode Zee-rollen inhoudt.

Sprekend over de Rollen: Groningen heeft een beroemd instituut voor de bestudering van die oude teksten. Momenteel start men een project om een computersysteem de handschriften van de individuele klerken te laten herkennen. Om het te financieren, is een crowdfundingproject gestart – en daarover leest u hier meer.

Waarom de “stallen van Salomo” in Megiddo niet zijn gebouwd door Salomo (maar wie geloofde dat nog?).

En verder: Anthedon (niet de objectiefste bron), Ashdod, kaneel in Dor, Jeruzalem (1, 2, 3) en Tel Rechesh.

======================================

OVERIG

Hoe pijl en boog de wereldgeschiedenis een andere loop gaven.

Het is vaker gedaan maar blijft een interessant thema: posttraumatische stressstoornissen in de zo soldateske oude wereld.

Een teken des tijds: toeristen willen meer informatie. Een derde van de mensen is hoogopgeleid en wil serieus worden geïnformeerd. De meeste universiteiten en nogal wat musea zijn de laatste vijftien jaar niet met de ontwikkelingen meegegroeid.

En verder: Göbekli Tepe (te nemen met een korreltje zout), Byzantijnse schepen in Istanbul, een Sarmatisch graf in zuidelijk Rusland, leuk artikel over computerspel Total War: Rome II – over het verschil tussen “echt” en “authentiek”.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Marietje d’Hane-Scheltema presenteerde onlangs bij Athenaeum haar nieuwste boek. Ditmaal geen vertaling in navolging van haar Metamorphosen, Aeneïs, Oresteia of Satiren, maar een boek óver een van haar auteurs: Ovidius. Leidraad in het boek is dat Ovidius volgens d’Hane-Scheltema Alles altijd anders doet, geïntegreerd door de eeuwige verandering in de natuur. Gelardeerd met citaten in zowel Latijn als Nederlands is het een mooi en ook persoonlijk verhaal over de Romeinse auteur wiens vertaling d’Hane-Scheltema de meeste roem bezorgde.

Gregory Nagy, professor Grieks aan Harvard, geeft in The Ancient Greek Hero in 24 Hours in boekvorm college over het Griekse concept ‘Held’ op basis van vaasafbeeldingen en teksten van Homerus, Aeschylus, Sophocles, Euripides, Sappho, Pindarus, Plato en anderen. De 24 afleveringen of ‘college-uren’ in het boek zijn gebaseerd op het vak dat Nagy al vanaf de jaren zeventig aan Harvard doceert.

In Greeks and Barbarians legt Kostas Vlassopoulos de onderlinge sociale, economische, politieke èn culturele interacties tussen Grieken en niet-Grieken bloot. Handelsnetwerken, kolonisering, globalisering en machtsverhoudingen worden uitgebreid behandeld in dit ambitieuze onderzoek.

Het levensverhaal van Zenobia van Palmyra, de Syrische koningin die in de derde eeuw een opstand tegen de Romeinen leidde, spreekt zo tot de verbeelding, dat het moeilijk is mythe en werkelijkheid van elkaar te scheiden. Desalniettemin waagt archeoloog Yasmine Zahran zich in Zenobia: Between Reality and Legend aan een accurate geschiedenis van deze vrouw.

De oudheid levert meer vrouwen die tot de verbeelding spreken. In Pythagorean Women: Their History and their Writings doet Sarah B. Pomery onderzoek naar de vrouwen in de cultus van Pythagoras, die nauwlettend de omgangsvormen en leefregels voor familie- en seksleven bepaalde teneinde een perfecte harmonie in het huishouden te creëren. Het boek bevat veel (vertaalde) teksten van en over deze vrouwen, plus foto’s van archeologische vondsten en opgravingslocaties.

======================================

DWAASHEID

Dit is toch wel gênant: als het ei van Columbus presenteren dat vrouwen! vroeger! wél! een! belangrijke! rol! speelden! in! de! kerk! Er is echter niemand die ontkent dat er diaconessen en vrouwelijke bisschoppen zijn geweest, er is niemand die tegenspreekt dat Paulus een vrouwelijke apostel Junia vermeldt. Kortom, er is niets nieuws te melden, maar als je eenmaal claimt dat vrouwen op een bepaalde manier vergeten zijn, verliest elke journalist ineens alle kritische zin.

Juist ja. Uw redacteur geeft er maar geen commentaar meer op.

En nee, zonder een spa in de grond te steken weten we al dat het graf van Alexander de Grote niet in Amfipolis zal worden gevonden.

======================================

EN TOT SLOT

Het heeft helemaal niets met de Oudheid te maken maar is wel verrotte interessant: de graven van VOC-mensen in Isfahan.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 225 andere volgers