Zahak, Azi Dahaka, Azazel

maart 10, 2015

Dit wordt een curieus stukje over middeleeuwse poëzie, mythologie, de Bijbel, joden, Iraniërs, archeologie en het kerstverhaal, dus zet u schrap.

Zahak in het mausoleum van Ferdowsi

Zahak in het mausoleum van Ferdowsi

We beginnen met de Perzische poëzie, meer in het bijzonder met de Shahname van Ferdowsi, het nationale epos van Iran, geschreven rond het jaar 1000. In de eerste verhalen speelt een zekere Zahak een rol, die door een kwade genius wordt aangezet tot allerlei kwaad gedrag en verandert in een duivel in mensengedaante, herkenbaar aan twee mensenetende slangen die uit zijn schouders groeien. Uiteindelijk wordt hij verslagen door de held Fereydun, die hem opsluit in een grot onder de aarde, waar hij tot het einde der tijden zal wachten. Het is afgebeeld op het plaatje: een reliëf uit het mausoleum van Ferdowsi in de Iraanse stad Toos, vervaardigd door de beeldhouwer Abdolhossein Sadeghi.

Lees de rest van dit artikel »


Jiroft

maart 10, 2015
Aardewerk uit Jiroft (Archeologisch museum, Teheran)

Aardewerk uit Jiroft (Archeologisch museum, Teheran)

Het bovenstaande aardewerk is afkomstig uit Jiroft uit het zuidoosten van Iran en is nu te zien in het Archeologisch museum van Teheran. Ik denk dat het eindeloos herhaalde vormpje een schorpioen voorstelt, maar misschien is het wel een abstract teken. De typische kleur is omdat het chloriet is.

Jiroft is niet zomaar een opgraving. Het gaat om een enorme stad uit ruwweg 2500-2200 v.Chr. Dat is interessant, want op dat moment waren er nog niet zoveel steden. In Egypte moeten ze er zijn geweest, maar de Nijl heeft veel weggespoeld. In Syrië en in het Tweestromenland waren zeker steden. En in de Indusvallei. Jiroft is de verbindende schakel tussen de twee laatstgenoemde cultuurgebieden.

Lees de rest van dit artikel »


Onwennige gastvrijheid

maart 9, 2015
Het mausoleum van Abd al-Azim

Het mausoleum van Abd al-Azim

Reyy is een voorstad van Teheran, al zeggen de mensen ter plekke dat het andersom is: het jonge Teheran is een voorstad is van het oeroude Reyy. Het stadje is inderdaad zo oud als de geschreven geschiedenis: het was bewoond in de Achaimenidische tijd en wordt genoemd in de religieuze teksten van de joden en zoroastriërs. In de Vroege Middeleeuwen was het een metropool en omdat hier veel mensen woonden, kwam Abd ol-Azim hier de sjiitische leer verkondigen.

Abd ol-Azim was niet de eerste de beste. Hij was een afstammeling van Hassan, die op zijn beurt de zoon was van Mohammeds dochter Fatima en kalief Ali. Veel mensen keken naar deze familie voor advies en de familiehoofden, de imams, gelden tot op de huidige dag in de sjiitische islam als onfeilbare bronnen van gezag. Het was de tiende imam, Ali al-Hadi, die zijn verwant Abd ol-Azim zo rond het midden van de negende eeuw naar de grote stad Reyy zond. Hij schreef er twee boeken en wordt door de sjiitische geleerden als een betrouwbare overleveraar van anekdotes over het leven van de profeet Mohammed.

Lees de rest van dit artikel »


Omstreden erfgoed

maart 4, 2015
'Grey Ware' uit Khurvin

“Grey Ware” uit Khurvin

Khurvin is een dorpje ten noordwesten van Teheran, gelegen op de zuidelijke hellingen van de Elburz. Die geografische aanduiding is belangrijk: de aardlagen van de Elburz zijn, om zo te zeggen, aan de noordkant open voor neerslag, die wordt geabsorbeerd, en door allerlei zachte aardlagen naar het zuiden doorsijpelt. Harde aardlagen verhinderen dat het vocht dieper de bodem inzakt. Aan de zuidelijke voet van de Elburz komt het water in allerlei bronnen aan de oppervlakte. Zo ligt hier, tussen de bergen en de woestijn, een eindeloze reeks oases. Eén zo’n “artesische bron” ligt bij Khurvin, waar het dus vruchtbaar is en waar vanouds mensen woonden.

In 1949 werden enkele archeologische vondsten gedaan, waaronder wat aardewerk van een soort die bekendstaat als “grey ware”. Deze keramieksoort, die aan het begin van eerste millennium het gekleurde aardewerk van de Bronstijd verving, wordt geassocieerd met de aankomst van de Indo-Europese migranten. Later zouden die worden aangeduid als Parthen, Meden en Perzen. De overgang van gekleurd naar grijs keramiek markeert dus de vestiging van de Iraniërs in Iran.

Lees de rest van dit artikel »


De Cyruscilinder

januari 28, 2015

De Cyruscilinder

De Cyruscilinder werd ontdekt in 1879 en was op slag een van de beroemdste teksten uit de oude wereld, omdat joodse en christelijke apologeten het voorwerp benutten om te bewijzen dat de Bijbel historisch betrouwbaar was. Dat was echter niet het enige propagandistische gebruik van de cilinder, die tot in onze eigen tijd vooral wordt misbruikt voor politiek gewin.

Cyrus’ eigen boodschap

Het is een van de bekendste feiten uit de oude geschiedenis: in oktober 539 v.Chr. veroverde de Perzische vorst Cyrus de Grote de culturele hoofdstad van de oude wereld, Babylon. Het was niet de eerste keer dat de metropool een nieuwe heerser kreeg, maar in het voorgaande millennium waren de vorsten altijd afkomstig geweest uit het Tweestromenland. Cyrus was echter een machtige nomadenleider, die niet alleen over zijn eigen stam gezag uitoefende, maar ook over andere nomaden uit het huidige Iran en Afghanistan. Bovendien had hij in Turkije de Armeniërs en Lydiërs aan zich onderworpen. En nu voegde hij dus het Babylonische Rijk toe, dat bestond uit Irak, Syrië, Libanon en Israël/Palestina.

Lees de rest van dit artikel »


Iran en ironie

januari 16, 2015
(Foto Ronald Sweering)

Het graf te Blauwhuis (Foto Ronald Sweering)

Hieronder is de tekst van een van de beroemdste gedichten uit het Nederlands, het “Graf te Blauwhuis” van Gerard Reve. Het is te vinden in Nader tot U (1969) en is opgedragen aan Sieuwke Hofmeijer-Rijpma, Reves buurvrouw in het Friese Greonsterp.

De “hij” waarmee het gedicht begint is haar zoon Gerrit Rijpma, die in 1945 door de Duitsers werd gedood. Als u er meer over wil lezen, kunt u terecht in dit stukje van Frits Abrahams.

Hij rende weg, maar ontkwam niet,
en werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud.
Een strijdbaar opschrift roept van alles,
maar uit een bruin geëmailleerd portret
kijkt een bedrukt en stil gezicht.
Een kind nog. Dag lieve jongen.

Gij, die koning zijt, dit en dat, wat niet al,
ja ja, kom er eens om,

Gij weet waarom het is, ik niet.
Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?

Lees de rest van dit artikel »


WK Voetbal

juni 14, 2014

beer_2014_shiraz

Dat u niet denkt dat de WK Voetbal niet zou leven in Iran. Terwijl we in Nederland nog niet verder waren gekomen dan de constatering dat Strootman geblesseerd was, werden in Shiraz de straten al versierd met gelegenheidsdecoratie. En advertenties. Zoals de bovenstaande, voor een Iraans biermerk.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 341 andere volgers