Hellenistisch historicus

december 21, 2014
P. Monts. Roca 267

Papyrus Montserrat Roca 267

Ik blogde gisteren over papyri en vertelde dat zulke tekstvondsten konden helpen om de betrouwbaarheid te verifiëren van de overlevering van antieke teksten door middeleeuwse kopiisten. Ik rondde af met de opmerking dat er nog duizenden en duizenden onuitgegeven papyri zijn.

De toegankelijkheid van papyri is eerlijk gezegd wat problematisch, want zelfs als ze wel zijn uitgegeven, gaat het niet zelden om obscure publicaties die alleen zijn in te zien via interbibliothecair leenverkeer. Ik heb wel eens 230 gulden betaald om fotokopieën te laten maken van een uitgave die alleen in Berlijn voorhanden was. Over het feit dat we, twintig jaar na de doorbraak van het internet, redelijkerwijs mogen verwachten manuscripten en papyri online te kunnen inzien, heb ik het dan nog maar niet.

Lees de rest van dit artikel »


Ilias

december 20, 2014
Fragment uit de Ilias (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis)

Fragment uit de Ilias (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis)

Tot de uitvinding van de boekdrukkunst door Laurens Janszoon Coster Johannes Gutenberg konden teksten alleen worden vermenigvuldigd door ze met de hand over te schrijven. De simpele gevolgtrekking is dat wij antieke teksten dan en slechts dan kennen als er middeleeuwse kopiisten waren.

De flessenhals zit in de zesde, zevende en achtste eeuw. We weten dat allerlei belangrijke teksten in de Late Oudheid nog in omloop waren. In de late vierde eeuw was er zelfs een enorme kopieeractiviteit. Tot in de vijfde eeuw was het corpus van antieke letteren daardoor nog min of meer intact.

Lees de rest van dit artikel »


Bokswedstrijd?

december 15, 2014
Boksers uit Thera (Nationaal Archeologisch Museum, Athene)

Boksers uit Thera (Nationaal Archeologisch Museum, Athene)

De bovenstaande muurschildering is afkomstig van het Griekse vulkaaneiland Santorini, het antieke Thera. Aan het einde van de zeventiende of het begin van de zestiende eeuw v.Chr. is de vulkaan uitgebarsten, waardoor een oeroude stad bedekt raakte. Als het cliché niet zo vaak zou zijn gebruikt, zou je het een Egeïsch of een Minoïsch Pompeii kunnen noemen.

Enkele fresco’s zijn nu te zien op de bovenverdieping van het Nationaal Archeologisch Museum in Athene, een museum waar – naast een zeer professionele expositie – soms een ontwapenend amateurisme bestaat: de twee jongens waren te zien in een zaaltje naast een kamer waar de deur openstond naar een balkon, waar iemand de was te drogen had gehangen. Ik houd van Griekenland.

Lees de rest van dit artikel »


Zondvloed

december 11, 2014
Het Zondvloedtablet (© Trustees of the British Museum)

Het Zondvloedtablet (© Trustees of the British Museum)

Karl Marx keek verstoord op van zijn werk. Aanzwellend rumoer in de gangen, slaande deuren en toen, opeens, een geheel ontklede man in de leeszaal van de British Library. Opwinding alom, kabaal, tot de naaktloper door bibliothecarissen werd overmeesterd en afgevoerd.

De echte opwinding moest toen nog komen. Vriendelijke suppoosten brachten de overspannen man naar zijn kleren, die hij bleek te hebben achtergelaten in de “Arched Room”, een vertrek in het British Museum waar ook tegenwoordig zachtaardige geleerden in diepe stilte kleitabletten bestuderen. Wat was er aan de hand, vroegen de geschokte heren. “Kijk dan!”, zal George Smith hebben gezegd, terwijl hij zijn overhemd aantrok. Zijn collega’s keken naar het kleitablet dat Smith tot enkele minuten daarvoor had zitten lezen. En toen zagen ze het. En hoewel ze hun kleren aanhielden, deelden ze in de opwinding.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (8)

december 10, 2014

spraakverwarring[In de voorvorige aflevering van deze reeks over wetenschapsvoorlichting – de eerste aflevering vindt u hier – wees ik erop dat bad information drives out good: mensen kunnen makkelijker verouderde dan actuele informatie krijgen. Wie de wetenschap niet wil geloven, vindt altijd wel iets dat zijn scepsis bevordert. In de vorige aflevering beschreef ik dat de geesteswetenschappen hieraan bijdragen door geen strategie te hebben om het publiek te bereiken.]

In de oudheidkundige disciplines is de relatie tussen wetenschap en publiek nog gebaseerd op een oud model, waarin de universiteit wordt beschouwd als de “zender” van informatie en de burgers als “ontvangers”. Hieraan zitten verschillende problemen.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (7)

december 9, 2014

spraakverwarring[In de eerste delen van deze reeks heb ik de trekken van het Jezusmythicisme beschreven, uitgelegd dat de aanhangers van dit idee selectief zijn in hun scepsis, beschreven dat de historisch-kritische methode redelijker is dan ze oogt en erop gewezen dat je de mythicisten nauwelijks kwalijk kunt nemen dat ze onjuist zijn geïnformeerd: ze zijn het slachtoffer van de ijzeren logica waarmee bad information drives out good. Vandaag ga ik in op het afnemende prestige van de universiteiten: ook nu auteurs als Ehrman en Casey terugschrijven, zijn mythicisten niet onder de indruk.]

Jos Collignon, Volkskrant 2 december

Jos Collignon, Volkskrant 2 december

Ruim een week geleden drukte De Volkskrant deze spotprent van Jos Collignon af. Drie plaatjes lang lijkt het te gaan over wetenschapsnieuws dat door publiciteitsgeile academici wordt gereduceerd tot ditjes en datjes. (Wie zich een beetje bezighoudt met de oude wereld, herkent dat onmiddellijk.) Tot zover niks aan de hand, maar dan komt in het vierde plaatje de slaaphoogleraar in beeld: Malle Eppie. Dit is geen grap meer op ijdele onderzoekers, dit is een aanval op de universiteit.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (6)

december 8, 2014

spraakverwarring[In eerdere stukjes (1, 2, 3) heb ik gewezen op enkele trekken van het Jezusmythicisme en geconcludeerd dat de aanhangers selectief winkelen: de scepsis over Jezus wordt niet ook toegepast op de rest van de Oudheid, waarvoor het bewijsmateriaal echter even zwak is. Ik heb ook getracht uit te leggen dat de iets minder sceptische houding van oudheidkundigen wel degelijk kan leiden tot conclusies die onafhankelijk zijn bevestigd. Nu kan ik eindelijk ter zake komen.]

Hoe komt het dat mensen die de Oudheid een leuk tijdperk vinden en die alleszins kritisch nadenken, toch gecharmeerd zijn van het mythicisme? Het is misschien zinvol erop te wijzen dat het probleem zich niet uitsluitend voordoet bij het Jezusonderzoek. De eerste keer dat ik kennis maakte met intelligente mensen die nuchtere wetenschappelijke interpretaties negeerden, betrof de Cyruscilinder, die in kringen van Iraanse nationalisten wordt beschouwd als ’s werelds eerste mensenrechtendocument, uitgevaardigd door een ideale heerser. Met deze mensen is geen zinvolle discussie mogelijk; anders dan de Jezusmythicisten, die doorgaans beleefd blijven, schrikken ze niet terug voor intimidatie. Dat geldt ook voor degenen die menen dat de oude Egyptenaren zwart waren. Ik ben er bovendien niet helemaal gerust op dat de bumperstickers die ik ooit in Griekenland zag, dat iedereen een oplawaai mocht verwachten die ontkende dat Macedonië al veertig eeuwen Grieks was, alleen maar grappig waren. Wat brengt intelligente mensen zo ver?

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 294 andere volgers