Marcus Caelius

september 2, 2015
Kopie van de cenotaaf van Marcus Caelius

Kopie van de cenotaaf van Marcus Caelius

In 1991 maakte ik een fietstocht naar Griekenland en op enkele mooie voorjaarsdagen reed ik van Turijn via Pavia, Cremona, Modena, Bologna naar Ravenna. Bij mijn aantekeningen vond ik later een zinnetje dat ik op een oud-Romeinse inscriptie had gezien:

Het ergste van mijn dood is dat nu niemand zich meer de dierbare mensen herinnert die alleen ik mij nog herinnerde.

Ik heb het nooit meer teruggevonden. Het helpt niet dat ik geen Latijn erbij heb genoteerd (wat ik meestal wel doe) en ook de plaats niet heb opgeschreven, al moet het ergens voorbij Cremona zijn geweest. Ik heb de inscriptie nooit kunnen terugvinden en ik heb wel eens bedacht dat het “inscr” erbij een vergissing was of dat het ging om een Italiaanse tekst.

Lees de rest van dit artikel »


10 jaar Livius Nieuwsbrief (3)

augustus 31, 2015

tienIk eindigde mijn vorige stukje met de constatering dat het publiek wél is geïnteresseerd in de Oudheid, maar andere dingen nodig heeft dan nu worden geboden. Concreet: de feiten worden niet voldoende goed gepresenteerd, er is weinig verdieping en de nieuwsstroom over de Oudheid op het wereldwijde web bestaat uit contextloze ditjes en datjes. Het publiek kan zo geen beeld krijgen van wat er nu eigenlijk op het spel staat. Als er dan ook zichtbaar fouten worden gemaakt, valt het draagvlak voor de oudheidkunde en de klassieken weg.

Voorlichting als vak

Zie ik het goed, dan is de kern van het probleem dat de oudheidkundige wetenschapsvoorlichting nog wordt beschouwd als een soort “wetenschap light”. Om te beginnen blijkt dat uit de vorm: niet zelden heeft een publieksartikel of -boek het academische stramien “vraagstelling – eerdere discussie – argumenten – conclusie – literatuurlijst”. De inhoud is daarentegen vaak onacademisch eenvoudig: er wordt niet geschreven voor mensen die het HBO of de universiteit hebben afgemaakt. Anders dan bijvoorbeeld bijbelwetenschappers, die nog wel eens schrijven over hun hermeneutische uitgangspunten, laten oudhistorici, classici en archeologen hun methode onbesproken. Ze leren u dus niet wat wetenschap is, maar kleden haar uit. Zolang men er zo naar kijkt, kan er geen voorlichting ontstaan die is toegesneden op internet, hoogopgeleiden en informatieverzuiling.

Lees de rest van dit artikel »


10 jaar Livius Nieuwsbrief (2)

augustus 30, 2015

tienIn het stukje van gisteren vertelde ik dat nieuws over de oude wereld vaak naar buiten wordt gebracht om onjuiste redenen of dat er een verkeerd beeld bestaat van de wijze waarop het publiek moet wordt benaderd. Als voorbeeld noemde ik de opgraving van Amfipolis, die geforceerd naar Alexander de Grote werd toe gepraat, vanuit – denk ik – de aanname dat het publiek er alleen dan aandacht voor zou hebben. Dat is een serieuze onderschatting van de mensen, aan wie best valt uit te leggen dat we over de Oudheid het meeste nooit meer zullen kunnen weten. Dat niet-weten is hét kenmerk van de bestudering van al die oude beschavingen.

Zenders en ontvangers

Dat verkeerde beeld van het publiek is een serieus probleem, want het gaat in de wetenschapsvoorlichting steeds minder om de zender en steeds meer om de ontvangers. Dat is wel eens anders geweest, maar tegenwoordig hebben we internet, dat zoveel informatie biedt dat mensen noodgedwongen selecteren. De wetenschap is tegenwoordig één van verschillende informatiezenders en de ontvanger bepaalt wat hij wil lezen. Daardoor kunnen we ons terugtrekken in onze eigen cirkel van informatie. Ik heb het woord “informatieverzuiling” wel eens gebruikt, en ik geloof nog steeds dat dat een handige term is.

Lees de rest van dit artikel »


10 jaar Livius Nieuwsbrief (1)

augustus 29, 2015

tienZo’n tien jaar geleden ben ik begonnen met de Livius Nieuwsbrief, waarin ik elke maand het nieuws over de Oudheid verzamelde dat online was te vinden. Er zijn wel eens extra afleveringen geweest, bijvoorbeeld toen in 2012 in Thuin een belangrijke ontdekking werd gedaan, die de vaktheorie vooruit leek te gaan brengen. Ik heb ook wel eens een maandje overgeslagen, maar aanstaande dinsdag verschijnt aflevering 121 en dan ben ik er ruwweg tien jaar mee bezig.

Oneigenlijk gebruik

Ik maakte de nieuwsbrief aanvankelijk omdat ik overzicht wilde hebben van mijn vakterrein en zo de Livius.org-website actueel kon houden. Al snel raakte ik echter gefascineerd door de wijze waarop het nieuws werd gemanipuleerd en begon ik de nieuwsbrieflezers te attenderen op de wijze waarop de oudheidkunde werd misbruikt voor politieke of religieuze doeleinden. De laatste tijd zijn daar de persberichten bij gekomen die wetenschappelijk falen moeten toedekken, zoals onlangs rond het “Vrouw van Jezus-fragment”.

Lees de rest van dit artikel »


Van komkommers en een museum in de bossen

augustus 26, 2015
Reconstructie van een boerderij uit het oude Nabije Oosten

Reconstructie van een boerderij uit het oude Nabije Oosten

Een van de zekerheden in dit leven, naast belastingen, is dat elke zomer met de leegloop van Nederland ook weer de komkommertijd aanbreekt. Het voetbal is even gestopt, de regering is met reces en dus zit een doorsnee redactie met het probleem hoe de krant weer te vullen met een kop die enigszins de aandacht trekt. In Gelderland werd dat probleem aangepakt door weer een oud paard van stal te halen: Museumpark Orientalis zou weer eens in de problemen zitten.

Voor hen die dit park niet kennen, Museumpark Orientalis is gelegen in de bossen tussen Nijmegen en Groesbeek. Ooit in 1910 aangelegd als de Heilig Landstichting (het dorp met die naam ligt er nog naast), later bekend als het Bijbels Openluchtmuseum, en sinds 2009 als Orientalis. De oudste gebouwen die ruim verspreid liggen door het beboste park waren ooit bedoeld als vervanger voor een pelgrimage naar het heilige Land en zijn nu Rijksmonument. Later werden het Jodendom en de Islam als kernpunten toegevoegd en tegenwoordig komen daar ook historische aandachtspunten bij (zoals de Romeinse liburna).

Lees de rest van dit artikel »


Het tijdschrift krijgt vorm

augustus 15, 2015
Langs de Zijderoute; tekening Shen Fei

Langs de Zijderoute; tekening Shen Fei

Afgelopen donderdagavond. De klok van de middeleeuwse Walburgiskerk in Zutphen heeft net tien uur geluid en ik zit op het terras van mijn hotel, met een glas bier en mijn laptopcomputer. Het is wellicht wat vreemd dat ik op dit moment van de dag nog zit te werken – en laten we wel wezen: het is wat vreemd – maar het is een fijne manier om een welbestede dag te beëindigen.

De laatste weken hebben we veel gedaan om Ancient History Magazine te maken. Ik bedoel dan niet het eerste nummer, maar het eigenlijke tijdschrift, dat een herkenbaar eigen gezicht moet hebben. We hebben beslissingen moeten nemen over de thema’s waaraan we aandacht wilden besteden, we hebben uitgevogeld hoe we onze informatie zouden aanbieden, we hebben abonnees en adverteerders moeten werven, we hebben nagedacht over de lay-out, we hebben een nulnummer gemaakt, we hebben nieuwe illustratoren aangezocht. Mensen als Shen Fei en Ken Broeders, die hun sporen wel hebben verdiend en wier werk u leuk zult vinden. En zij hebben moeten ontdekken hoe is om met ons samen te werken. De bijgevoegde illustratie is overigens van Fei; over Broeders heb ik al eens eerder geschreven.

Lees de rest van dit artikel »


Livius.org update

juli 22, 2015
Feniks (Allard Piersonmuseum, Amsterdam)

Feniks (Allard Piersonmuseum, Amsterdam)

De laatste dagen blogde ik niet en dat had, zoals een van u vermoedde, inderdaad een medische reden. Mijn hoofd stond niet naar creatief schrijven. Het waren echter wel dagen die zich leenden voor het buitengewoon oncreatieve werk van het overzetten van de Livius.org-website.

De oudste delen dateren uit 1995. Die stonden nog op een persoonlijke pagina bij World Access. (De naam Livius.org is later gekomen.) Ik heb aanvankelijk artikelen geschreven met informatie over zaken die op dat moment niet aanwezig waren op het internet, zoals Germania Inferior en Perzië. De meer centrale delen van de oude geschiedenis, zoals Griekenland, bleven stiefmoederlijk behandeld. Op verzoek van universiteiten liet ik annotatie achterwege, omdat studenten mijn materiaal plagieerden. Ik had dat verzoek vanzelfsprekend moeten weigeren.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 383 andere volgers