Alexander in Pakistan (2)

Alexander als Zeus, met bliksemschicht in de hand
Alexander als Zeus, met bliksemschicht in de hand

Ik eindigde mijn stukje van gisteren met de constatering dat de soldaten in het leger van Alexander de Grote het verre oosten waren gaan beschouwen als het thuisland van Alexanders familie, en dat de soldaten zichzelf vergeleken met de volgelingen van de goden Dionysos en Herakles, die hier eerder waren geweest. Alexander zelf was niet langer de ridderlijke heerser die hij aan het begin van zijn regering was geweest, maar een kortaangebonden, gewelddadige, harde man, die meende meer te zijn dan gewone stervelingen. Dat voorspelde, zo rondde ik gisteren af, weinig goeds voor het huidige Pakistan, waar hij nu heen op weg ging.

Het zal niemand hebben verbaasd dat de rechtvaardiging van de inval in de Punjab niet meer behelsde dan dat het gebied ooit had toebehoord aan Alexanders halfbroer, Dionysos. De radja’s die zich in de winter van 327/326 bij Alexander aandienden, wisten niet hoe snel ze hem moesten erkennen als avatar van hun god Vishnu. Nu de onderwerping van heel India een feit leek, marcheerden de Macedoniërs in twee colonnes naar de Indus om het gebied, dat in de Griekse literatuur gold als een sprookjesland, eens met eigen ogen te zien. Het noordelijke leger joeg onderweg de bevolking van een handvol steden in de Swat-vallei over de kling: Massaga, Bazira, Ora. Daarna volgde de bestorming van de Aornos, een berg aan de Indus waarop talloze vluchtelingen zich hadden teruggetrokken. De zuidelijke colonne beperkte zich tot één stad, Peukelaotis, de voorganger van het huidige Peshawar.

De verenigde legers staken bij Hund de Indus over en bereikten de hoofdstad van de Punjab, Taxila, waar ze gastvrij werden onthaald en een van Alexanders officieren, Onesikritos, een ontmoeting had met een saddhu, een Indische wijze. “Kalanos” heette de man, vertelde Onesikritos’ tolk, een woord dat vermoedelijk zoiets als “hallo” betekent.

De rust werd verstoord door het nieuws dat aan de rivier de Hydaspes, de huidige Jhelum, een geïsoleerde radja Poros verzet wilde bieden. De Macedoniërs profiteerden van een onweersnacht om de brede stroom ongezien over te steken en hadden nogmaals voordeel van de neerslag toen door de modder de Indische strijdwagens geen grip vonden, terwijl de meer dan manshoge bogen zich niet lieten verankeren in de bodem. Toen de Macedonische falanx eenmaal contact maakte met de vijandelijke slagorde, gleden de Indiërs in de modder weg om te worden vertrapt door hun eigen olifanten. Alexanders zege was al een feit voordat de Macedoniërs ruim de helft van hun vijanden hadden gedood.

Om de overwinning te herdenken, liet de zoon van Zeus op het slagveld twee steden stichten en zich op munten afbeelden met een bliksemschicht in de hand, alsof híj de regen had doen vallen. Deze oorlogstheologie keerde zich echter tegen hem. Terwijl de Macedoniërs verder marcheerden en de inwoners van de stad Sangala uitmoordden, bleven de moessonregens vallen. Op een gegeven moment hadden de soldaten er genoeg van en dwongen ze Alexander terug te keren. Dat was rond Alexanders dertigste verjaardag. Van de hoffelijkheid waarmee hij ooit de Egyptenaren, Babyloniërs en Perzen tegemoet was getreden, was weinig meer over. En het ergste moest nog komen.

[Wordt dus vervolgd. En het wordt niet vrolijk]

6 gedachtes over “Alexander in Pakistan (2)

  1. Ben Spaans

    In het college dat ik in de jaren negentig over Alexander volgde werd opgemerkt dat er geen eigen bronnen van Indiërs zijn over Alexander, zelfs zijn naam zou nergens vermeldt zijn geweest. Weet je of daar inmiddels verandering in is gekomen?

    1. Steven

      De India-missionaris S. Neill zegt (in 1964) dat de inval van Alexander ergens genoemd wordt, en dat dat het ankerpunt was waarmee veel oud-Indische literatuur gedateerd kon worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s