Jezus, mythen en voorlichting (slot)

december 14, 2014

spraakverwarring[In de voorgaande stukjes heb ik betoogd dat Jezusmythicistische ideeën zich kunnen verspreiden doordat er online weinig actuele en wel veel verouderde informatie is te vinden, doordat het prestige van de universiteiten aan slijtage onderhavig is en doordat het de geesteswetenschappen aan strategie ontbreekt om het publiek te bereiken.]

Het moge na het voorgaande duidelijk zijn dat we, als we willen dat oudheidkundige kennis het grote publiek bereikt, onze informatie op drie niveaus moeten aanbieden. Het eerste is dat van de feiten: het aanbod moet breder, het moet actueler en het moet online. Dit wil niet zeggen dat er geen markt meer is voor boeken en tijdschriften, maar ik vermoed dat die zullen moeten veranderen – ik heb al eerder uitgelegd hoe zij kunnen overleven in een tijd waarin mensen voor feitelijke informatie naar het internet gaan.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (9)

december 13, 2014

spraakverwarring[Ik legde eerder uit dat slechte informatie zich kan verspreiden doordat deze online makkelijk beschikbaar is terwijl actuele informatie ligt op betaalsites. Het ooit vanzelfsprekende gezag van de universiteit is bovendien geërodeerd, deels doordat er meer hoogopgeleiden zijn die fouten herkennen en deels – in de geesteswetenschappen – doordat het ontbreekt aan een visie op overdracht. Zo kan scepsis groeien. Het antwoord hierop is dat de wetenschap haar methoden uitlegt, zodat het publiek begrijpt waarom wetenschappelijke informatie beter is. We hebben, zo vatte ik in mijn laatste stukje de consensus over wetenschapsvoorlichting samen, minimaal twee niveaus van voorlichting nodig: enerzijds de feiten, anderzijds de methode.]

Ik schreef in het intro: “minimaal twee niveaus van voorlichting”. Helaas is dat onvoldoende. Er zijn namelijk altijd mensen die de wetenschappelijke uitleg, zelfs als de methode is uitgelegd, niet aanvaarden willen. Zo kreeg ik, na het stukje waarin ik erop had gewezen dat de historisch-kritische methode, ondanks haar tekortkomingen, de meest redelijke is, een uitgebreide mail waarin werd betoogd dat, omdat op alle niveaus van het wetenschappelijke bedrijf fraude mogelijk was én voorkwam, de wetenschap als geheel verdacht was.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (8)

december 10, 2014

spraakverwarring[In de voorvorige aflevering van deze reeks over wetenschapsvoorlichting – de eerste aflevering vindt u hier – wees ik erop dat bad information drives out good: mensen kunnen makkelijker verouderde dan actuele informatie krijgen. Wie de wetenschap niet wil geloven, vindt altijd wel iets dat zijn scepsis bevordert. In de vorige aflevering beschreef ik dat de geesteswetenschappen hieraan bijdragen door geen strategie te hebben om het publiek te bereiken.]

In de oudheidkundige disciplines is de relatie tussen wetenschap en publiek nog gebaseerd op een oud model, waarin de universiteit wordt beschouwd als de “zender” van informatie en de burgers als “ontvangers”. Hieraan zitten verschillende problemen.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (7)

december 9, 2014

spraakverwarring[In de eerste delen van deze reeks heb ik de trekken van het Jezusmythicisme beschreven, uitgelegd dat de aanhangers van dit idee selectief zijn in hun scepsis, beschreven dat de historisch-kritische methode redelijker is dan ze oogt en erop gewezen dat je de mythicisten nauwelijks kwalijk kunt nemen dat ze onjuist zijn geïnformeerd: ze zijn het slachtoffer van de ijzeren logica waarmee bad information drives out good. Vandaag ga ik in op het afnemende prestige van de universiteiten: ook nu auteurs als Ehrman en Casey terugschrijven, zijn mythicisten niet onder de indruk.]

Jos Collignon, Volkskrant 2 december

Jos Collignon, Volkskrant 2 december

Ruim een week geleden drukte De Volkskrant deze spotprent van Jos Collignon af. Drie plaatjes lang lijkt het te gaan over wetenschapsnieuws dat door publiciteitsgeile academici wordt gereduceerd tot ditjes en datjes. (Wie zich een beetje bezighoudt met de oude wereld, herkent dat onmiddellijk.) Tot zover niks aan de hand, maar dan komt in het vierde plaatje de slaaphoogleraar in beeld: Malle Eppie. Dit is geen grap meer op ijdele onderzoekers, dit is een aanval op de universiteit.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (6)

december 8, 2014

spraakverwarring[In eerdere stukjes (1, 2, 3) heb ik gewezen op enkele trekken van het Jezusmythicisme en geconcludeerd dat de aanhangers selectief winkelen: de scepsis over Jezus wordt niet ook toegepast op de rest van de Oudheid, waarvoor het bewijsmateriaal echter even zwak is. Ik heb ook getracht uit te leggen dat de iets minder sceptische houding van oudheidkundigen wel degelijk kan leiden tot conclusies die onafhankelijk zijn bevestigd. Nu kan ik eindelijk ter zake komen.]

Hoe komt het dat mensen die de Oudheid een leuk tijdperk vinden en die alleszins kritisch nadenken, toch gecharmeerd zijn van het mythicisme? Het is misschien zinvol erop te wijzen dat het probleem zich niet uitsluitend voordoet bij het Jezusonderzoek. De eerste keer dat ik kennis maakte met intelligente mensen die nuchtere wetenschappelijke interpretaties negeerden, betrof de Cyruscilinder, die in kringen van Iraanse nationalisten wordt beschouwd als ’s werelds eerste mensenrechtendocument, uitgevaardigd door een ideale heerser. Met deze mensen is geen zinvolle discussie mogelijk; anders dan de Jezusmythicisten, die doorgaans beleefd blijven, schrikken ze niet terug voor intimidatie. Dat geldt ook voor degenen die menen dat de oude Egyptenaren zwart waren. Ik ben er bovendien niet helemaal gerust op dat de bumperstickers die ik ooit in Griekenland zag, dat iedereen een oplawaai mocht verwachten die ontkende dat Macedonië al veertig eeuwen Grieks was, alleen maar grappig waren. Wat brengt intelligente mensen zo ver?

Lees de rest van dit artikel »


Willem III

december 5, 2014

w3Een tijdje geleden belde iemand van de UvA me met de vraag of ik voor een krant iets wilde schrijven over de naderende bezuinigingen op de faculteit der geesteswetenschappen. Had ik niet eens in het NRC Handelsblad een stuk gepubliceerd om uit te leggen dat ten onrechte werd gekort op het budget van het Rijksmuseum van Oudheden? Wilde ik dat nu voor de UvA doen? Ik zag het wel zitten. Alles voor de goede zaak.

Ik heb een dag aan het stuk gewerkt, maar ik liep tegen een probleem aan: ik kon niets laten zien ter ondersteuning van mijn betoog. Ik weet dat er interessant taalkundig onderzoek wordt gedaan, en ik zou het graag aan de lezers willen tonen, maar de letterdames en -heren hebben geen website. Daarmee zou mijn stuk een bepaald belang voor de geesteswetenschappen claimen dat ik niet kon demonstreren. Ik heb nog gekeken of ik er omheen kon schrijven, maar het werd niks.

Lees de rest van dit artikel »


Jezus, mythen en voorlichting (3)

december 1, 2014

spraakverwarring[Dit stuk – het derde deel in een reeks – gaat niet over de mythische Jezus, al benut ik als voorbeeld het dubbele idee dat Jezus een mythisch figuur is en dat het christendom is afgeleid van de heidense godsdiensten. Maar daar gaat deze reeks dus niet over. Het eigenlijke onderwerp is de toekomst van de oudheidkundige disciplines. Het eerste deel was hier.]

Een veelgehoord mythicistisch argument is dat een rationeel mens geen waarde kan hechten aan bronnen waarin wonderen staan vermeld. Ik kwam het nooit zo geestig geformuleerd tegen als in een boek over de Da Vinci-code: “Wat is nou geloofwaardiger, dat Jezus was getrouwd en kinderen had, of dat een mens over het water kan lopen?”

Lees de rest van dit artikel »


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 294 andere volgers