Livius Nieuwsbrief / mei

april 30, 2013

Dit is de drieënnegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de zomercursus over de Geschiedenis van het Midden-Oosten  in Zoetermeer.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Twee kleine stukjes: de Eburonen en Majdel Anjar.

======================================

EGYPTE

Een op zich alledaags conflict om de schaarse ruimte krijgt in het verwarde Egypte ineens grotere afmetingen: waar leg je een modern grafveld aan als er een antiek grafveld in de buurt is, en welke consequenties heeft dat?

Indachtig het archeologische spreekwoord dat je nieuws nooit één keer naar buiten moet brengen als je ook twee keer naar geld kunt hengelen, is hier het zoveelste stukje over de arbeiders in Giza.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: Suez, Kabushiya, Luxor, Thonis en Sonijat.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

In Syrië wordt onder andere Ebla bedreigd.

En verder: Kültepe (Kanesh), Alacahöyük, Musandam.

======================================

DE MYCEENSE EN ARCHAÏSCHE PERIODE

Er zijn meer docenten die hun materiaal online zetten, maar het moeten er nog véél meer worden. De ontcijfering van het Lineair-B: 1, 2, 3, 4, 5, 6.

De ondergang van de Myceense cultuur – let niet op de foto.

En verder: Babylon, Sheki, Despotikon, de Banditaccia-necropool,

======================================

DE KLASSIEKE PERIODE

De maand alleen de bronzen beelden uit Riace.

======================================

DE HELLENISTISCHE PERIODE

In Syrië wordt onder andere Apamea bedreigd.

De oudst-bekende Griekse papyrus uit Egypte – en waarom die vervloekingstekst zo lang werd genegeerd.

En verder: obscene graffiti, Gaza, Pella, Kastro Kallithea en Anapa.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

In Syrië wordt onder andere Palmyra bedreigd.

De vloedgolf van 365 blijft de gemoederen bezighouden. Nieuw bewijs.

Stonehenge. Stonehenge in de Romeinse tijd?! Jawel.

En verder: Pompeii, Tell Abu Seifi, hoe men in Thessaloniki het Romeinse verleden wil tonen, Wilhelm II in Baalbek.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Bath, Derby, Housesteads, Londen, Navenby, Sudeley Castle,

En verder: Keltisch Gallië, de vorstengraven bij Oss, Haltern, Ruiselede en Regensburg.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het is niet helemaal de tijd van het jaar, maar misschien is het juist daarom mogelijk eens wat verstandige dingen te zeggen over de ster van Betlehem.

Ach, Jeruzalem: 1, 2 (elk bad is altijd weer een ritueel bad), 3, 4, 5, en meer voorspelbare problemen rond het archeologisch erfgoed.

En verder: Hamei Yo’av, een curieuze stenen structuur in het Meer van Galilea, hoe de hoax rond het Evangelie van Jezus’ Echtgenote tot stand kon komen en waarom het Judasevangelie echt is.

======================================

OVERIG

In het Rijksmuseum van Oudheden is de afdeling Nabije Oosten heropend. En nu we het toch over musea hebben: Orientalis is gered, haalt zijn bezoekersaantallen en gaat een hopelijk voortaan onbedreigde toekomst tegemoet. De downloadbare folder is daar.

Het nut van de klassieken staat niet ter discussie. Hoe je ze uitlegt wel. Uw redacteur ordent zijn gedachten.

En verder: de genenkaart van Europa, aanstootgevende Griekse naakten, een atelier dat antieke muziekinstrumenten nabouwt,  goed-doordachte stukken over de films Cleopatra en The Eagle, waarom je op vakanties geen oudheden moet meenemen en interessante Griekse en Latijnse meervoudsvormen.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Leven & (na de) dood
Onlangs is de grootse tentoonstelling Life and Death in Pompeii and Herculaneum in het British Museum geopend. De bijbehorende catalogus is zowel in hardback als in paperback beschikbaar en bevat veel van de tentoongestelde fresco’s, voorwerpen en sculpturen die overgebleven zijn na de vulkaanuitbarsting in 79 AD.

Of het enkel door deze Londense tentoonstelling komt of niet, over het onderwerp zijn tal van nieuwe uitgaven verschenen. Zoals de kleurrijke boekjes The Ages of Pompeii en The Art of Loving, het meer volledige The Complete Pompeii en Andrew Wallace-Hadrills veelgeprezen Herculaneum: Past and Future (paperback, hardcover).

Waren deze en andere overledenen geïnitieerd in bepaalde culten, dan konden ze zich verheugen op een mooi bestaan na de dood. Althans, als we luisteren naar de boodschappen op de vele kleine gouden tabletten die zijn gevonden in graven van de vijfde eeuw voor tot de tweede eeuw na Christus. In een herziene en uitgebreide editie van Ritual Texts for the Afterlife van Fritz Graf en Sarah Iles Johnston worden al deze tabletten in het Grieks gepubliceerd, vertaald en uitvoerig geïnterpreteerd.

Cicero & Nijntje
Een nieuwe GreenYellow van Cambridge is verschenen! Het gaat om een commentaar op Cicero’s Pro Marco Caelio, van de hand van Andrew R. Dyck, die eerder verantwoordelijk was voor onder meer commentaren op Cicero’s Catilinarians, De Natura Deorum en Pro Sexto Roscio.

Omdat je niet vroeg genoeg kunt beginnen, is Nijntje nu ook te lezen in het Oudgrieks. Het gaat om een vertaling van het schattige Nijntje het Spookje, oftewel: To fantasma Miffa. Voor wie Miffa en Miffa ad Mare al uit heeft of vaak genoeg cadeau heeft gedaan.

======================================

DWAASHEID

Mooi artikel waarin het onzinnige idee dat mensenhanden niet in staat zouden zijn de enorme stenen van Baalbek te verplaatsen, effectief om zeep wordt geholpen.

En verder: hoe men in Pakistan Alexander de Grote uit de geschiedenis wegschrijft.

======================================

INTERNET

Dit is nu eens leuk nieuws! Archeologiejournalist Theo Toebosch is sinds een paar dagen online met zijn eigen variant op De Correspondent en De Nieuwe Pers: een persoonlijk webtijdschrift dat hij (om er geen twijfel over te laten bestaan dat hij hoofdredacteur, redacteur, eindredacteur, moderator, administrateur & loopjongen ineen is) heeft aangeduid als Toebosch’ Eigen Tijdschrift. Voor 20 euro per jaar blijft u bij.

En nu het slechte nieuws: online-wetenschapscommunicatie is oorlog, althans in de geesteswetenschappen. Lees maar hoe de Mithras-pagina’s van Roger Pearse worden aangevallen.

======================================

EN TOT SLOT

Totaal off-topic – maar hé, wie heeft ooit gezegd dat deze nieuwsbrief géén persoonlijke inslag had? – is de website over Consensus and Crises, het boekje dat uw redacteur ooit schreef over polders, de waterschappen, Floris V, de hertogen van Bourgondië, Calvijn, de Tachtigjarige Oorlog, de Gouden Eeuw, Rembrandt van Rijn, de regenten, de Patriottenbeweging, Vincent van Gogh en de wijze waarop de overlegcultuur vorm heeft gegeven aan overlegeconomie.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Livius Nieuwsbrief / april

april 1, 2013

Dit is de tweeënnegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het Liviusaanbod: de reis naar Turkije (nog twee plaatsen beschikbaar).

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Uw redacteur maakte een reis door Iran (filmpje) en kwam thuis met nieuwe foto’s van Sarab-e Bahram, Pol-e Dokhtar, Barm-e Dilak, Sakavand en het kasteel van Bishapur. En een artikel over neo-achaimenidische kunst. Op Elfinspell: de Octavius van Minucius Felix.

======================================

EGYPTE

Een wonderlijk onderzoeksresultaat: hooggeplaatste Egyptenaren leden soms honger. Dat deed, voor de Industriële Revolutie, iedereen.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2 (interessant).

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass waarschuwt voor de laatste keer en een curieus stukje over het verhuren van de piramides.

En verder: de zonneboot van Cheops, Tell Habuwa, Luxor, Amarna, Karnak, een zonnewijzer uit het Dal der Koningen, Sedeinga – en ook plundering.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Algemeen artikel over hernieuwde archeologische belangstelling voor Irak, en een aardig stuk over luchtfoto’s uit de Koude Oorlog waarop antieke wegen zijn te zien.

Dat in de Bronstijd ezels werden begraven, is niet helemaal nieuw, maar toch interessant.

En verder: Ur, Shaki, Alacahöyük, Babylon.

======================================

DE MYCEENSE EN ARCHAÏSCHE PERIODE

Uit de Bronstijd: Egion, Minoïsch Kreta en Keros.

Interessante nieuwe methode om de homerische epen te dateren (uitleg).

Uit Rome het bericht dat de ruïne van de tempel van Jupiter Stator is ontdekt. De betreffende archeoloog heeft overigens nogal veel fantasie, dus het bericht moet misschien met een korreltje zout worden genomen.

Het slotstuk in een tragische affaire: de dreigende verkoop van kleitabletten uit Iran. Om het toe te lichten, is nogal wat ruimte nodig, maar gelukkig kun je er ook over bloggen.

En verder: Despotikon, Pythagoras.

======================================

DE KLASSIEKE PERIODE

Hier word je helemaal blij van: in Athene wordt het Lyceum van Aristoteles opengesteld voor het grote publiek. In het verlengde daarvan, en eigenlijk even leuk, het bericht dat een groter deel van de Stoa Poikile wordt blootgelegd.

Vliegende slangen: alweer een sterk verhaal van Herodotos waarvoor een eenvoudige verklaring blijkt te zijn.

Infanticide in Etrurië.

En verder: de paardenrenbaan van Delfi, Pella, voor-hellenistisch Alexandrië, Grieks toneel.

======================================

DE HELLENISTISCHE PERIODE

Opgravingen van de Macedonische koningsgraven in Aigai (Vergina); meer.

Nog een koningsgraf: mogelijk is het gebeente van Arsinoe IV gevonden in het Octagon van Efese. De journalist is zo eerlijk te erkennen dat het materiaal wel oud genoeg is maar dat die datering op zich weinig bewijst.

Nóg een koningsgraf: de leeuw van Amfipolis blijkt een leeuwin te zijn en duidt misschien het graf aan van Alexanders echtgenote Roxane.

De prijs voor stating-the-obvious gaat naar iemand die oppert dat Kleopatra niet door een adder kan zijn gedood. Maar dat beweert ook helemaal niemand meer.

In Hierapolis (Pamukkale) zijn de resten gevonden van een tempel van Hades.

En verder: schoenen uit Luxor.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Over Romeins eten raken we voorlopig niet uitgepraat.

Het slagveld van Baecula (waar Scipio de Karthagers versloeg) lijkt te zijn geïdentificeerd.

Een nuttig artikel voor als u nog eens moet vluchten voor een ontploffende vulkaan.

Het geweld in Syrië raakt ook het erfgoed. Triest hergebruik van een Romeins graf. Een filmpje uit Palmyra. En sprekend over Palmyra: gaaf artikel over antieke en moderne sierraden.

Fiches van een antiek bordspel zijn eigenlijk – nou ja, lees zelf maar.

En verder: Adana, Bodrum, Izmir, Myra, vandalen in Nîmes, Petra, Resafa.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een bronswerkplaats in de omgeving van Koblenz en de reconstructie van een schip uit de Bronstijd.

Journalist slaat op hol: “The mystery surrounding the origins of the Celtic people could be unravelled”. Desondanks interessant.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Londen, Maryport,de Muur van Hadrianus, en het graf van Boudicca.

En verder: nieuwe opgravingen in Haltern, Woerden, Keulen, plus een interview met de twee misschien wel beroemdste Romeinse re-enactors van Nederland.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Uw redacteur las het beste boek in tijden, en het gaat over joodse opvattingen over het monotheïsme. Nee, Paulus brak ook op dat punt niet met het jodendom.

Ach, Jeruzalem: 1, 2. Plus het schokkende, totaal onverwachte bericht dat de archeologie van Israël is gepolitiseerd. Wie had dát nou verwacht?

En verder: de Jordaanse loden codex.

======================================

OVERIG

Deining in het Nederlandse archeologiewereldje over het gemak waarmee in Tussen kitsch en kunst voorwerpen worden besproken die vrijwel zeker afkomstig zijn uit illegale opgravingen: één, twee, drie, vier.

Hoe een vis-dieet een C14-datering kan versjteren.

Iraqi’s kunnen nog steeds niet naar het museum in Bagdad.

Leuk artikel van Josho Brouwers over de vraag waarom je je zou bezighouden met antieke oorlogvoering.

En verder: Byzantijns Thessaloniki, vijf fenomenale antieke bouwwerken – en is dit een grap of om te huilen?

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

De Week van de Klassieken is dan wel voorbij, maar bijbehorende publicaties druppelen nu pas binnen. Om te beginnen met Toneel in de Oudheid onder redactie van Hein van Dolen. Het boek viert een dubbel jubileum: dat van het 75-jarige Nederlands Klassiek Verbond én dat van het 85-jarige Hermeneus. Rijk geïllustreerd en zeer toegankelijk geschreven handelt het boek over allerlei soorten toneel: van Eleusis tot Rome, Dionysus tot Medea, Aristophanes tot Seneca.

Voor wie aan het einde van de Week de Dies Latinus heeft bezocht en nieuwsgierig is geworden naar de ‘Natuurlijke Methode Latijn’ Lingua Latina van Hans Henning Ørberg, kan nu bij Athenaeum terecht. Naast het tekstboek en werkboek zijn er grammaticaboeken en speciaal aangepaste leesboekjes van onder andere Ovidius, Plautus en Pompejaanse graffiti. Leer spreken en zelfs denken in het Latijn!

Na het eerder genoemde Negen aardse Muzen is er van de hand van Mieke de Vos nu een nieuwe vertaling van Propertius’ Liefdesgedichten. Uitgegeven inclusief Latijnse tekst, zoals we dat het liefste zien.

Maar er is meer nieuws, in vogelvlucht een selectie: Het Oude Nabije Oosten, een selectie van het Rijksmuseum van Oudheden; De Aquis Urbis Romae, het bouwkundig geschrift van watercommissaris Frontinus vertaald door Vincent Hunink; een overzicht van de pleisterbeelden in het Ashmolean Museum; de compacte paperback van Knapps Invisible Romans over de minder zichtbare bewoners van Rome, zoals prostituees, herbergiers en soldaten; Europe before Rome van T. Douglas Price; Without having seen the queen, het geannoteerde reisverslag van Heinrich Schliemann uit 1816; Oud maar niet Out van Lieve van Hoof en Peter van Nuffelen. En natuurlijk mag het nieuwe boek van Mary Beard niet onvermeld blijven. Confronting the Classics is een bundeling van haar recensies van boeken over de oudheid.

Tot slot, voor wie het nog niet heeft: Suetonius’ Keizers van Rome in de vertaling van Daan den Hengst is nog steeds slechts €4,95.

======================================

DWAASHEID

Ach ja, de Lijkwade van Turijn. Het was tenslotte pasen. De traditionele paashoax was vorig jaar overigens beter.

En verder: Feniciërs in Amerika en christenen op de westelijke Jordaanoever.

======================================

INTERNET en DIGITALISERING

Waarom de webpagina’s van Roger Pearse over Mithras zo belangrijk zijn.

Het Vaticaan gaat zijn gehele bibliotheek digitaliseren. De illustratie heeft er niets mee te maken, maar het fotobijschrift is subliem.

======================================

EN TOT SLOT

Totaal off-topic, maar vermoedelijk leuk voor de lezers van deze nieuwsbrief: het Nationale Lezersonderzoek.

De nieuwsbrief heeft momenteel 3986 abonnees. Voor de vierduizendste abonnee ligt een mooi boek klaar!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Livius Nieuwsbrief / maart

februari 25, 2013

Dit is de eenennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de reis naar Centraal-Turkije.

Jona Lendering (redactie)

======================================

EGYPTE

Een nieuwe maand, een nieuw bericht over standbeelden van Amenhotep III.

Het was moeilijk te missen dat deze maand is vastgesteld dat een kleine piramide het graf is van Khay, de vizier van Ramses II.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1 (Ramses II), 2, 3, 4, 5.

En verder: Luxor, Karnak, follow-up van het DNA-onderzoek naar Toetanchamon, vijfendertig graven in Soedan en een opiniestuk over de toekomst van het Egyptische toerisme.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Dit is echt leuk: een overzicht van de honderd belangrijkste spijkerschriftteksten. Het project is nog niet voltooid, maar je zou hopen dat een slimme uitgever er een boekje van maakt.

U wist al dat er buitenlandse teams actief waren in Irak, maar nu weet u het zeker. De Italianen waren er deze maand meer druk mee: hier iets over Sumerië en daar over Nineveh.

De situatie in Syrië: enerzijds verhalen over plundering, anderzijds het nieuws dat de museumcollecties in veiligheid zijn gebracht, en het voorspelbare bericht dat de “vrije” Syriërs oudheden verkopen om hun oorlog tegen Assad te financieren.

En verder: Arbela (negeer cliché-kop over “nieuwe hoofdstukken” die worden geopend) en een woordenboek voor de oude taal van Jemen.

======================================

DE KLASSIEKE PERIODE

Het proces tegen Sokrates is weer eens een keertje gevoerd. Het enige verschil met op één na alle voorgaande keren is dat hij dit keer wel werd veroordeeld.

De Thracische koningsgraven krijgen royaal geld om er een majeure toeristische attractie van te maken.

Curieus artikel over de debunking van het imago van de nobele Griekse atleet. Wie had het daar dan nog over?

Hoe de Griekse musea omgaan met de bezuinigingen.

En verder: Olympia; Delfi; hoe reconstrueer ik een kithara?

======================================

DE HELLENISTISCHE TIJD

Je wordt helemaal blij van de vondst van een hellenistisch-Romeins grafveld in Alexandrië. Hoewel het een van de beroemdste steden uit de Oudheid is, is er over de eerste eeuwen niet zo heel veel bekend.

En verder: Smyrna.

======================================

DE ROMEINSE TIJD

Een beetje laat, maar toch leuk: artikel over de “nieuwe” methode om aan de hand van ijsringen om antieke milieuvervuiling te reconstrueren.

Regelmatig komt er nieuws uit Sozopol in Bulgarije, waar elke maand wel iets van betekenis wordt gevonden. Deze keer een Romeins badhuis.

Er is geen enkel excuus meer om niet op vakantie te gaan in Saoedi-Arabië: Madain Saleh is opengesteld voor toerisme.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Alderney; Chester; Flintshire; Hadrian’s Wall; Traprain Law.

En verder: Smyrna, Pompeii (en een schandaaltje), Puteoli, Adana, Leeuwergem, de Sofular-vallei (Cappadocië). Plus: een mooie reconstructietekening van Romeins Nijmegen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Mooi artikel over de opkomst en ondergang van archeologie als hulpwetenschap van het zionisme. Hier een ander politiek getint stuk, hier nog een, en daar nog een over de Golanhoogte.

De Golb-affaire (wat was dat ook alweer?) sleept nog altijd. En de volgende affaire komt eraan.

Wat is het toch, dat er zo disproportioneel veel aandacht wordt besteed aan antieke bordspelletjes? Dit keer is het iets uit Jeruzalem.

De geniza (opslagplaats van sleets geworden manuscripten) van de Ben Ezra-synagoge in Cairo is zó groot dat er al een eeuw onderzoek naar wordt gedaan, en het einde nog altijd niet in zicht is. Er wordt nu geld gezocht om het op te kopen van het college dat de mooiste stukken bezit. Vergelijk dit leuke boek.

En verder: Beth Shemesh, de stenen van koning Herodes, vondsten uit de tijd van de Joodse Opstand, Mode’in en een wijnpers uit Jaffa (ofwel Tel Aviv).

======================================

OVERIG

Bevestiging dat de akkerbouw werd verspreid door migranten.

Eveneens van het DNA-front: de Etruskische bevolking is autochtoon. Het tegendeel is in het verleden overigens ook beweert, en het zegt allemaal niets over het ontstaan van taal en cultuur, die heel goed door een migrerende elite kunnen zijn meegenomen. De herkomst van de Etruskische cultuur blijft een open kwestie.

De veel-gehypete vondst van het stoffelijk overschot van Richard III was aanleiding tot een goed artikel over de vraag hoe oud materiaal kan zijn dat je aan DNA-tests onderwerpt.

Het is altijd weer inspirerend hoe de exacte wetenschappen de Oudheid misbruiken om de aandacht te trekken voor nieuw onderzoek. Dit keer blijken Egyptische pigmenten “a promising material” te vormen “that will bring advances to telecommunications and high-end medical technology”. Welke dat zijn, wordt er niet bij verteld. Het is ook altijd weer inspirerend dat oudheidkundigen zich hiervoor lenen en nooit eens terugbijten.

In Vlaanderen is het aantal opgravingen sinds 2005 meer dan verzevenvoudigd. De burgemeester van het Belgische Riemst merkt nu op dat archeologisch onderzoek te duur wordt. Hij is niet de eerste die deze onvrede uit. Hij is wel de eerste op zo hoog niveau.

En verder: computerhulp bij de bestudering van oertalen en een 2200 jaar oud krijgersgraf in zuidelijk Rusland.

======================================

BOEKEN

Vanaf deze maand wordt de boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief hernomen. Ze wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Burgeroorlog, het oorlogsdrama van Latijns dichter Lucanus is de nieuwste verdienste van gelauwerd omnivertaler Piet Schrijvers bij Athenaeum – Polak & Van Gennep. Caesar versus Pompeius in een groots epos over een machtsstrijd van een schrijver die zelf ook door de politiek een nare dood vond. En voor wie na het lezen van Burgeroorlog geïnteresseerd is geraakt in de politieke achtergronden: ook nieuw in de winkel is Ika Willis’ Now and Rome, Lucan and Vergil as theorists of politics and space en Magnus Pius: Sextus Pompeius and the Transformation of the Roman Republic van Kathryn Welch.

Na het succes van How to win an election, de ‘commentariolum petitionis’ die Quintus Cicero aan zijn beroemde broer zou hebben geschreven om hem te helpen het consulschap te bemachtigen, komt Princeton nu met How to run a country, een passage uit De re publica van Marcus Cicero zelf. Wederom zowel de Latijnse tekst als een Engelse vertaling in een handzaam formaat.

Ook net verschenen: Negen aardse Muzen, het proefschrift van Mieke de Vos over de receptie van Griekse dichteressen in de oudheid; Schliemann en Nederland, het ‘leven vol verhalen’ van de beroemde archeoloog Heinrich Schliemann; Greek vase-painting and the origins of visual humour dat ingaat op allerlei vormen van humor op Griekse vazen, van karikaturen tot seksueel getinte grapjes; How to read a Latin poem, dat Latijnse poëzie toegankelijk maakt voor hen die het niet in de originele versie kunnen lezen; en het rijk geïllustreerde Greek Myth and Western Art, waarin Karl Kilinksi II drieduizend jaar kunstgeschiedenis onder de loep neemt op zoek naar representaties van Griekse mythologie.

Tot slot, alweer een paar maanden oud, maar nog steeds een grote stapel midden in de winkel waard: de alom geprezen vertaling van Aristoteles’ Politica, het vijfde deel in de Aristotelesreeks van de Historische Uitgeverij.

======================================

DWAASHEID

Hé, Atlantis. Die hadden we al een tijdje niet gehad. Dit keer ligt het continent ergens bij Cuba verzonken te zijn.

======================================

INTERNET

Op LacusCurtius is een begin gemaakt met het online plaatsen van de geschriften van Julius Caesar. Van de Gallische Oorlog bestaan al web-edities, maar het andere materiaal is nog nauwelijks digitaal ontsloten. Het komt hier, compleet met landkaarten en wat dies meer zij.

Leuk: een medische papyrus zelf afrollen en bekijken. Ook leuk: een website over Mesopotamische goden.

Uw redacteur blogde over de Lachmannmethode en over een berucht probleem uit de wetenschapscommunicatie. Verder werd hij helemaal blij van de nieuwe roman van Jan van Aken, De afvallige.

======================================

OVERLEDEN

Een van de meest kleurrijke geleerden van onze tijd is overleden, Julien Ries. Hij is de grondlegger van de godsdienstantropologie en schreef over onder andere de religies van het antieke Anatolië. En hij was nog kardinaal ook.

======================================

EN TOT SLOT

Wat je al niet kunt vinden in je achtertuin

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel


Livius Nieuwsbrief / februari

februari 2, 2013

Dit is de negentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: “Het ontstaan van Nederland” in Dronten.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Op de Liviuswebsite gebeurde afgelopen maand niet zo veel, maar op onze zustersite LacusCurtius kwam de Engelse vertaling van Caesars Burgeroorlogen beschikbaar. Grappig genoeg lijkt dat de eerste volledige online-tekst te zijn van wat toch een sleuteltekst is uit de oude wereld.

======================================

ORIENTALIS

Orientalis, het museumpark dat illustreert hoe in de oude wereld de hedendaagse monotheïstische godsdiensten zijn ontstaan, dreigt een belangrijke subsidie mis te lopen. De eindbeslissing moet nog worden genomen, dus er is nog tijd om de affaire een gelukkiger afloop te geven. De gemeente Groesbeek probeert daarom te helpen, en ook u kunt helpen door de petitie te tekenen.

======================================

EGYPTE

Heerlijk leesvoer: de avonturen van Frédéric Cailliaud, die aan het begin van de negentiende eeuw Nubië ontdekte. Daar word je helemaal blij van.

Blij word je ook van het gereconstrueerde Egyptische schip “Min van de woestijn”.

Interessante hellenistische papyri tonen dat mensen vrijwillig dienden als tempelslaaf.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1 (interessant), 2 (hoe hebben ze dat zo snel geteld?).

En verder: Memfis, Luxor, Dra Abul Naga, Karnak, Amarna, het graf van Merneptah, Meroë, Kush en een stuk over de noodzaak toeristen terug te krijgen.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een nog onbekend fragment van het epos van Gilgameš.

Petra is wereldberoemd, maar hoe voedde men die stad? Sporen van een boerennederzetting in de omgeving.

Een Sassanidische muntschat uit Irak.

En verder: Aswad, Çanakkale (ongelukkige kop), Gaza.

======================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

Om onduidelijke redenen komt ineens naar buiten dat de Minoërs niet zo vredelievend zouden zijn geweest. Maar wie beweert dat dan nog? Het bewijs dat Kreta niet vreedzamer was dan de rest van de oude wereld, werd al in de jaren tachtig geleverd.

Zoals bekend zijn de opgravingen van Karchemish hervat. De eerste resultaten zijn binnen.

In Thessaloniki werkt men al jaren aan een nieuwe metrolijn, en om de zoveel tijd worden er leuke archeologische vondsten gemeld. Deze maand een mooie gouden krans.

Ook deze maand het nodige nieuws uit Bulgarije: Sozopol, Sboryanovo en een algemeen verhaal over smokkel.

En verder: een terracotta uit Athene, Olympia, Korinthe, Patara, Myra (u weet wel, het stadje van de kindervriend), Smyrna, Piraeus.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een paar jaar geleden was er een Grieks wrak waarin medicijnen werden gevonden, nu een Romeins wrak waarin ooggeneesmiddelen lagen.

Een mooie verzameling beelden van de Niobiden-groep, vakkundig gehypet als de villa van een bekende Romein. Tja.

Wat mensen verloren in het badhuis en een reconstructie van het kapsel van een Vestaalse Maagd. Hoe zou het toch komen dat zoveel mensen de oudheidkundige disciplines beschouwen als fopwetenschappen?

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië:  Faversham; Caerleon; Staffordshire (opnieuw!); Burrington; Castle Station.

En verder: een kindergraf in Poggio Civitate, Ostia, Pompeii, Rome (Colosseum), Çanakkale, Artezian.

======================================

ISRAËL

Het is moeilijk het aantal gehypete elementen op te sommen in een artikel over een synagoge uit Magdala. Er is geen reden – nou, vooruit: er is een financiële reden – om het gebouw in verband te brengen met Jezus & we weten eigenlijk niet hoe een synagoge er in die vroege tijd uitzag. Dat gezegd hebbende: als werkelijk een synagoge uit het begin van de jaartelling is geïdentificeerd, dan is dat de moeite dubbel en dwars waard, en hoef je het dus niet te hypen.

Geen site ter wereld is zo omstreden als Jeruzalem, waarmee een complete nieuwsbrief zou zijn te vullen: 1, 2, 3, 4. En ook: de Akeldama-tombe.

En verder: Shilo (vervolg), Avdat, Herodion.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Hier gaan we meer van horen: een ongeschonden Keltisch graf bij Bettelbühl. Verwant: het zoveelste stukje dat de Kelten toch niet zo barbaars waren als men denkt. Maar welke “men” beweert dat dan nog?

Overzicht van de recente Romeinse vondsten ten oosten van de Rijn.

Even iets inhalen. Om een of andere reden miste uw redacteur enkele weken geleden het nieuws over Duitslands oudste bierbrouwerij: Bonn.

Leuk artikel over het villalandschap in zuidelijk Limburg.

En verder: Geel, Velsen, Deinze, Aichhalden, Ockenburgh, Utrecht,

======================================

JODENDOM EN CHRISTENDOM

U herinnert zich de vrouw-van-Jezus-hoax van afgelopen oktober. De test die had moeten zijn uitgevoerd vóór het artikel was aanvaard door een wetenschappelijk tijdschrift, wordt nu dan toch uitgevoerd.

Leuk artikel over de wijze waarop de eerste christenen keken naar het oud-oosterse erfgoed.

======================================

OVERIG

In het Nabije Oosten is journalistiek vaak politiek met andere middelen. Zoals in dit curieuze bericht over de gebeurtenissen in Syrië, dat hier vooral is opgenomen omdat het mooi een gebruikelijke bias illustreert: Jeruzalem, Pasargadai en Hasankeyf zijn andere plaatsen waarover meer lijkt te worden geschreeuwd dan gedacht.

De plundering van de bibliotheken van Timboektoe, of toch niet, en een commentaar op de berichtgeving.

Wonderlijk bericht over het gebruik van radiogestuurde vliegtuigjes om luchtfoto’s te maken. Het klinkt heel hip, “archeologische drones”, maar de techniek is al zeker twintig jaar oud.

Hoe ver het DNA-onderzoek in de laatste jaren is gekomen: inmiddels kunnen oog- en haarkleur worden bepaald van menselijke resten tot zo’n achthonderd jaar oud. Toen uw redacteur studeerde, zo rond 1990, was men nét in staat aan de hand van DNA-materiaal vast te stellen of een skelet een man of een vrouw was.

Twee artikelen over het Turkse beleid om oudheden terug te krijgen, die elkaar mooi aanvullen: 1 en 2.

En verder: uw redacteur had zo maar ineens een wild idee over het epos van Gilgameš.

======================================

DWAASHEID

De wetenschap is in elk geval de verliezer in de rechtszaak tussen Simcha Jacobovici en Joe Zias.

======================================

INTERNET

De meeste wetenschappelijke informatie wordt overgedragen aan het grote publiek over het internet. En dat is regelmatig oorlog; de hoeveelheid scheldmail die Livius ontvangt, is ontluisterend. Blog KV64 stopt er om die reden mee.

Een leuke website over antieke havens rond de Middellandse Zee.

======================================

OVERLEDEN

De Amsterdamse hittitoloog Philo Houwink ten Cate is eerder deze maand overleden. Hij werd tweeëntachtig jaar oud.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Livius Nieuwsbrief / januari

januari 1, 2013

De docenten van Livius wensen u een mooi 2013 en hopen u dit voorjaar weer bij een cursus te kunnen begroeten. Het nieuwe programma kunt u hier bekijken.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; om af te melden volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Vijf kleinere sites in Libanon: de Romeinse tempels van Ain Akrine, de rotsgraven van Amioun, het Fenicische graf van Bsharre, en de Romeinse tempels te Bziza en Qsarnaba.

========================================

EGYPTE

Leuk artikel over wat de eerste afbeelding zou zijn van een farao.

En verder: de kroonjuwelen van Toetanchamon, de haremsamenzwering tegen Ramses III en het maandelijkse gesleep met mummies.

========================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Elke maand zijn er zó vijf links te geven naar stukjes over de smokkel van oudheden. Het zou wat saai zijn die allemaal weer te geven, temeer daar het eigenlijk eigentijdse en geen oude geschiedenis is, maar ze vormen een belangrijk deel van het nieuws. Vandaar.

En verder: de situatie in Syrië en een mooi goudstuk van Shapur I.

========================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

Begin deze maand was er het curieuze bericht dat Turkije het gebeente van Nikolaas van Myra terug zou willen hebben. Dát haalde onze media wel, maar de retractie vanzelfsprekend niet.

Wonderlijk artikel over de manier waarop het aardewerk voor en ná de Trojaanse Oorlog werd gemaakt. Probleem is dat in feite onbekend is wanneer deze oorlog plaatsvond, áls ze al een historisch feit is.

Raar bericht over archeologische vondsten uit de Romeinse tijd te Harran. Het materiaal is al ruim een jaar bekend.

En verder: Alabanda, Plotinopolis, Zeytinliada en een krankzinnig hoge straf voor de smokkel van oudheden.

========================================

ROME EN ZIJN RIJK

In Rome zelf: een cultureel centrum uit de tijd van Hadrianus. Uiteraard wordt het gehypet (“the biggest find in Rome since the Forum was uncovered in the 1920s”), want met waarheidsgetrouwe publieksvoorlichting, daarmee haal je als oudheidkundige natuurlijk geen fondsen binnen. Plus: de tombe van Marcus Nonius Macrinus wordt niet herbegraven – het helpt natuurlijk als filmmakers beweren dat ze de film Gladiator hebben gebaseerd op zo’n graf.

En verder: Ostia, Pompeii, Sofia, Valbruna.

========================================

ISRAËL

Uit Jeruzalem een berichtje over voortgezette opgravingen op de Ophel. Er wordt gewag gemaakt van tiende-eeuwse vondsten, en die kunnen er ook best zijn, maar de door de betrokken archeologe gegeven dateringen zijn omstreden. Wie de tijd heeft, kan het hier allemaal nalezen.

De achtste eeuw v.Chr. is niet de tijd van koning David. Soms, zoals in Tel Motza, wordt de archeologische hype gewoon doorgeprikt.

Battir, niet ver van Betlehem, is het antieke Bethar, waar Bar Kochba zijn “last stand” had. De plek lijkt doorsneden te gaan worden door de muur die Israël zal moeten scheiden van de Palestijnse gebieden. Dat is nieuws genoeg, maar je zou dit keer toch hebben verwacht dat de journalist wees op het feit gaat om een lieu de mémoire die belangrijker is dan Masada.

En verder: Dor, Jeruzalem en een reeks artikelen over de Tempelberg – 1, 2, 3, 4.

========================================

BENOORDEN DE ALPEN

Hoppa, weer twee Romeinse legioenbases erbij in Duitsland. Uit de augusteïsche tijd en aan de overzijde van de Rijn welteverstaan.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Chiseldon, Faversham, Kingskerswell, Lincoln, York, Hammerwich en vijf Saksische graven.

En verder: muziekinstrumenten in Tintignac.

========================================

JODENDOM EN CHRISTENDOM

Ook dit jaar leidde kerstmis tot de nodige ontsporingen. Traditiegetrouw vervielen de dames en heren astronomen, die doorgaans menen dat je de Bijbel niet letterlijk mag nemen, tot literalisme als het ging om de ster van Betlehem. De gemakzuchtige artikelen van de afgelopen maand zouden zijn geplaatst in onze rubriek “dwaasheid”, ware het niet dat er een leuk stukje bij zat over Jozef.

Doordat de provincie Gelderland eerder gedane toezeggingen niet nakomt, wordt Museumpark Orientalis bedreigd.

========================================

OVERIG

Restauratie van een buste van Echnaton en (met dezelfde techniek) een leeuw uit Nuzi.

En verder: herdatering van de Harappa-cultuur.

========================================

DWAASHEID

Op de valreep ontdekt: de wetenschapper die in 2012 de meest absurd-overdreven claim deed om aandacht voor zijn onderzoek te genereren.

Leuk filmpje, ongeveer een kwartier lang, waarin de Jordaanse loodcodex wordt ontmaskerd.

Een idioot bericht dat het graf van koning Nimrod zou zijn geworden: een bijbels personage waarover in het jodendom, oosters christendom en de islam nogal wat legenden worden verteld.

Het verhaal over de Zondvloed zou teruggaan op herinneringen uit het zesde millennium v.Chr. Hoe het verhaal drie millennia kan zijn doorgegeven tot het werd opgeschreven, wordt er weer eens niet bij verteld.

En verder: de tombe van Jezus maar weer eens. En nog eens.

========================================

INTERNET

De klacht is al zeker vijf jaar oud: er is zo verdraaid weinig goede informatie over de Oudheid online. Academische informatie ligt immers op betaalsites, waardoor bad information drives out good. De prioriteit moet nu zijn dat de toenemende desinformatie wordt bestreden. Daarom is er alle reden blij te zijn met een nieuwe website over Mithras, die niet alleen de informatie geeft die u zoekt, maar ook expliciet kwakhistorische theorieën weerlegt. Daar word je dus helemaal blij van.

Leuk stuk over de manier waarop het British Museum manuscripten digitaliseert. Het voorbeeld is de Codex Alexandrinus.

Ook de Dode Zee-rollen zijn nu online. Al is het natuurlijk een gotspe dat we hierop tien jaar hebben moeten wachten. Dat geldt ook voor de Attische inscripties.

========================================

EN TOT SLOT

Twee nieuwsbrieven geleden nodigde ik u uit aan te geven wat u het mooiste vond uit de oude wereld. Dat leverde verrassende keuzes op en uiteindelijk twee iets minder verrassende lijstjes, die ik u in de vorige nieuwsbrief had willen laten zien. Maar ik stuurde u de verkeerde link. De juiste is hier.

En mocht u nog eens last hebben van inbrekers, dan is dit wellicht een oplossing.

========================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Livius Nieuwsbrief / december

december 6, 2012

Dit is de achtentachtigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; om af te melden volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het vernieuwde Liviusaanbod: de reis naar Turkije of de cursus islamitische kunst in Amsterdam.

Jona Lendering (redactie)

========================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Een klein stukje over Bagacum (Bavay in het noorden van Frankrijk), en op onze zustersite LacusCurtius: de Tactica van Asclepiodotus, de Strategos van Onasander en Cicero’s De finibus. Alles in Engelse vertaling; aan de grondtekst wordt gewerkt.

Edge of Empire is verschenen, de Engelse vertaling van het De rand van het Rijk, het boek over de Romeinen in de Lage Landen dat Arjen Bosman en uw redacteur hebben geschreven. Eindelijk, eindelijk zal men buiten ons taalgebied weten hoe belangrijk Gallia Belgica en Germania Inferior ooit zijn geweest.

U kunt het boek met korting bestellen via deze link; als u tijdens het betalen in het veld “Discount codes” het woord “Ambiorix” invult, krijgt u 10% korting op uw hele bestelling (dus neem dat mooie boek over Michiel de Ruyter ook even mee). Dit aanbod geldt tot en met 31 december 2012. Als u het als kerstcadeau wil opsturen naar iemand in het buitenland, let dan op het verschil in “billing address” en “shipping address”, en gebruik het commentaarveld om aan te geven dat de eigenlijke rekening alleen naar de gulle gever moet.

========================================

EGYPTE

Er was veel te doen rond het graf van een prinses Sheretnebti, die de dochter zou zijn van een nog onbekende farao “Men Salbo”. Die heeft echter niet bestaan: het is – zoals egyptoloog Maarten Raven schreef in het Handelsblad – niets anders dan de weergave van enkele onvertaald gelaten Arabische woorden.

Eigenlijk veel leuker was het nieuws over de oudste voorstellingen van koningsmacht in Nag el-Hamdulab.

Artikel over het geharrewar rond de buste van Nefertiti.

En nu eens niet slepen met mummies.

Overigens is in Amsterdam een reizende expositie met replica’s van alle voorwerpen uit het graf van Toetanchamon (vergelijk).

En verder: Abusir (meer), Luxor, Tell Basta, Karnak, Fayum,  en een opiniestuk over de traditionele eis van fundamentalistische moslims om monumenten uit de Tijd der Onwetendheid te vernietigen (vergelijk).

En een verontrustend artikel dat zich niet goed laat samenvatten, maar weinig goeds voorspelt.

========================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het museum in Bagdad is (bijna?) heropend, maar dat wil niet zeggen dat alles nu ineens koek en ei is: smokkelaars blijven actief.

Lief artikel over oud-Mesopotamische gerechten en een even leuk artikel over het Sumerisch.

Ietwat paniekerig stuk over de gevaren van verstedelijking voor de archeologie in Jordanië. Business as usual overigens.

En verder: Tall el-Hammam, Arbela en een algemeen artikel over oud-oosterse archeologie.

========================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

Een Myceens paleis bij Aigio aan de Golf van Korinthe.

Ietwat overbodig, maar daarom niet minder onderhoudend, artikel over de speurtocht naar het graf van Alexander de Grote.

Om helemaal blij van te worden: een project om de precieze tekst van Ptolemaios’ Geografie opnieuw vast te stellen. Waarom lezen we zulke berichten nou niet meer, berichten over het eigenlijk onderzoek? Dan vermijdt je dat mensen een verkeerd beeld krijgen van wat oudheidkundigen nu feitelijk doen.

Thracisch goud, we kijken er ook deze maand weer niet van op. Nog maar een, van de overdreven kop kijken we ook niet op.

En verder: Alacahöyük, Karchemish, de “schat van Kroisos”, Olympia, Pafos, Metropolis, Isparta en de haven van Constantinopel.

========================================

ROME EN ZIJN RIJK

Aardig artikel over experimenten met nagebouwde Romeinse katapulten.

De aloude discussie over het monumentenbeleid in Pompeii laait weer op.

De BBC blundert weer eens met nieuws over het oudste Schotse geruit textiel. Commentaar.

Uit Rome zelf: het Colosseum, het graf van Nonius Macrinus (o, als archeologen dat hypen toch eens zouden laten), de Largo Argentina, thermen van Caracalla, de cloaca maxima, en het graf van een reus van een man.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: verschillende, deels gehypete vondsten door detectoramateurs en een Romeinse weg door Somerset.

Je zou kunnen zeggen dat het einde van de Oudheid kwam toen een enorme epidemie in de zesde eeuw het onmogelijk maakte dat Byzantium het Romeinse Rijk herstelde, en de marges zo smal maakte dat de Byzantijnen en Perzen wel ten oorlog moesten trekken. Het totaal verwoeste Nabije Oosten kon daarna worden overgenomen door Arabieren. De epidemie die het begin van het einde was, staat al enkele jaren sterk in de belangstelling, en er is inmiddels wat meer over bekend: builenpest.

En verder: Herculaneum.

========================================

ISRAËL

Het blijft deprimerend, het aantal archeologische opgravingen dat zichzelf belangrijk probeert te maken door een bijbelse connectie te claimen. Deze maand is Khirbet Qeiyafa de basis van koning Sauls strijd tegen de Filistijnen, beroemd geworden door het gevecht van David tegen Goliath. Zinvol commentaar hier. Parallel gevalletje daar.

Dat archeologische persberichten er vooral zijn om geld binnen te halen, maken ook de opgravers van Beth Shemesh duidelijk. Zelfs een interessant bericht weten sommige archeologen te verknallen, al is het maar in de laatste regel.

Waarom vinden ze in Israël toch alleen maar rituele baden? Uw redacteur zou het verschil tussen een gewoon en een ritueel bad niet kennen, laat staan in de Vroege IJzertijd.

Zijn sommige Dode Zee-rollen geschreven op Masada? (Uw redacteur meent zich te herinneren al een weerlegging te hebben gelezen, maar vindt die niet terug.)

Jeruzalem: hond vindt wijnpers.

En verder: de haven van Akko maar weer eens, nu met schepen.

========================================

BENOORDEN DE ALPEN

Alleen wat berichtjes uit Zoersel, Veen, Windisch, herontdekking van een tempel van Tongeren, Nordhausen. Da’s alles deze maand.

========================================

JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het blijft altijd wat beklemmend, genetisch onderzoek naar Joden. Maar er zijn de laatste jaren wat claims gemaakt, en hier is een evaluatie daarvan. Redelijk vernietigend.

De Vrouw-van-Jezus-hoax was vorige maand al afdoende doorgeprikt, maar er waren nog wat losse eindjes. Voor wie het naadje van de kous wil weten: hier.

========================================

OVERIG

Een leuk grapje in Nijmegen, dat een stedenband heeft met Gazi Antep in Turkije.

Iets minder leuk nieuws uit Nijmegen: doordat de provincie Gelderland enkele afspraken niet nakomt, gaan de problemen rond Orientalis niet voorbij. U kunt hier een petitie tekenen.

Populariseren in 2000 en in 2012: uw redacteur sprak erover. Ook al in Nijmegen, maar dat is toeval.

En verder: DNA-onderzoek naar de Skythen, de C14-piek rond 775 en het zal tot slot niet helemaal als een verrassing komen dat de wijnbouw uit Anatolië stamt.

========================================

DWAASHEID

Voor het eerst in achtentachtig nummers moet deze rubriek leeg blijven. Een mooi teken. En toch is er een stemmetje dat zegt dat we nog heel lang zullen moeten wachten tot we dat opnieuw meemaken.

========================================

EN TOT SLOT

In de vorige nieuwsbrief nodigde ik u uit aan te geven wat u het mooiste vond uit de oude wereld. Dat leverde verrassende keuzes op en uiteindelijk twee (iets minder verrassende lijstjes): wat te lezen en wat te bekijken? Geniet ervan!

========================================

Op deze plaats vindt u meestal het gironummer van de Liviusnieuwsbrief, maar deze maand brengt uw redacteur graag het onderwijsproject van een jeugdvriendin onder uw aandacht.


Livius Nieuwsbrief / november

november 2, 2012

Dit is de zevenentachtigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; om af te melden volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Heel veel foto’s uit drie steden in wat nu Servië heet: Sirmium (Sremska Mitrovica), Singidunum (Belgrado) en Viminacium (Kostolac).

Op onze zustersite LacusCurtius de volledige tekst van Manethon (in vertaling) en twee aan Aristoteles toegeschreven werkjes: Over kleuren (Περὶ χρωμάτων) en Wonderlijke geruchten (Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων). Plus: het leven van Synesios van Kyrene.

========================================

EGYPTE

Een scheepswrak uit de tijd van de Eerste Dynastie bij Abu Rawach.

Hoe restaureer ik een piramide? Met genoeg geld, en daarna open je ze. En meer piramiden, maar nu in Soedan.

De restauratie van de tempel die Darius de Grote in de Kharga-oase bouwde, is voltooid.

Je begrijpt niet waarom de pers nog altijd geen genoeg heeft van die malle speurtocht naar het graf van Kleopatra.

U wist al dat antieke beelden beschilderd waren, maar de voorbeelden blijven leuk om naar te kijken.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3, 4. Plus: een mummie met een opmerkelijk gebit. En een modern experiment waarover u beter niet kunt lezen als u net hebt gegeten.

En verder: Matariya; Amara.

========================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Om in de gaten te houden: de tempel uit de Kassitische tijd in Abu Rabab in Irak. Dit tijdvak, ruwweg de tweede helft van het tweede millennium, is niet zo goed bekend als de voorafgaande en de daarop volgende periodes. Vondsten in deze tempel kunnen helpen belangrijke puzzels op te lossen.

Mocht u nu denken dat de Iraakse archeologie haar normale loop weer krijgt, lees dan over de ontdekking van een Assyrische nederzetting bij Arbil: noch de plaats noch de ontdekkers kunnen worden bekendgemaakt. Context in dit artikel (doorscrollen voor de Engelse tekst). En men steelt en rooft nog gewoon verder, trouwens.

Er werd geclaimd dat een stap was gezet naar het ontcijferen van het proto-Elamitisch – deel één en deel twee – maar het blijkt alleen te gaan om een manier om de teksten te fotograferen.

In Syrië zijn het beeldschone museum van Deir ez-Zor en de musea van Raqqa, Maarat al-Numan en Qalat Jabar geplunderd.

En verder: Yerevan; Ziyaret Tepe; Petra.

========================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

Vooralsnog is er geen enkele aanwijzing dat de opgraving van Serres iets met Alexander of zijn echtgenote van doen heeft. Nog één zo’n artikel en we halen de Kasteel van Amstel-prijs (voor de meest vergezochte manier om aandacht voor een opgraving te genereren) weer van zolder.

Een museum voor de oud-Griekse technologie. Verwant: duikers keren terug naar het Antikythera-wrak.

Als je niet wist tot wat van bloed-en-ijzer-reacties de Macedonische kwestie aanleiding kan geven, zou het grappig zijn.

En verder: Hattusa; Knossos; Troje; mozaïeken bij Izmir; het Mazotos-wrak; nog twee wrakken; een zonnewijzer in Polichrono; Sozopol; Keltische offers in Galatië; Pafos; Stratonikeia; Zeugma.

========================================

ROME EN ZIJN RIJK

Beetje flauw stukje over de manier waarop “de” Romeinen omgingen met het fysisch milieu.

En in Rome zelf: een onderaardse begraafplaats; overzicht van antieke gebouwen; en de plek waar Caesar is vermoord zou zijn ontdekt. Je vraagt je af waarom het al zoveel jaren correct in de reisgidsen staat en waarom geen journalist argwaan koesterde.

Er lag een claim dat koning Salomo zou zijn afgebeeld met Sokrates en Aristoteles in Pompeii. Dorothy King maakt korte metten.

En verder: Baiae; een heiligdom bij de Albaanse berg; een wrak bij Portimão; Sofia.

========================================

ISRAËL

De Scheidingsmuur tussen Israël en Palestina is natuurlijk ook een enorme sleuf door het land. Dat heeft archeologische consequenties.

In een droog geschreven artikel wordt de theorie weerlegd dat ten noorden van Juda de graven van de koningen van Juda zouden zijn gevonden.

========================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een beetje flauw geframed, maar wel interessant: het graf van een vrouwelijke metaalsmid in Oostenrijk.

Hier word je echt helemaal blij van: de vondst van Romeinse wachttorens ten oosten van Hedemünden.De bestudering van de Oudheid is vooral zo leuk omdat er om elke hoek weer iets moois ligt te wachten om te worden ontdekt. Commentaar!

Onderzoek naar ziektes aan de hand van Romeins en middeleeuws botmateriaal.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Banwell; Berkhamstedt; Lyminge.

En verder: Almere (ja dat klopt: Almere) en nog een munt uit de “Schat van Amby”.

========================================

CHRISTENDOM

We kregen de nasleep te verwerken van het Evangelie van de Vrouw van Jezus, de vorige maand met veel tamtam aangekondigde papyrussnipper die leek te vermelden dat Jezus zou hebben gesproken over zijn echtgenote. Natuurlijk was het een vervalsing. Maarten Muns beschrijft een en ander op Kennislink; Michael S. Heiser vat samen; Thomas McDonald vraagt zich af “Why on earth didn’t they wait for spectrometry?”;  uw redacteur schaamt zich dat bloggers de kritische vragen stelden die de redactie van een wetenschappelijk tijdschrift vergaten; Marc Goodacre heeft een mooie beschouwing dat er een soort tegenstelling lijkt te worden ervaren “between ‘science’ and textual study, with the suggestion that ‘science’ alone will be able to settle the question of authenticity, and that textual scholarship is a kind of parlour game that can be played by anyone.”

========================================

ROMEINENMEETING

Op zondag 11 november is de jaarlijkse Romeinenmeeting (een informele bijeenkomst van iedereen met belangstelling voor de Nederlandse oude geschiedenis) in het Nijmeegse Valkhofmuseum. Evert van Ginkel spreekt over het zichtbaar/beleefbaar maken van het verleden, er zijn korte presentaties over nieuwe initiatieven, Liviusdocenten Arjen Bosman en Jona Lendering houden hun boek Edge of Empire. Rome’s Frontier on the Lower Rhine ten doop en enkele specialisten vertellen over hun favoriete object in de Valkhofcollectie.

========================================

OVERIG

Misschien zijn de claims over hersenonderzoek en kunst wat overdreven, maar dit stuk over prehistorische kunst is aardig. En een waarschuwing voor dit type onderzoek.

Goed nieuws: het portret van keizerin Livia, dat in 1976 werd gestolen uit de KMKG, is teruggevonden en weer naar Brussel gebracht.

Mooi overzichtsartikel van Judith Weingarten over de Bamiyan-boeddha’s. En even verder op de Zijderoute zijn munten gevonden.

Meer langeafstandshandel. Dat de Romeinen handel dreven met India was allang bekend, maar het is leuk te zien dat er ook bewijs is voor Indiërs die naar het westen voeren: een scherf met een Indische inscriptie uit Oman. (Het kan natuurlijk ook zijn dat een Romein of Arabier heeft mee genomen toen hij terugkeerde.)

Even verderop: werd de antieke voorganger van de Verenigde Arabische Emiraten geregeerd door een vrouw?

Een doorbraak(je) bij het ijken van koolstofdateringen en een doorbraak(je) bij de studie van oude handschriften.

Dit is leuk: het archief van ISIS is digitaal beschikbaar. Chronologie is een wat ondergesneeuwd onderwerp, maar er is zeker voor de Brons- en IJzertijd nog een hoop onduidelijkheid. ISIS bood ooit een platform en een tijdschrift om over dit onderwerp te discussiëren.

De door verschillende antieke auteurs genoemde purperslang is geïdentificeerd.

En verder: Mada’in Saleh, het Saoedi-Arabische alternatief voor Petra, Baalbek of Palmyra, wordt meer opengesteld voor toerisme.

========================================

DWAASHEID

Het nadeel van de twijfel: dat Alexandrië zó zou zijn gebouwd dat de hoofdstraat op de geboortedag van Alexander (die niet bekend is) zou zijn georiënteerd op de opkomende zon. Misschien klopt het, maar dit soort berichten blijkt te vaak onzinnig.

En verder: zag Alexander de Grote UFO’s?

========================================

INTERNET

Hoe onbetrouwbaar is de Wikipedia? Roger Pearse geeft een leuk voorbeeld.

Leuk stuk over digitale reconstructies waarmee u door de oude wereld kunt dwalen.

Actueel nieuws over de Oudheid is via twitter te krijgen op @NetjerVOF. Ze coveren de hele Oudheid, maar het zwaartepunt ligt op Egypte.

========================================

OVERLEDEN

Een van de belangrijkste onderzoekers van de Dode Zee-rollen, Frank Moore Cross, is overleden. En waarom zijn onderzoek belangrijk was.

========================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Livius Nieuwsbrief / oktober

oktober 2, 2012

Dit is de zesentachtigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; om af te melden volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: Griekse mythologie in Dronten.

Jona Lendering (redactie)

========================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Een stukje over het antieke Belgrado, meer niet. De echte winst zat deze maand op onze zustersite LacusCurtius, waar de volledige tekst van Strabo in vertaling beschikbaar werd gemaakt. Manetho zit eraan te komen.

========================================

EGYPTE

Het is elk jaar wat met de mummie van Toetanchamon. Dit keer heeft de koning geleden aan epilepsie. Meer.

Honderd jaar geleden werd de beroemde buste van Nefretite ontdekt.

Het maandelijkse gesleep met mummies bleef deze maand beperkt tot één geval, maar dat was dan wel heel erg opmerkelijk: de lego-mummie!

Verder: heropening van het Serapeum in Saqqara, Matariya en Thmuis.

En mocht u de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass missen: daar is ’ie weer.

========================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Wellicht ten overvloede: de situatie in Syrië en dan vooral Aleppo. Meer. Nog meer. Vergelijk deze Facebookpagina.

Vergeet de traditionele archeologische prietpraat over de “garden of Eden”: het is gewoon goed dat er weer in Irak wordt gegraven, zoals in Aba Rabab.

En verder: Ziyarettepe opnieuw.

========================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

Helemaal blij word je van dit bericht over de ontcijfering van Frygische en Lydische teksten in Daskyleion.

Een wonderlijk bericht dat een in de achtste eeuw gebouwde kerk in Istanbul de op twee na oudste ter wereld zou zijn.

En verder: een Urartees paleis bij Van; Apollonia; Simorets; Aydin; Adana; Mardin; een groot mozaïek in Antiochia ad Cragum; Thessaloniki; een Romeins graf in Korinthe met een mooie foto.

========================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een ondergrondse, Etruskische piramide bij Orvieto. Het lijkt wat gehyped.

Feelgoodverhaaltje over de ontdekking van Iteramna Lirenas.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Brechin, Loftus, Papcastle.

En verder: Pompeiopolis, Ayn Gharadal, het forum van Plovdiv, een synagoge in Finike,

========================================

ISRAËL

Het wordt met veel poeha gebracht, maar het is in feite geen nieuws dat er in de Bronstijd Egyptenaren waren in wat nu Tel Aviv heet.

Het nieuws uit Jeruzalem: een waterreservoir uit de IJzertijd en de Klaagmuur.

En verder: een nederzetting uit de Byzantijnse tijd.

========================================

BENOORDEN DE ALPEN

DNA-onderzoek, nu in de Lage Landen. Dit kan leuk worden.

Ontdekking van een Romeins fort, net over de Nederlands-Duitse grens.

70.000 (zeventigduizend!) munten uit de voor-Romeinse IJzertijd: volgens de opgraver een bewijs dat een Britse stam op de vlucht was voor Caesar. Het is natuurlijk een dijk van een redenatiefout om een vondst te interpreteren aan de hand van de enige gebeurtenis die je uit teksten kent. Er zijn veel meer gebeurtenissen niet dan wel bekend.

En verder: Vleteren, Cannstatt, Straatsburg.

========================================

OVERIG

De herkomst van de Indo-Europese taalfamilie. Laat u niet afschrikken door de “Bayesian phylogenetic approaches”.

Als het gaat over de tofet van Karthago, is de inzet steeds weer dezelfde: mensenoffers ja of nee? Dit keer niet.

Filmpje over de vernietiging van een Saka-grafheuvel.

========================================

DWAASHEID

Hoe minder woorden we vuil maken aan de hoax rond de “vrouw van Jezus”, hoe beter.

========================================

INTERNET

Dit is dus iets om authentiek boos om te worden: ArcheoBericht is niet langer. De overdracht van oudheidkundige informatie aan het grote publiek is al moeilijk genoeg omdat de universiteiten het internet bijna volledig negeren, terwijl daar veel flauwekul de wereld in wordt geholpen. Welwillende amateurs doen hun best adequate informatie de wereld in te sturen, maar komen daardoor zelf in de vuurlinie te liggen.

========================================

EN TOT SLOT

Nog één keer reclame voor hetzelfde goede doel als vorige maand: een korte film over een Bataafse jongen die het schopt tot gladiator. De titel is “Het Houten Zwaard” en het gaat om een project van Phalera Filmworks, dat het geschiedenisonderwijs wil verrijken met goed filmmateriaal. Men maakt gebruik van de enorme expertise die aanwezig is bij de Nederlandse re-enactors. Het wordt een zeer verantwoord project.

Men probeert het gesponsord te kregen via crowdfunding en heeft nog maar 780 euro nodig. Klik hier voor meer informatie.

========================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Livius Nieuwsbrief / september

september 8, 2012

Dit is de vijfentachtigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; om af te melden volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================================

HUISHOUDELIJKE MEDEDELINGEN

De Livius Nieuwsbrief bestaat deze maand zeven jaar. We hebben inmiddels 3737 abonnees, die we nooit zullen lastigvallen met abonnementsgelden of advertenties. Maar eens in het jaar bedelen we – en dat is vandaag.

Uw redacteur is er per maand ongeveer twee, drie dagdelen bezig met de Nieuwsbrief: uren waarin hij niet kan werken voor de Livius-vennootschap en in feite leeft op andermans kosten. De vennoten doen daar niet moeilijk over, maar als u hun geste wil beantwoorden en in de kosten wil delen, overweeg dan een bijdrage te storten op bankrekening 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. “nieuwsbrief”. Dank u wel.

En nog een andere financiële transactie, maar nu in uw voordeel: als deze bon uitprint, kunt u in de boekhandel een leuke korting krijgen op de fonkelnieuwe Nederlandse vertaling die John Nagelkerken heeft gemaakt van de Historia Augusta. Wie, door een ongelukkige speling van een ziedend noodlot, deze bonte (en soms bizarre) collectie biografieën nog niet mocht kennen, kan hier een ietwat aangepaste versie lezen van de inleiding die uw redacteur ervoor mocht schrijven.

========================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Hoppa, eenenveertig pagina’s over het antieke Tyrus. Op Elfinspell: Vergilius’ Eclogae en de Georgica. En op LacusCurtius: voortgang bij de online-editie van Platner & Ashby.

========================================

EGYPTE

Het nieuwe Egyptische kabinet zet nieuw beleid uit.

Het klimatologisch bewijs voor een grote droogte aan het einde van het Oude Rijk lijkt een bevestiging van wat al bekend was.

Dit zal wel leiden tot een diplomatieke storm in een glas water: Duitsland kondigt een feestje aan om te vieren dat een eeuw geleden de buste van Nefertiti werd ontdekt. Egypte wil die terug en krijgt lik op stuk.

Macaber artikel over een verzameling afgehakte handen in Avaris.

Waar zouden we toch zijn zonder piramidiotie? (commentaar)

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3 en eigenlijk ook 4.

De grenzen van het museumbeleid: museum moet standbeeld verkopen.

En verder: obsidiaanhandel, Beni Hassan, Matariya en het zogenaamde graf van Kleopatra.

========================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Aanwijzingen dat de Indo-Europese talen stammen uit Turkije. Het is al eerder voorgesteld.

Syrië, Tell el-Fakhariya, Aleppo, Aleppo, Aleppo en wat daar verloren gaat. En in Yemen.

En verder: onderwaterarcheologie in de Perzische Golf (Siraf).

========================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

De duikers die ooit de Riace-krijgers vonden, ontdekten nu een bronzen leeuwenkop: Grieks of Fenicisch, dat is nu de vraag, maar mooi is ’ie. Trouwens.

Hé, alweer een nieuwtje over de Elgin Marbles.

Aardig interview met Marcella Frangipane, de opgraafster van Aslantepe.

Er zijn teveel recensies van Griekse toneelstukken om ze allemaal in de nieuwsbrief te noemen, maar voor deze bespreking van de Medea maakt uw redacteur graag een uitzondering. Twee woorden maken dat u het stuk nooit meer hetzelfde zult zien: Sarah Kane.

En verder: Minoïsche villa bij Ieropetra, Selinus, Knidos, Çanakkale, Efesos, Yeronisos, twee scheepswrakken bij Pafos, Tsarevo, nieuw museum in Sanli Urfa, Kazanlak, Magnesia, Apollonia, Adana, Ilisu, Irakleo en een Byzantijnse villa bij Kourion.

========================================

ROME EN ZIJN RIJK

In Rome zelf: de Porticus Aemilia.

Een nieuw stukje van de Res Gestae van keizer Augustus. Aan het einde een ietwat ontluisterende blik in de collegezaal, waar men over een tamelijk irrelevante kwestie blijkt te discussiëren.

Een andere tekstvondst: een stuk van een gedicht over Nero en Poppaea. Daar word je helemaal blij van!

Er is een hoop te doen over de herkomst van de Etrusken. Dit is nu alweer de derde keer dat we in deze nieuwsbrief kunnen schrijven over etruskologisch DNA-onderzoek, en opnieuw duidt het op een oosterse herkomst – van de veestapel althans.

Een interessant artikel over de toepassing van methodes uit de energieleer om vast te stellen wanneer Romeinse steden zijn gesticht. Het gebruikte voorbeeld is Timgad.

Het Vaticaan hoopt dat het Latijn weer wat breder werd gebruikt. Vergelijk.

En verder: een beeld uit Afrodisias, een grafveld in Ankara, een scheepswrak bij Antibes, de haven van Beiroet, de Syrische Dead Cities, op het spoor van Interamna, een Byzantijnse doopkapel in Kosovo, waterleiding in Petra, forum in Plovdiv, politieke campagnes in Pompeii, filmpje over Puteoli, een brug bij Sostra, een wrak voor de kust van Ligurië, stadsmuur in Tbilisi, een amfoor uit Velez-Malaga (nog vol), het Byzantijnse Gračanica, plus een artikel over de limes in de National Geographic.

========================================

ISRAËL

Soms willen archeologen zo graag iets vinden dat met de Bijbel samenhangt, dat ze… enfin, lees zelf het grappigste bericht van de maand maar.

Uw redacteur ziet zo gauw niet wat er mis kan gaan met een IJzertijd-waterreservoir in Jeruzalem, maar ongetwijfeld zal er wel weer een gezellig relletje van komen. Zoals altijd en altijd.

En verder: Tel Qashish; Tel Dan; Hebron; Susita; vandalisme in Latrun; Tel Aviv; en een Byzantijnse nederzetting bij Bersheba.

========================================

BENOORDEN DE ALPEN

Wow! Lange tijd hadden we geen archeologische bevestiging van Caesars aanwezigheid in België of Duitsland. Maar dat verandert! Hadden we enkele weken geleden de mogelijke identificatie van Thuin als plaats van het Aduatucische fort, nu komt daar Trier bij: een Caesarisch fort. Hierdoor verandert ons beeld niet werkelijk, maar leuk is het wel.

Recensie van de expositie op het Utrechtse Domplein.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Angus, Brechin (vergeet niet te grinniken om de plastic harnassen), Colchester, Devon, de Redditch Hoard, Silchester, Vindolanda, een vloektablet en zevenentwintig dode Angelsaksen.

En verder: de alleroudste terpen, Kampenhout, Oostvleteren, Elversele, IJmuiden (alweer iets ouder), Harzhorn, Ladenburg en een roeiriem uit Naaldwijk.

========================================

JODENDOM EN CHRISTENDOM

Dit is leuk: de schrijvers van het scenario van een speelfilm over Noach maken gebruik van het apocrieve Boek van de Wachters.

Op de ASOR-blog een hele reeks posts over de Dode Zee-rollen. Een leuk idee, een maand bloggen over hetzelfde, boeiende onderwerp. ASOR staat overigens voor American School for Oriental Research.

En verder: een tekstkritische editie van de joodse Bijbel.

========================================

OVERIG

Over de Keltische aanwezigheid langs de Beneden-Donau hebben we het nog niet vaak gehad. Nu dus wel.

De ondergang van de Romeinse cijfers op de enige plaats waar echt iedereen op aarde ze zag.

En weer eens een gevalletje academisch plagiaat. En nog een. Alles went, vroeg of laat.

Allerlei uit het Verre Oosten: Afghanistan, Siberië, meer Siberië en de Swatvallei in Pakistan. En uw redacteur was grimmig voldaan toen hij zag dat zijn foto’s (nummero twee vooral) heel erg nuttig waren voor een journalist die schrijft over Hund.

En verder: de plannen van het bedreigde museum Orientalis; leuk stuk over muzieknotatie in middeleeuwse handschriften; een Andalusische amfoor.

========================================

BOEKEN

De vierde editie van het Oxford Classical Dictionary is verschenen. Bespreking.

========================================

DWAASHEID

Een heerlijke satire op geesteswetenschappelijke prietpraat. “The characteristic theme of Tilton’s essay on semanticist rationalism is the defining characteristic, and subsequent economy, of material art. In a sense, Baudrillard uses the term ‘the textual paradigm of consensus’ to denote a preconceptualist paradox.” Onderaan is een linkje om de pagina te vernieuwen.

Gevalletje kwakgeschiedenis: twee manieren om de gebeurtenissen uit verzonnen gedichten te dateren – 1 en 2. We moeten toch eens aanplakken dat, zoals oudheidkundigen de natuurwetten dienen te erkennen, astronomen de regels van de tekstuitleg moeten beheersen.

En verder: debunking van de Bagdadbatterij.

========================================

INTERNET

De Mishna, een bron van rabbijnse wijsheid en een van de uitgebreidste teksten uit de Oudheid, wordt gedigitaliseerd.

De website van ons astronomisch erfgoed.

========================================

EN TOT SLOT

Dit is leuk: een korte film over een Bataafse jongen die het schopt tot gladiator. De titel is “Het Houten Zwaard” en het gaat om een project van Phalera Filmworks, dat het geschiedenisonderwijs wil verrijken met goed filmmateriaal. Men maakt gebruik van de enorme expertise die aanwezig is bij de Nederlandse re-enactors. Het wordt een zeer verantwoord project.

Men probeert het gesponsord te kregen via crowdfunding en heeft nog ruim 3700 euro nodig. Klik hier voor meer informatie.


Livius Nieuwsbrief / augustus

augustus 2, 2012

Dit is de vierentachtigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

Onze brochure is eerder deze maand verspreid, maar u kunt u ook via de website inschrijven voor een cursus of informatie aanvragen over een reis.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; om af te melden volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

We blijven nog even in Libanon, en wel met het beroemdste van het beroemdste uit dat land: de cederboom en de prachtige opgraving van Baalbek. Daar word je helemaal blij van.

========================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Leuk artikel over de domesticatie van het paard en het ontstaan van sociale ongelijkheid.

Hoe een stel boerenkinkels uit Mesopotamië de avondhemel versjteerde.

Een ongelukkige kop, maar het onderzoek van de Behistuninscriptie gaat wel ergens over.

Teruggave van de Begram Ivories aan Afghanistan, met een geweldig mooie foto.

Maandenlang geen nieuws uit Iran, en dan ineens – pats! –afgezien van Behistun nog eens vier stukjes: Siraf, Shazand, Jeyran, Yasuj.

En verder: nog steeds zorgen om Babylon, vandalisme in Gomel, Sidon. En Syrië, natuurlijk, waar zich een ramp voltrekt in Aleppo.

========================================

EGYPTE

Een paar maanden geleden werd aangekondigd dat men een van de koninklijke grafschepen zou gaan opgraven. Daarvan zijn er enkele bekend, maar wat in de grond zit, is veilig, dus men heeft ze gelaten waar ze zijn. Nu is er dus een opgegraven.

Ondertussen is er iets raars mee aan de hand. Er is ooit afgesproken dat als een van die ondergrondse bewaarplaatsen zou worden geopend, eerst zou worden geboord om de lucht eruit te halen. Het gaat immers om een zeldzame vindplaatsen van ruwweg dateerbaar, vijfduizend jaar oud vergelijkingsmateriaal voor de huidige dampkring. Je zou aandacht hebben verwacht voor zulk belangrijk onderzoek. Die ontbreekt, zodat je achterblijft met vooral de laffe bijsmaak dat wetenschap minder belangrijk was dan het genereren van wat positieve publiciteit voor het antieke Egypte.

Ondertussen zoekt Egypte wegen om een nieuw, beter egyptologiebeleid vorm te geven. Een idee en de kritiek.

Een heerlijk artikel over het gebruik van fractals om vermiste monumenten op te sporen.

Als iets met de islam in verband kan worden gebracht, lijkt elke hoax ineens geloofwaardig. De hoax en het antwoord.

Wetenschap zonder wartaal, dat moeten we niet willen met z’n allen. Gelukkig benut de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass de komkommertijd om de media weer te bereiken (en nog eens). En vanzelfsprekend wijst niemand erop dat hij meer in het Engels publiceerde dan in het Arabisch – kortom, dat hij zijn eigen mensen niet uitlegde waarom egyptologie belangrijk is. Gevolg.

En verder: Beni Hassan, Meroë, Giza en het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

========================================

GRIEKENLAND en TURKIJE (en wijde omgeving)

Hé dat is leuk: een nog onbekend fragment van Aristoteles.

Hier kun je nu echt van genieten, al moet je even door het taaie taalgebruik heen bijten: een hellenistische stamboomkwestie kan worden opgelost door inzichten uit de moderne genetica én tandheelkunde.

De netwerken tussen de hoofdpersonen in de Ilias zijn geloofwaardig. Een leuke toepassing van de physics of society, de nieuwe benadering die in elk van de menswetenschappen wordt toegepast, en nu dus ook op de Oudheid. Maar waarom wordt zulk intellectueel uitdagend onderzoek nou toch nooit gedaan door de oudheidkundigen zelf?

De vondst van een Byzantijns fort is gewoon aardig. Je hoeft het niet met Herculaneum te vergelijken, en ook niet te zeggen dat het je iets hebt ontdekt, want de vindplaats was allang bekend (hier is ’ie).

En verder: een werkplaats uit de Late Bronstijd op Cyprus, Knossos, Nisyros, Didyma, Alanya, Nikopolis, scheepswrakken voor de kust van Attika, Kemer, de stadsmuur (en universiteit) van Harran, een beeldschoon Neohittitisch beeld (nog eens), Selinunte (lijkt gehypt), Gordion, twee Hittitische katachtigen zonder plaats en een lief stukje over Griekse muziek.

In Griekenland gaan overigens de musea wat langer open.

========================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een mooie nieuwe website over de laat-Romeinse schrijver Sidonius Apollinaris.

De graffiti van Pompeii trokken de aandacht weer eens. Komkommertijd. En nog een komkommer: het Colosseum staat wat uit het lood. Je krijgt wel eens het idee dat ze in Italië hun oudheden alleen maar verwaarlozen om kranten van kopij te voorzien.

Maar de ontdekking van de loop van de Aqua Virgo in Rome, dat is dan weer wél leuk. En de Via Appia.

Verdrietig word je er daarentegen van dat een van de belangrijkste musea van Libië, Bani Walid, tijdens de volksopstand is geplunderd. Gelukkig hebben we de foto’s nog, maar het materiaal, afkomstig van de Limes Tripolitanus (het meest unieke archeologische monument van Libië) is onvervangbaar. Gelukkig gaat het onderzoek naar de halfwoestijn verder.

En verder: Poitiers, de haven van Narbonne, Herculaneum, nog eens, Pula, Beirut, Byblos en de epidemie van Justinianus.

========================================

ISRAËL

De archeologische opgraving op de Berg Gerizim is opengesteld. Zwaar politiek.

Nog meer politiek: de Tempelberg en het antwoord. Vervolg, vervolg, vervolg, vervolg, vervolg, vervolg en voorlopig slot. Je zou er inderdaad balorig van worden.

Al een tijdje worden niet-joodse archeologie vindplaatsen systematisch gevandaliseerd. Inmiddels de eerste veroordeling.

De hoeveelheid flauwekulberichten uit Israël is meestal wel te behappen, maar deze maand was het excessief. Dus nee, de vondst van 14C-dateerbaar graan in Hazor is gewoon interessant. Dat is al voldoende. Ze bewijst niets over de Intocht, die niemand rond 1300 v.Chr. plaatst. Uw redacteur was zó kwaad dat hij er maar een hele reeks blog-posts aan wijdde, en kreeg tijdens het schrijven nog meer Israëlische nonsens aangeboden: nee, dat zijn vermoedelijk géén skeletten van de verdedigers van Jeruzalem (maar de val van de stad werd in dat weekend wel herdacht), en dat zegel is niet Samson en de leeuw. Een bevriende archeologe uit Canada bood nog wat aanvullende kopij: de gelijkenis van de jonge archeoloog.

En verder: de haven Akko is weer eens in het nieuws, Gath ook, Horvat Kur en Huqoq.

========================================

BENOORDEN DE ALPEN

Tweehonderd skeletten of veenlijken? Dat wordt niet helemaal duidelijk, maar het is wel zeker dat dit een majeure archeologische vondst is (meer; officiële site met verschillende pagina’s).

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Birrens, Chedworth, Chichester, veenlijken bij Cladh Hallan, Colchester, Ewell, Great Ellingham, Hull, Long Melford, South Creake. En nog eens een voorbeeld dat het niet het vermaledijde journaille is dat de archeologie belachelijk maakt, de wetenschappers zelf. Ga toch weg. Met je pizzeria.

En verder: Cothen en Wervik.

========================================

OVERIG

Een nieuwe techniek om met röntgenstralen munten te bestuderen, en een andere nieuwe techniek voor remote scanning. Plus een leuk artikel over de luchtfoto’s waarop de Gentse universiteit zich al een tijdje toelegt.

Het afgelopen jaar zijn er verschillende berichten gekomen uit Vlaanderen dat het mensen niet langer zint hoe ingrijpend archeologisch onderzoek kan zijn. Meer afkalvend draagvlak hier.

En verder: klimaatreconstructie.

========================================

DWAASHEID

Met dank aan Trouw blijkt het wereldrecord wetenschappelijke zelfinfantilisering toch nog scherper te kunnen, al blijft het traditiegetrouw in handen van een oudheidkundige discipline.

En hoppa, er is weer een kwakhistoricus die, door de bias van de Griekse bronnen om te keren, denkt simsalabim een Perzisch perspectief te hebben op Alexander de Grote. De man citeert alleen Griekse bronnen om een positief verhaal over Iran te scheppen. Je wordt er zo verschrikkelijk moe van. En dat mag dan werken aan een universiteit.

Een “vruchtbaarheidsadelaar”? Commentaar.

========================================

INTERNET

Dit moet het werk zijn van een maniak, maar we kunnen er alleen maar dankbaar voor zijn: een krankzinnige hoeveelheid online-informatie over Byzantium. Let vooral op de nuttige sectie “Syriac” (wat wij Aramees noemen).

En hier is een kolossale catalogus van Romeinse munten.

========================================

OVERLEDEN

James Mellaart is overleden, een van de invloedrijkste archeologen uit de vorige eeuw. “Çatalhüyük was not as old as Jericho, but it was three times the size and a much more advanced example of the agricultural revolution, a transformation of human society greater even than the Industrial Revolution of modern times.”

========================================

EN TOT SLOT

Het was eigenlijk de bedoeling in deze nieuwsbrief geen aandacht te besteden aan al die irritante artikelen waarmee men de moderne Olympische Spelen gebruikt om aandacht te trekken voor de Oudheid. Maar één artikel wilde niet meewerken. Het is namelijk gewoon leuk.

========================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel.


Volg

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 151 other followers