Ach, Europa

januari 1, 2014

matroesjka“Je kunt geen gemeenschappelijke munt hebben zonder gemeenschappelijk beleid”, zegt de voorzitter van de Europese raad, Herman Van Rompuy, gisteren in Trouw. Dat haal je de koekoek, zou je zeggen: het was immers de bedoeling dat economische integratie zou leiden tot gemeenschappelijk beleid.

Voor de jongere lezertjes: tijdens de Tweede Wereldoorlog werd duidelijk – en dit kunnen jullie nalezen in de redactionele commentaren van bijvoorbeeld de verzetskrant Het Parool – dat de toekomst behoorde aan de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, dat de Europese mogendheden hun koloniale rijken zouden kwijtraken en dat ze hun welvaart alleen zouden kunnen wederopbouwen door een grote interne markt te scheppen. Dat betekende onvermijdelijk dat Duitsland, als machtigste land van het continent, zou moeten worden ingekapseld in nieuwe bestuurlijke structuren.

Lees de rest van dit artikel »


Kerstmis in Isfahan

december 29, 2013

post-atheistHet was de ochtend voor kerstmis en ik liep over straat met over mijn schouder een sporttas, over de ene arm een colbertje, onder de andere arm drie kerststollen en in de rechterhand een tasje met chocoladekerstkransjes. Het was duidelijk dat ik iets ging vieren en dat trok de aandacht: een voorbijganger vroeg me of ik wel wijn had kunnen kopen.

In één seconde had ik drie verschillende reacties. Eerst was ik uit het veld geslagen door de bizarre vraag. Daarna hervond ik mezelf: ik was in Iran, waar niemand de verleiding kan weerstaan een praatje aan te knopen met een vreemdeling. Je moet als Europeaan niet opkijken van curieuze vragen, zelfs niet van een aanbod je te helpen zoeken naar iets wat eigenlijk niet is toegestaan. En tot slot begreep ik wat de man had gebracht tot zijn opmerkelijke vraag: hij had uit mijn kerststollen en -kransen afgeleid dat ik kerstmis kwam vieren, wist dat christenen daarbij een ritueel hebben met brood en wijn, maar wist niet dat ze niet hun eigen drank naar de kerk meenemen.

Lees de rest van dit artikel »


Alan Turing gerehabiliteerd

december 27, 2013
turing

Postzegel, gewijd aan Alan Turing

Alan Turing (1912-1954) was de Britse wiskundige die de theoretische grondslagen legde voor de computer. Daarbij liet hij het niet: toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, bracht hij zijn ideeën ook in de praktijk. De postzegel hiernaast toont een van de eerste werkende machines.

Dankzij Franse en Poolse inlichtingendiensten begrepen de Britten hoe de Duitse codeermachines werkten, maar ze wisten niet hoe de instellingen steeds veranderden. Het vergde botte rekenkracht om de vele opties een voor een door te rekenen, en daarbij kwam een computer van pas. Het apparaat werd gebouwd in Bletchley Park, een plek die vrij hoog staat op mijn lijstje van nog te bezoeken plaatsen. Het is te verdedigen dat de oorlog hier werd gewonnen of althans met enige maanden bekort, want de Britten konden alle Duitse geheime berichten lezen. Koning George VI onderscheidde Turing in 1945 met de Order of the British Empire. Een ander eerbetoon was het lidmaatschap van de Royal Society.

Lees de rest van dit artikel »


Ondertussen in Syrië

december 25, 2013

syria

(Sorry voor deze ietwat sentimentele cartoon. Maar hier en daar leest u waarom het ertoe doet en hier leest u waarom we onze ogen er niet van mogen afwenden. Mocht u wat geld te missen hebben, klik dan hier.)


Earthrise

december 24, 2013

earthriseHet is vandaag vijfenveertig jaar geleden dat de astronauten van de Apollo 8 deze foto maakten. U kent het cliché: het was de foto die de mensheid inpeperde dat ze maar één planeet bezat en ze misschien eens moest gaan nadenken over de roekeloosheid waarmee ze haar grondstoffen er doorheen joeg.

Na vijfenveertig jaar is dat nog onverminderd actueel.


Rijksmuseumtunnel (bis)

december 21, 2013

Het zijn de laatste dagen van het jaar en in de jaaroverzichten komt alles nog eens voorbij. De journalistiek is op herhaling. Meestal kun je de stukken ongelezen overslaan, maar de papieren versie van Het Parool had zaterdag een onthullinkje dat me toch de rillingen nog over het lijf joeg.

Elisa Hermanides en Bas Soetenhorst reconstrueerden de laatste fase van het debat over de vraag of de Rijksmuseumtunnel voor voetgangers afgesloten moest worden of niet. Het was al bekend dat museumdirecteur Wim Pijbes door roeien en ruiten was gegaan om de passage gesloten te krijgen, en Hermanides en Soetenhorst hebben nu op tafel gekregen dat men er in het Stadhuis rekening mee hield “dat het Rijksmuseum aanstuurt op een ongeluk in de ondoordoorgang”.

Lees de rest van dit artikel »


Unperson of the Year

december 12, 2013

snowdenZoals bekend heeft Time Magazine de gewoonte elke december iemand uit te roepen tot “person of the year”. Het gaat dan om iemand die de aandacht van de journalisten heeft weten te trekken met opmerkelijke uitspraken of daden. Of, anders gezegd, de man of vrouw waarmee de meeste exemplaren van Time werden verkocht. Dit jaar is het geen ander dan paus Franciscus.

Niks mis mee. De man is er, met een heel simpel “back to basics”, in geslaagd het Vaticaan weer te maken tot een morele autoriteit. Niet dat je het met zijn opvattingen eens moet zijn. Ik denk dat de pauselijke weerzin van abortus, hoezeer ook voortkomend uit de leer van zijn kerk, niet getuigt van veel empathie tegenover de vrouwen die naar het ziekenhuis moesten. Ik denk ook dat een groot deel van het pauselijk optreden vooral bewijst dat hij slim weet om te gaan met de media. Wie ’s nachts anoniem aalmoezen gaat geven, wéét dat het zal uitlekken. Een paus is immers nooit anoniem. Dit gezegd zijnde, ik vind de huidige paus, vergeleken met zijn twee voorgangers, een verademing.

Lees de rest van dit artikel »


Journalistiek als afleidingsmanoeuvre

december 8, 2013

micsNelson Mandela is dood en het is geen al te wilde veronderstelling dat de NOS en RTL cameraploegen sturen naar de uitvaart. Die zullen mooie plaatjes terugsturen, zeker, maar ze zullen niets toevoegen aan het nieuws. Er is namelijk geen nieuws.

Er wordt immers een politicus begraven die zijn macht al enige jaren geleden heeft afgestaan. Mandela had allang geen invloed meer op wat er in de wereld gebeurde. Omdat het symbool-Mandela de man overleeft, hoeft ook daarvoor geen camerateam naar Zuid-Afrika. Natuurlijk zullen de politici die elkaar ontmoeten zaken doen, échte zaken, maar ze zorgen er wel voor dat bij die dealtjes geen journalist staat. Resteert het iconische plaatje van de handdruk van Obama en Rouhani, en om dat de wereld rond te doen gaan volstaat één fotograaf.

Lees de rest van dit artikel »


Geldzaken

december 5, 2013

geldIk was woensdagmiddag bij een grote onderwijsinstelling en omdat het even duurde voor ik weer naar huis kon, bleef ik er lunchen. In de kantine nam ik een broodje kaas en een glas vruchtensap en ik wandelde naar de kassa. Het was €4,75 en ik haalde een biljet van vijf tevoorschijn. De mevrouw achter de kassa zei dat er alleen met een chipknip betaald kon worden.

Het is niet voor het eerst dat ik zoiets meemaak, maar desondanks was ik wat teleurgesteld. Ik legde mijn eten en drinken weer weg, geërgerd. Later heeft iemand mijn eten alsnog betaald, dus van de honger ben ik niet gestorven, maar de zaak ergerde me en uit het feit dat ik het stukje schrijf, trekt u terecht de conclusie dat het me nog steeds niet lekker zit.

Lees de rest van dit artikel »


Symboolpolitiek

november 27, 2013

post-atheistBuren weten doorgaans veel van elkaar. Bijvoorbeeld hoe ze elkaar het bloed onder de nagels vandaan kunnen halen. Dat bewees de Turkse vicepremier Bülent Arınç vorige week weer eens, door openlijk te verklaren dat de Hagia Sofia wat hem betreft snel weer gebruikt moest kunnen worden als moskee. Hij moet hebben geweten dat hij daarmee een groot aantal Grieken op de kast zou jagen – en zulks geschiedde. Het gebouw ligt namelijk niet alleen de bewoners van Istanbul na aan het hart, maar ook de leden van de Grieks-orthodoxe kerk.

Het historisch bewustzijn zit diep in die contreien en wie wil begrijpen hoe gevoelig deze kwestie ligt, zal moeten teruggaan naar het Byzantijnse Rijk: een Griekssprekend, christelijk keizerrijk met als hoofdstad Constantinopel, het huidige Istanbul. In 537 voltooide keizer Justinianus de kerk van de goddelijke wijsheid, de Hagia Sofia, als een soort bekroning van een schier eindeloze reeks successen: vrede met de Perzen, een rechtscodificatie, de annexatie van het graanrijke Tunesië en Sicilië, de verovering van Rome en de sluiting van de laatste heidense cultusplaatsen in Athene en Egypte. De Hagia Sofia was een triomfmonument.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 225 andere volgers