Odysseus bij Helios

november 20, 2014
Odysseus bij Helios (Antikensammlung, München)

Odysseus bij Helios (Antikensammlung, München)

Het bovenstaande olielampje is te zien in de Antikensammlung in München. Een datum wordt niet gegeven, maar het zal wel Romeins zijn. Links komt Odysseus aanlopen, rechts herkent u Helios, achteraan de veestapel van de zonnegod: twee paarden van de wagen waarmee hij elke dag langs het firmament reist, samen met een rund.

De context kennen we: tijdens zijn omzwervingen landde Odysseus op het eiland waar Helios zijn runderen hield. De held bezwoer zijn metgezellen om onder geen beding de dieren op te eten, maar ze deden het wel degelijk, wat ze allemaal het leven kostte. Het verhaal is te vinden in HomerosOdyssee.

Lees de rest van dit artikel »


“Ancient history”

november 19, 2014
Delfi (zelfsleuk voor "the uninitiated")

Delfi (zelfs leuk voor “the uninitiated”)

In 2000 was ik in Athene, waar ik met mijn reisgenoot ’s avonds keek naar een aflevering van Top Gear. Ik had het programma nog nooit gezien en vond het fantastisch. Dat wil zeggen: totdat presentator Jeremy Clarkson een nieuwe Duitse auto begon te bespreken en opmerkte dat “if you thought that ancient history is the most boring thing on earth, you haven’t seen the new Opel yet”.

Mijn reisgenoot bulderde het uit en ook ik heb erom gelachen. Als een boer met kiespijn. Oude geschiedenis is namelijk een prachtvak en wie er ook maar íets van weet, raakt eraan verslingerd. Mijn reisgenoot had me toch maar mooi 4000 kilometer gechauffeurd omdat ook hij ervan was gaan houden. Zijn verworven liefde was bestand gebleken tegen het zelfingenomen geneuzel van de Blue Guide, die Delfi aanprees met de woorden dat de klassieken hier zó tastbaar waren dat zelfs “the uninitiated” het konden voelen. Ondanks zulk gezwam houdt iedereen van de Oudheid en daarom stoort het me als mensen er een vooroordeel over hebben.

Lees de rest van dit artikel »


Ostrakon

november 16, 2014

elephantine_license_prostitute_142ce_P12065_neues_museumHet maken van papyrus is een tijdrovende en vrij arbeidsintensieve aangelegenheid. Dat geldt nog meer voor het bewerken van een huid om daar een stuk perkament van te maken. Geen weldenkend mens zou, in de Oudheid, deze schrijfmaterialen gebruiken als het niet was voor een Groot En Verheven Doel. Voor dagelijks gebruik koos je simpeler materiaal, zoals een oud stuk linnen, een met was bestreken plankje of een stuk van een kapotte pot. Zo’n tekst wordt aangeduid als een ostrakon, “scherf”.

Het leuke van dit laatste schrijfmateriaal is dat het niet kapot te krijgen is. Gooi haar in het water en de scherf blijft bestaan. Gooi haar in het vuur en ze blijft bestaan. Gooi haar in de grond en ze blijft bestaan. Bovendien is het goedkoop materiaal, dus als een barbaarse stam je huis plundert, zal hij het goud en zilver meenemen, maar de scherven laten liggen.

Lees de rest van dit artikel »


Ananeosis

november 14, 2014
Ananeosis (Museum Qadr Libya)

Ananeosis (Museum Qadr Libya)

In de vroege vijfde eeuw werd Romeins Libië onder de voet gelopen door woestijnnomaden die bekendstaat als de Laguatan. De ruiters – soms op een dromedaris, vaak op een paard – wisten dat het gebied nauwelijks werd verdedigd. Misschien kenden ze de oorzaak: de Donaugrens stond onder druk en de Rijngrens was al bezweken. Constantinopel en Rome werden omgevormd tot de grootste vestingen van de oude wereld, met muren die nog altijd indrukwekkend zijn. In de ene stad deden ze dienst tot 1453, in de andere tot 1870. Het Romeinse Rijk werd dus bedreigd en alle troepen waren nodig aan het front.

En dus werd de Cyrenaica, het noordoosten van Libië, ontdaan van troepen en meteen onder de voet gelopen. Kyrene, ooit een van de belangrijkste culturele centra van de Griekse wereld en een van de rijkste steden van het Romeinse Rijk, zou nooit meer worden herbouwd. Toen het aan de Donau-grens even rustig was, kwam een generaal Anysius naar Libië, en hij boekte zowaar enig succes, maar verder was de verdediging overgelaten aan het privé-initiatief van de bewoners. Synesios, een rijke grootgrondbezitter, beschrijft in zijn brieven hoe het van kwaad tot erger ging. Zijn Katastasis is de deprimerende beschrijving van de totale vernietiging van het aloude gebied.

Lees de rest van dit artikel »


Sint-Maarten

november 11, 2014
Sint-Maarten en de bedelaar; veertiende-eeuws houtsnijwerk uit Keulen, nu in het Victoria and Albert Museum (Londen)

Sint-Maarten; veertiende-eeuws houtsnijwerk uit Keulen, nu in het Victoria and Albert Museum

Dat niet alle christelijke heiligen bescheiden personen waren, wordt geïllustreerd door Martinus van Tours ofwel Sint-Maarten: hij nam een secretaris in dienst om zijn heiligenleven schrijven. Je zou je ergeren aan Sulpicius SeverusLeven van de heilige Martinus als de tekst niet zo interessant was. Martinus was namelijk bepaald geen kwezel.

Hij begon zijn loopbaan bij de Romeinse cavalerie en was achttien toen hij zich in 335 bekeerde tot het christendom. Dat gebeurde, zo lezen we, nadat hij bij de stadspoort van Amiens een naakte man had zien zitten, die door iedereen werd genegeerd. Het was hartje winter.

Lees de rest van dit artikel »


Romeinenmeeting

november 4, 2014
Hoge Woerd

Hoge Woerd

Van limesforten tot bronzen vingerkootjes: wat is de staat van Romeins erfgoed in Nederland anno 2014? Ontdek het antwoord tijdens de jaarlijkse Romeinenmeeting op zondag 9 november in Museum het Valkhof. Een middag geheel in het teken van ons Romeins erfgoed, met lezingen, rondleidingen en het laatste nieuws op gebied van Romeins Nederland.

Het programma van deze editie van de Romeinenmeeting bestaat uit twee centrale lezingen, gevolgd door een tiental ‘flitspresentaties’ waarbij actuele ontwikkelingen in Romeins Nederland aan bod komen. Daarna volgt een bezoek aan de Romeinse expositie van het museum, alwaar vijf experts een verhaal vertellen bij hun favoriete museumstuk (‘Verhaal op Zaal’). De meeting sluit af met een informatiemarkt en ruime borrel met Romeinse hapjes.

Lees de rest van dit artikel »


Opnieuw: DeBijbel.nl

november 3, 2014

nbgEen tijdje geleden schreef ik op deze plaats dat het Nederlands Bijbelgenootschap het besluit had genomen om de Nieuwe Bijbelvertaling, die altijd online toegankelijk was via Biblija.net, te plaatsen op een nieuwe site, DeBijbel.nl, waar je niet naar een specifiek Bijbelvers kon linken én waar registratie verplicht was.

Dit was onverstandig want registratie-sites kennen een hoge bounce rate (m.a.w., mensen klikken meteen weer weg). Mensen zullen eerder gaan zoeken op een makkelijker toegankelijke website, ook als die slechtere informatie biedt of als daar een verouderde vertaling staat. Bad information drives out good: dit is het mechanisme waardoor de publiekskennis van de Oudheid de afgelopen vijftien jaar zoveel schade heeft opgelopen en we nu zitten opgezadeld met bijvoorbeeld “de mythische Jezus”.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 272 andere volgers