De Wevers Augustus

augustus 23, 2014

1.

Mijn geliefde kreeg nooit genoeg van verhalen over de Romeinse keizers. Het was beslist niet alleen om mij een plezier te doen dat ze op een vrijdagavond voorstelde een TV-programma te kijken over Constantijn de Grote. Dus zaten we met een wijntje op de bank, tegen elkaar aangekropen, om te zien wat Cambridge-hoogleraar Keith Hopkins had te vertellen over de kerstening van het Romeinse Rijk.

Hopkins, die gold als een grootheid in mijn vak, deed zijn uitleg aardig, maar stelde mijn geliefde toch teleur. Ik merkte het aan van die kleine dingen: ze zat wat minder ontspannen op de bank en nipte net iets te vaak van haar wijn. Uiteindelijk kwam het hoge woord eruit. “Is dit alles wat bij jullie een hoogleraar te vertellen heeft? Dat Constantijn het christendom begunstigde, dat heb ik al op het gymnasium geleerd hoor.” En dan, na een korte pauze, de uppercut: “Trouwens, dat leert iederéén.”

Lees de rest van dit artikel »


Literatuurlijst

augustus 17, 2014

Omslag

Omslag

Ik heb al eens eerder geschreven over problemen waarmee je wordt geconfronteerd als je probeert de Oudheid aan het grote publiek uit te leggen. Journalisten falen en wetenschappers gaan niet zelden misleidend te werk. De prietpraat waar ik afgelopen donderdag over schreef is een voorbeeld: als journalisten hun feiten hadden gecontroleerd, zouden ze hebben gezien dat de archeologen weer eens een nieuwtje recycleden, dit keer met nieuwe plaatjes.

Laten we er niet omheen draaien: in de geesteswetenschappen is de voorlichting niet meegegroeid met het scholingspeil van de burgers. Momenteel heeft een kwart tot een derde van de westerse bevolking een hogere opleiding. Die mensen zijn in staat goede vragen te stellen én de fouten te herkennen die de hyperspecialistische wetenschappers onvermijdelijk maken als ze generalistenwerk doen, zoals iets uitleggen aan het publiek.

Lees de rest van dit artikel »


Archeologische prietpraat

augustus 14, 2014

De ontdekking van deze grafsteen zal binnenkort ook wel worden aangekondigd, al staat 'ie al een paar jaar in het museum van Amfipolis.

De ontdekking van deze grafsteen zal binnenkort ook wel worden aangekondigd, al staat hij al een paar jaar in het museum van Amfipolis.

Ach ach ach, er is in Amfipolis (in het noorden van Griekenland) een mooi graf ontdekt. Iedereen schreef erover. Dit is het stukje op de NU.nl, hier is een filmpje van de NOS, daar is de berichtgeving in het Handelsblad en ook de website van Archeologie Magazine bracht het nieuws. Meer berichten vindt u zonder moeite online. Mooie nieuwe beelden hoor, daar niet van, maar er is natuurlijk helemaal niets ontdekt.

U kent het archeologische spreekwoord “Breng nooit een persbericht één keer naar buiten als je ook twee keer naar fondsen kunt hengelen”. En dat was uiteraard ook dit keer het geval. Hier is het bericht van vorig jaar. Met een hype die u ook niet werkelijk zal verbazen.

Lees de rest van dit artikel »


Website

juli 27, 2014
Hoe de website er vanmorgen bij lag

Hoe de website er vanmorgen bij lag

Ik zou de laatste hand moeten leggen aan mijn boek over het scheiden der wegen van Joden en Christenen, Israël verdeeld, maar ik kan even niet verder omdat ik wacht op een artikel uit een tijdschrift dat niet in Nederland is. Gelukkig is er altijd iets te doen aan de Livius.org-website, dus daar ben ik nu mee bezig.

Het oudste deel, artikelen over Hannibal en Julius Caesar, dateert uit het midden van de jaren negentig, toen het internet nog jong was. Ik begon te schrijven voor een project dat The Internet Encyclopaedia heette: het leek als twee druppels op de huidige Wikipedia, maar het succes is uitgebleven. Misschien omdat het werk de initiatiefnemer boven het hoofd groeide. In elk geval verhuisden Hannibal en Julius Caesar naar een adres op Planet.nl en later naar Livius.org.

Lees de rest van dit artikel »


Altijd te goedgelovig (1)

juli 9, 2014

De snipper waarom het allemaal te doen is

Op 18 september 2012 kondigde een Harvard-onderzoekster aan dat ze een tekstsnipper had gevonden waarin Jezus van Nazaret werd opgevoerd, sprekend over zijn echtgenote. De publicatie van het Evangelie van de Vrouw van Jezus was aangenomen door de Harvard Theological Review, een belangrijk wetenschappelijk tijdschrift, en mijn eigen eerste reactie was dat het nieuws daarom wel zou kloppen. Toen ik erover blogde wees ik erop dat de speculaties over Jezus’ burgerlijke status die meteen de ronde deden (“Jezus wel degelijk getrouwd”, kopte De Volkskrant), niets meer waren dan speculaties. De controverse was voorspelbaar, maar het fragment leek te jong om enige waarde te hebben voor de speurtocht naar de historische Jezus.

Ik had minder goed van vertrouwen moeten zijn. Eigenlijk wist ik best dat het feit dat een artikel door een redactie wordt aangenomen, geen kwaliteitsgarantie meer vormt. In 2011 had ik nog een boek gerecenseerd waarin ik had geconcludeerd dat een hele redactie had zitten slapen (de Nederlandse versie is hier). Ik keek er dus niet van op toen meteen na de aankondiging van het Evangelie van de Vrouw van Jezus de eerste kritiek opdook in de blogosfeer. Ik was weer eens te goedgelovig geweest.

Lees de rest van dit artikel »


Aquaduct

juni 28, 2014
De bovenloop van het aquaduct op het terrein van Museumpark Orientalis

De bovenloop van het aquaduct op het terrein van Museumpark Orientalis

1.

In het oosten van Nijmegen ligt een oud Romeins aquaduct. De vijver, de geulen en de drie dammen zijn goed vergelijkbaar met antieke waterleidingen als die in Dorchester en Tongeren, maar er zijn weinig concrete vondsten gedaan. Hout, het materiaal waarmee de eigenlijke waterloop was gebouwd, is nu eenmaal vergankelijk en kan niet meer worden opgegraven.

Het is daarom begrijpelijk dat er een stevige discussie is losgebarsten of de vijver, geulen en dammen wel door de Romeinen zijn aangelegd. Aanvankelijk waren het sceptische burgers die vragen stelden; later kwamen daar journalisten bij; daarna gaf de Nijmeegse Rekenkamer advies; tot slot oordeelde de Nijmeegse politiek dat er geen reden was tot twijfel. De affaire interesseert me, maar niet om de vraag of er werkelijk een aquaduct is geweest. Voor zover we weten, was het er. Voor zover we weten, is de kritiek onterecht. Daarom is de scepsis zo boeiend. De Nijmeegse archeologen betalen namelijk voor fouten die niet zij hebben gemaakt.

Lees de rest van dit artikel »


Re-enactment en relevantie

mei 31, 2014
junkelmann

Mijn enige optreden als re-enactor (R), bij een show van de legendarische Marcus Junkelmann (L). De foto is van Robert Vermaat (Fectio)

Als dit stukje online gaat, zaterdagmorgen om half negen, sta ik met kleine oogjes op het terrein waar het Nijmeegse Romeinenfestival gaat beginnen, het grootste oudheidkundige evenement in Nederland. Er zijn lezingen van classici en archeologen; er zijn demonstraties van ambachtslieden; er is een re-enactmentshow; er is een publieksopgraving; naast het Livius-stalletje zal een boekhandel zorgen dat er ook voor lezers veel te beleven is; als ik het goed heb lopen er bovendien minimaal twee cameraploegen rond.

Het NRC Handelsblad wijdde er gisteren al twee pagina’s aan en andere media hebben zich de afgelopen dagen evenmin onbetuigd gelaten toen, ter voorbereiding van het festival, de Romeinenweek plaatsvond. Mocht u willen komen – en ik kan me gewoon niet voorstellen dat iemand dat niet zou willen – dan is het festivalprogramma hier. Toevallig weet ik dat de organisatie een fles jenever heeft gestuurd naar het KNMI, dus dat lentezonnetje is ook geregeld.

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 255 andere volgers