Tekstkritiek

september 25, 2014

spraakverwarringZoals u weet zijn antieke teksten overgeleverd in middeleeuwse handschriften. Daarin zitten kopiistenfouten. Tekstkritiek is de wetenschap om vast te stellen wat de oorspronkelijke tekst is geweest. Het vak is, in de eerste plaats, gewoon verschrikkelijk leuk. Als ik meer aanleg had voor talen, zou dit het filologische specialisme zijn waar ik verliefd op werd.

Het specialisme is bovendien belangrijk: als dit niet goed wordt gedaan, hebben classici en oudhistorici – en in minder mate ook archeologen – geen poot om op te staan. Tot slot heeft tekstkritiek onverwachte toepassingen: ik heb er al een paar keer op gewezen dat de evolutietheorie van Charles Darwin is gemodelleerd op de zogeheten Lachmannmethode.

Ik heb altijd het gevoel dat ik de stof niet echt goed kan uitleggen. Dat heeft een simpele verklaring: het is een van de vele lacunes in mijn opleiding. Oudheidkundigen worden sinds de jaren tachtig nu eenmaal opgeleid in de helft van de tijd die daarvoor noodzakelijk is. Het helpt ook niet dat er geen goede boeken over bestaan voor het grote publiek. Des te blijer was ik dat Cornelis Hoogerwerf de koe bij de hoorns vat met een heel fijn artikel, dat beslist smaakt naar meer.

Hoogerwerfs stuk leest u hier. Veel plezier!


Interview Jim West

september 7, 2014
West en Zwingli

West en Zwingli

Wie schrijft over religie, heeft in elk geval altijd stof. Hij loopt echter ook altijd tegen hetzelfde probleem aan: er wordt zó verschillend gedacht over het hogere, dat het erg moeilijk is de ideeën van de ene gelovige uit te leggen aan een andere gelovige of aan een ongelovige. Daar komt nog bij dat de gemiddelde gelovige zijn eigen plan trekt en zich weinig gelegen laat liggen aan de officiële leer (zoals). Dit gebeurt bovendien vaker en vaker: we hebben een periode achter de rug van ontkerkelijking, waarin de officiële kerken met hun doordachte systemen zijn vervangen door ietsisme.

Dat wordt doorgaans beschouwd als een groei naar meer tolerantie – en daarvoor valt zeker iets te zeggen – maar er kleeft een nadeel aan. Ietsisme is minder doordacht en als mensen hun eigen visie niet goed kennen, wordt het moeilijker andere opvattingen te begrijpen. De ietsistische Nederlanders, voor wie religie een kwestie van “leven en laten leven” is, en atheïstische Nederlanders, die niets van religie willen weten, kunnen zich geen houding geven ten opzichte van mensen voor wie religie allesoverheersend is. Het is denkbaar – al weet ik niet hoe ik het zou moeten bewijzen – dat tolerantie via overreactie omslaat in haar tegendeel. Indien dit zo is, dan kan theologie een nuttig vak zijn om begrip op te bouwen – een begrip dat overigens geen tolerantie hoeft te zijn en zeker geen acceptatie.
Lees de rest van dit artikel »


Archeologische prietpraat: de NOS

september 2, 2014

stonehengeIk kan ook ’t land niet uitgaan – ik schrijf dit op een hotelkamer in Sofia in Bulgarije – of ze maken d’r weer een puinhoop van. Vandaag is het de nieuwssite van de NOS waar ze waren vergeten dat als archeologen nieuws naar buiten brengen, ze daarvoor vaak een reden hebben die niets te maken heeft met publieksvoorlichting.

Hier is het bericht van de NOS:

Een eeuwenoud raadsel over Stonehenge is opgelost dankzij de droogte van het afgelopen jaar. De enorme stenengroep in het zuiden van Engeland blijkt inderdaad vroeger een complete cirkel te zijn geweest.

Lees de rest van dit artikel »


De Wevers Augustus

augustus 23, 2014

1.

Mijn geliefde kreeg nooit genoeg van verhalen over de Romeinse keizers. Het was beslist niet alleen om mij een plezier te doen dat ze op een vrijdagavond voorstelde een TV-programma te kijken over Constantijn de Grote. Dus zaten we met een wijntje op de bank, tegen elkaar aangekropen, om te zien wat Cambridge-hoogleraar Keith Hopkins had te vertellen over de kerstening van het Romeinse Rijk.

Hopkins, die gold als een grootheid in mijn vak, deed zijn uitleg aardig, maar stelde mijn geliefde toch teleur. Ik merkte het aan van die kleine dingen: ze zat wat minder ontspannen op de bank en nipte net iets te vaak van haar wijn. Uiteindelijk kwam het hoge woord eruit. “Is dit alles wat bij jullie een hoogleraar te vertellen heeft? Dat Constantijn het christendom begunstigde, dat heb ik al op het gymnasium geleerd hoor.” En dan, na een korte pauze, de uppercut: “Trouwens, dat leert iederéén.”

Lees de rest van dit artikel »


Literatuurlijst

augustus 17, 2014

Omslag

Omslag

Ik heb al eens eerder geschreven over problemen waarmee je wordt geconfronteerd als je probeert de Oudheid aan het grote publiek uit te leggen. Journalisten falen en wetenschappers gaan niet zelden misleidend te werk. De prietpraat waar ik afgelopen donderdag over schreef is een voorbeeld: als journalisten hun feiten hadden gecontroleerd, zouden ze hebben gezien dat de archeologen weer eens een nieuwtje recycleden, dit keer met nieuwe plaatjes.

Laten we er niet omheen draaien: in de geesteswetenschappen is de voorlichting niet meegegroeid met het scholingspeil van de burgers. Momenteel heeft een kwart tot een derde van de westerse bevolking een hogere opleiding. Die mensen zijn in staat goede vragen te stellen én de fouten te herkennen die de hyperspecialistische wetenschappers onvermijdelijk maken als ze generalistenwerk doen, zoals iets uitleggen aan het publiek.

Lees de rest van dit artikel »


Archeologische prietpraat

augustus 14, 2014

De ontdekking van deze grafsteen zal binnenkort ook wel worden aangekondigd, al staat 'ie al een paar jaar in het museum van Amfipolis.

De ontdekking van deze grafsteen zal binnenkort ook wel worden aangekondigd, al staat hij al een paar jaar in het museum van Amfipolis.

Ach ach ach, er is in Amfipolis (in het noorden van Griekenland) een mooi graf ontdekt. Iedereen schreef erover. Dit is het stukje op de NU.nl, hier is een filmpje van de NOS, daar is de berichtgeving in het Handelsblad en ook de website van Archeologie Magazine bracht het nieuws. Meer berichten vindt u zonder moeite online. Mooie nieuwe beelden hoor, daar niet van, maar er is natuurlijk helemaal niets ontdekt.

U kent het archeologische spreekwoord “Breng nooit een persbericht één keer naar buiten als je ook twee keer naar fondsen kunt hengelen”. En dat was uiteraard ook dit keer het geval. Hier is het bericht van vorig jaar. Met een hype die u ook niet werkelijk zal verbazen.

Lees de rest van dit artikel »


Website

juli 27, 2014
Hoe de website er vanmorgen bij lag

Hoe de website er vanmorgen bij lag

Ik zou de laatste hand moeten leggen aan mijn boek over het scheiden der wegen van Joden en Christenen, Israël verdeeld, maar ik kan even niet verder omdat ik wacht op een artikel uit een tijdschrift dat niet in Nederland is. Gelukkig is er altijd iets te doen aan de Livius.org-website, dus daar ben ik nu mee bezig.

Het oudste deel, artikelen over Hannibal en Julius Caesar, dateert uit het midden van de jaren negentig, toen het internet nog jong was. Ik begon te schrijven voor een project dat The Internet Encyclopaedia heette: het leek als twee druppels op de huidige Wikipedia, maar het succes is uitgebleven. Misschien omdat het werk de initiatiefnemer boven het hoofd groeide. In elk geval verhuisden Hannibal en Julius Caesar naar een adres op Planet.nl en later naar Livius.org.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 261 andere volgers