Oude koran, jonge islam

juli 28, 2015

birmingham-koranmanuscriptArabieren, dat waren die nomaden uit het zuiden. Soms migreerde een stam naar het noorden, en die vestigde zich dan in de grensprovincies van het Romeinse Rijk of in Mesopotamië, waar de Perzen de macht hadden. Voor Romeinen en Perzen waren de Arabische stammen nuttige militaire bondgenoten en dat was dat. Geen Romein of Pers verdiepte zich in de Arabische cultuur, maatschappij of religie. De Arabieren waren marginaal. Althans, zo was het rond 630.

Twintig jaar later strekte het rijk van kalief Othman zich uit van Tunesië tot Afghanistan. Het Perzische Rijk bestond niet langer, het Romeinse was gehalveerd. De Grieks-Romeinse cultuur was ten einde gekomen, de islamitische beschaving ontluikte.

Lees de rest van dit artikel »


Israëlische archeologie

juli 27, 2015
Jeruzalem, "Large Stone Structure"

Jeruzalem, “Large Stone Structure”

Oudheidkundige discussies hebben doorgaans niet zoveel betekenis, maar er zijn uitzonderingen. Eén daarvan is het maximalisme/minimalisme-debat, dat gaat over het relatieve gewicht van de literaire overlevering en de archeologische vondsten. Er zijn allerlei punten waar die twee soorten bewijsmateriaal elkaar tegenspreken: de aanwezigheid van Caesar in Brittannië is alleen bekend uit teksten en niet uit vondsten, de ruïnes van het antieke Ekbatana lijken in niets op de zeven muren die daar moeten staan volgens de antieke beschrijvingen.

Dit is, bij asymmetrisch bewijsmateriaal, alleen maar te verwachten, maar het creëert wel problemen. Laat je op zo’n moment de geschreven teksten prevaleren of de afwezigheid van de vondsten? Anders gezegd: is je standpunt dat een tekst betrouwbaar is, tenzij je vondsten het tegenspreken, of ga je er pas van uit dat een tekst betrouwbaar is als ze door de vondsten is bevestigd? Het eerste standpunt staat bekend als maximalisme: je veronderstelt een maximale betrouwbaarheid van de teksten. Het tegengestelde is minimalisme.

Lees de rest van dit artikel »


Keltische graffito

juli 26, 2015
Springend hert (Manching Kelten Römer Museum)

Springend hert (Manching Kelten Römer Museum)

Manching is misschien het bekendst als het vliegveld van de firma Audi. Wie de luchthaven vanaf het westen binnenrijdt passeert de gebouwen van Airbus en komt dan op een straat die Riedelmoosgraben heet. Deze volgt het verloop van een gracht en stadsmuur uit de late La Tène-tijd, ofwel de Keltische cultuur van de derde en tweede eeuw v.Chr. De weg eindigt op de plek waar ooit de oostelijke toegangspoort was: een mottig stukje groen halverwege twee landingsbanen.

Het antieke Manching, nu grotendeels overbouwd door het vliegveld, was enorm: 380 hectare groot en omgeven door een wal van zo’n 7¼ kilometer lang. Ter vergelijking: dat is iets kleiner dan het toenmalige Rome, al was Manching nauwelijks zo dicht bewoond: er zullen zo’n tien- à twintigduizend mensen hebben gewoond. Dat is niet heel groot naar onze maatstaven, maar het was wel een van de grotere nederzettingen ten noorden van de Alpen en vrijwel zeker de hoofdstad van de Keltische stam der Vindelici.

Lees de rest van dit artikel »


Oudste Koranmanuscript

juli 22, 2015
Callibratiecurve voor M1572.

Callibratiecurve voor M1572.

[Wat? Een Koranmanuscript uit ongeveer 568-645?! Met een stevige kans dat het al was geschreven vóór het traditionele begin van het optreden van de profeet Mohammed? Ik las het bericht op de BBC met enig wantrouwen, maar het lijkt te kloppen. Mijn goede vriend Richard zocht het voor u uit.]

Wie dergelijk nieuws een beetje bijhoudt – ik dus niet, mijn goede vriend Jona wees me er op – weet dat gisteren de Universiteit van Birmingham bekend heeft gemaakt dat ze het oudste Koranfragment ter wereld hebben ontdekt. Het bericht daarover op de website van de BBC brengt het althans als een “ontdekking” en niet zo’n kleintje ook: de bibliotheek van de Universiteit van Birmingham bleek in bezit van een oud Koranmanuscript dat met de koolstofmethode is gedateerd en dat nu het oudst bekende Koranfragment blijkt te zijn. Volgens de journalisten is er 95% kans dat het nieuw ontdekte fragment uit de periode 568-645 stamt. Dat is zelfs nog iets ouder dan het tot dusverre als oudst bekend staande fragment uit Sanaa in Jemen, dat – met 95% kans – uit de periode 578-669 dateert. Het is bovendien geen palimpsest, maar een nog geheel intacte tekst.

Lees de rest van dit artikel »


Livius.org update

juli 22, 2015
Feniks (Allard Piersonmuseum, Amsterdam)

Feniks (Allard Piersonmuseum, Amsterdam)

De laatste dagen blogde ik niet en dat had, zoals een van u vermoedde, inderdaad een medische reden. Mijn hoofd stond niet naar creatief schrijven. Het waren echter wel dagen die zich leenden voor het buitengewoon oncreatieve werk van het overzetten van de Livius.org-website.

De oudste delen dateren uit 1995. Die stonden nog op een persoonlijke pagina bij World Access. (De naam Livius.org is later gekomen.) Ik heb aanvankelijk artikelen geschreven met informatie over zaken die op dat moment niet aanwezig waren op het internet, zoals Germania Inferior en Perzië. De meer centrale delen van de oude geschiedenis, zoals Griekenland, bleven stiefmoederlijk behandeld. Op verzoek van universiteiten liet ik annotatie achterwege, omdat studenten mijn materiaal plagieerden. Ik had dat verzoek vanzelfsprekend moeten weigeren.

Lees de rest van dit artikel »


Vihansa

juli 21, 2015
Wijding aan Vihansa (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Wijding aan Vihansa (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Het bronzen plaatje hierboven fotografeerde ik in de (zwaar onderschatte) Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. Het is gevonden in Sint-Huibrechts-Hern, dat even ten noorden van Tongeren ligt. De tekst veronderstelt geen noemenswaardige kennis van het Latijn:

Vihansae Q(uintus) Catius Libo Nepos centurio leg(ionis) III Cyrenaicae scu- tum et lanceam d(onum) d(edit)

Lees de rest van dit artikel »


I.M. Patricia Crone

juli 14, 2015

croneHet zal eenieder die de krant een béétje leest zijn opgevallen dat er de laatste jaren nogal wat discussie is over het ontstaan van de islam. Ik heb er bij verschillende gelegenheden aandacht aan besteed: een tijdje geleden wijdde ik twee stukjes (1, 2) aan het boek van Fred Donner, ik nam een stuk over dat mijn goede vriend Richard wijdde aan een Koran-manuscript dat mogelijk ouder was dan de islam, ik schreef over het leuke boek van Piet van der Horst over het joodse koninkrijk Himyar, en ik besteedde aandacht (1, 2 ,3) aan de onlangs verschenen Mohammedbiografie van Marcel Hulspas. Kortom: er is nogal wat in beweging. En dat hebben we te danken aan de afgelopen zaterdag op zeventigjarige leeftijd overleden Deense onderzoekster Patricia Crone.

Het probleem is heel simpel. Teksten uit het verleden dienen te worden gelezen als teksten uit het verleden. Ze hebben een eigen beelden- en vormentaal. Ze veronderstellen een eigen wereldbeeld. Wie dat negeert, zal de antieke en middeleeuwse teksten gegarandeerd verkeerd begrijpen. Dit klinkt erg logisch en is dat ook, maar als het gaat om religieuze teksten is er bij sommige gelovigen een zekere aarzeling. Het is ten slotte Gods woord, moet je dat niet letterlijk nemen? Voor het onderzoek vormt deze weerstand geen bezwaar, maar het betekent wel dat er in de voorlichting soms wat weerstand moet worden weggenomen. De kritische discussie over het ontstaan van het jodendom en christendom begon in de negentiende eeuw, die over de islam is jonger. Een belangrijke tekst hierbij is het boek Hagarism van Michael Cook en Patricia Crone uit 1977.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 377 andere volgers