Iraans anti-amerikanisme

mei 6, 2014
Muurschildering in Teheran

Muurschildering in Teheran

Toen ik in 2004 voor het eerst in Iran kwam, was er een detente in de Amerikaans-Iraanse betrekkingen. De VS hadden Saddam Hussein, waartegen Iran een achtjarige oorlog had gestreden, in een handomdraai uitgeschakeld en de geïmponeerde Iraniërs noemden de Amerikaans president liefdevol George Dubya. In de bioscopen van Teheran draaiden films van Arnold Schwarzenegger en een ‘grand bargain’ leek in de maak.

Achteraf naïef. Bush Jr had Iran al bij de ‘Axis of Evil’ ingedeeld en zo de voorwaarden voor vriendschap vakkundig om zeep geholpen. President Ahmedinejad hielp zijn land even vakkundig in het isolement. Ik las laatst dat Ahmedinejads geloof te leven in de Eindtijd was geïnspireerd door Bush’ apocalyptiek en hoewel ik dat niet kan controleren, leken de twee griezelig veel op elkaar.

Lees de rest van dit artikel »


Spelfout

februari 1, 2014
(klik=groot)

(klik=groot)

Een alleszins vergeeflijke vergissing die niettemin goed is voor een glimlach. Een artikel over spelfouten in spijkerschriftinscripties is geïllustreerd door de foto op z’n kop te plaatsen.


Iraanse architectuur

januari 19, 2014

Imponeer uw vrienden en bekenden met uw kennis van de Iraanse architectuur! Voor iedereen die in Iran de ouderdom van een gebouw wil schatten, is hier een eenvoudig schema.

Is het kapot, zijn de Iraniërs er trots op en zijn de reliëfs statig?

Antwoord: het is waarschijnlijk Achaimenidisch (ca.550 – 330 v.Chr.).

***

Lees de rest van dit artikel »


Kerstmis in Isfahan

december 29, 2013

post-atheistHet was de ochtend voor kerstmis en ik liep over straat met over mijn schouder een sporttas, over de ene arm een colbertje, onder de andere arm drie kerststollen en in de rechterhand een tasje met chocoladekerstkransjes. Het was duidelijk dat ik iets ging vieren en dat trok de aandacht: een voorbijganger vroeg me of ik wel wijn had kunnen kopen.

In één seconde had ik drie verschillende reacties. Eerst was ik uit het veld geslagen door de bizarre vraag. Daarna hervond ik mezelf: ik was in Iran, waar niemand de verleiding kan weerstaan een praatje aan te knopen met een vreemdeling. Je moet als Europeaan niet opkijken van curieuze vragen, zelfs niet van een aanbod je te helpen zoeken naar iets wat eigenlijk niet is toegestaan. En tot slot begreep ik wat de man had gebracht tot zijn opmerkelijke vraag: hij had uit mijn kerststollen en -kransen afgeleid dat ik kerstmis kwam vieren, wist dat christenen daarbij een ritueel hebben met brood en wijn, maar wist niet dat ze niet hun eigen drank naar de kerk meenemen.

Lees de rest van dit artikel »


Shiraz (Iran)

augustus 18, 2013

Het graf van Hafez

Shiraz is het Venetië van Iran. Niet omdat er bijzonder veel grachten zijn, niet omdat het toerisme er de belangrijkste economische sector is, maar omdat het een favoriete bestemming is voor huwelijksreizen. Het zal overdreven zijn dat ieder Iraans echtpaar het weekend na het huwelijksfeest afreist naar de hoofdstad van de zuidelijke provincie Fars, maar het is niet veel overdreven.

Een deel van de verklaring is dat Hafez er ligt begraven. De veertiende-eeuwse dichter schreef liefdesgedichtjes die nog altijd aansprekend zijn, vooral doordat ze bepaald niet zoetsappig zijn. Dat is des te interessanter omdat de teksten vaak een dubbele bodem hebben: wie eenmaal in de gaten heeft dat “de geliefde” ook kan slaan op God, ziet dat vrijwel elk gedicht twee kanten op gelezen kan worden. Zijn graf ligt in een mooi parkje waar het fijn toeven is.

Lees de rest van dit artikel »


Tabriz (Iran)

augustus 17, 2013

Een lachende slager

Tabriz, gelegen in het noordwesten van Iran, is niet de allerbekendste stad van het land. Er wordt geen aansprekend, internationaal product vervaardigd, zoals de druiven uit Shiraz of de tapijten van Kerman; er zijn geen schokkende politieke gebeurtenissen geweest, zoals in Teheran; en anders dan Isfahan, waar een bekend gedicht is gesitueerd, speelt Tabriz ook al geen rol in de internationale letteren. Heel misschien kent u de grap van F. Springer, die in zijn hilarische roman Teheran, een zwanenzang iemand een boek laat schrijven met een hoofdstuk over het bezoek dat de componist Gustav Mahler aan de stad zou hebben gebracht.

Ik heb wel eens gezocht naar CDs met een Mahlersymfonie in de bazaar van Tabriz, een schitterend, oud en groot complex dat een welverdiende plaats heeft op de UNESCO-lijst van Werelderfgoed. Als iets in de bazaar van Tabriz iets niet te koop is, zal het vermoedelijk wel niet bestaan – met uitzondering dan van Mahler-CDs, waarvan ik zeker weet dat ze bestaan en die ik desondanks niet heb kunnen vinden.

De Blauwe Moskee

De stad geniet hier en daar enige bekendheid om zijn vijftiende-eeuwse Blauwe Moskee, een van de mooiste heiligdommen uit Iran. Bij een aardbeving is het gebouw enkele jaren geleden hard geraakt, maar de restauratie is net afgerond. Men heeft daarbij niet geprobeerd te verbergen dat er schade is geweest, maar er is voldoende hersteld om een indruk te krijgen van de schoonheid van het gebouw. De aardbevingsschade hoort immers evengoed bij de geschiedenis van het gebouw als de kunstwerken van de tegelzetters.

Bazaar

De vakidioot die ik ben was vooral onder de indruk van het Museum van Azerbaijan, het op een na grootste archeologische museum in Iran. Als de naam u wat bevreemdt: Atropates was een Iraanse edelman die in de dagen van Alexander de Grote aanvankelijk vocht tegen de Macedoniërs, maar later het hopeloze van de onderneming inzag en alles deed om de traditionele, Iraanse religie te beschermen toen de veroveraars optraden tegen haar religieuze leiders. Het gebied waarvan Atropates de identiteit en onafhankelijkheid wist te bewaren, heette sindsdien Atropatene, ofwel Azerbaijan, en bestond uit het noordwesten van Iran en de voormalige Sovjet-republiek. Het is eeuwenlang bestuurd geweest door de Iraanse sjah, maar in 1813 is het noordelijke deel in Russische handen gekomen.

Sassanidische schaal

Wat me opviel in het museum was de enorme zorg en de verstandige didactische keuzes die zijn gemaakt. De mensen staan open voor discussie. Van de schitterende schaal uit de Sassanidische tijd die zó mooi was bewaard dat ik me afvroeg of ze wel authentiek was, werd meteen erkend dat daarover discussie was geweest. Er zijn genoeg plaatsen waar je meteen als arrogante vooringenomen westerling wordt afgeserveerd als je zo’n vraag stelt, maar niet in Tabriz.

De stad heeft een kleine luchthaven, waarvan ik me vooral herinner dat de mensen van de kleine koffiebar een verdraaid straffe bak zetten. Echte koffie, niet de in het Midden-Oosten alomtegenwoordige Nescafé.

Ziezo. Nu weet u het. De stad heeft een rijk verleden. En een efficiënte horeca. Er zijn aardige bazari’s, restaurateurs met liefde voor hun vak en capabele museummensen, die vandaag mijn vrienden Richard en Shirin te gast hebben.


Isfahan

augustus 3, 2013
De Lotfollah-moskee

De Lotfollah-moskee

Is Isfahan de mooiste stad ter wereld? Dat zou zomaar eens waar kunnen zijn. In de zestiende eeuw werd het de hoofdstad van het Perzische Rijk, dat een bloeitijd meemaakte onder Sjah Abbas de Grote (r.1588-1629). De stad werd systematisch uitgebreid en zoals in die tijd gebruikelijk was, gebeurde dat door kaarsrechte straten te plannen. Anders dan de even oude straten van de Piano Sistino in Rome, die al snel te smal bleken, is de Isfahaanse Viertuinenstraat nog altijd een belangrijke verkeersader, met een langgerekt park als middenberm.

De Viertuinenstraat verbindt de Armeense wijk in het zuiden, via een van Isfahans beroemde bruggen, met de koninklijke residenties. Langs deze straat ligt het Paleis met de acht tuinen; even verderop ligt het Veertigzuilenpaleis; en nog even verderop geeft het Paleis met de Hoge Poort toegang tot het grote plein van Isfahan. Ja, er zijn nogal wat paleizen in Isfahan. Parken ook trouwens.

Dinosaurussen

Dinosaurussen

Het Veertigzuilenpaleis heeft in feite maar twintig zuilen, maar er voor ligt een mooie vijver die het twintigtal weerspiegelt en het totaal op veertig brengt. Het paleisje zelf heeft enkele mooie schilderingen, en je zult ergens een Hollander met een Keeshond ontwaren. Nederlanders waren bepaald geen zeldzaamheid in het Isfahan van die tijd; de Republiek had er een consulaat. In hetzelfde park is overigens een klein natuurhistorisch museum, waarin de evolutieleer wordt uitgelegd. Daar staan ook wat fleurige beelden van dino’s, die ik zelf altijd leuk vind contrasteren met de zeventiende-eeuwse pracht van het paleis.

Isfahan vanaf het Paleis van de Hoge Poort

Het Paleis van de Hoge Poort is misschien nog het beste voor te stellen als – inderdaad – een hoge poort, waarboven zich enkele vertrekken bevinden. Aan de voorzijde is een terras, waarvandaan de sjah kon kijken naar de polowedstrijden op het plein. Als die voorbij waren en hij behoefte had aan ander vermaak, kon hij naar de muziekkamer gaan.

Decoratie van de Koninklijke Moskee

Decoratie van de Koninklijke Moskee

De doelpalen van het polospel zijn nog steeds te zien op het grote plein, maar vallen nauwelijks op. Het bestaat grotendeels uit een park met fonteinen. Aan de zuidwestkant is de Koningsmoskee (ook wel aangeduid als de Moskee van de Imam of de Moskee van Shah Abbas), die een wereldwonder is. Je hebt nog nooit een mozaïek gezien als je hier nog nooit bent geweest. Het blauw, dat in deze tijd een modekleur was, overweegt.

Maar zelfs als je deze moskee hebt bezocht, geldt dat je nog nooit een mozaïek hebt gezien. Je bent immers nog niet geweest in de Sjeik Lotfollah-moskee, die is genoemd naar een sji’itische rechtsgeleerde die uit Libanon naar Isfahan was verhuisd. Deze moskee werd alleen gebruikt door de leden van het koninklijk huis. Het plafondmozaïek is adembenemend en ik vermoed dat als je in de hemel bent en naar boven kijkt, je in de hemel-van-de-hemel het plafond zult zien van de Lotfollah.

Vrijdagsmoskee

Vrijdagsmoskee

Maar ook wie de Lotfollah heeft gezien, heeft nog geen moskee gezien. Daarvoor moet je door de rommelige en gezellige bazaar wandelen, en dan kom je uit bij de Vrijdagsmoskee. Het is een kalm gebouw, en grote delen ervan bestaan uit bakstenen. Het spreekt mensen uit Nederland, het land van de Amsterdamse School, altijd aan. Ik ontdek er elke keer wat nieuws. Over de koepel blogde ik al eens.

Kortom, u moet naar Isfahan. U zult er geen spijt van krijgen.

Overigens: deze week zijn plannen gemaakt om de website van Livius.nl te verbeteren. Een oude wens is om daar ruimte te krijgen om meer achtergrondinformatie te verstrekken over onze reizen – informatie die anders is dan die op Livius.org. Ik zal de komende tijd dus wat vaker bloggen over steden uit het Midden-Oosten. Als u ze wil bezoeken, kunt u natuurlijk altijd mee met een van de reizen die Livius organiseert. Zoals deze reis naar Iran.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 336 andere volgers