Sinterklaas op school

De heilige Nikolaas op school (schildering in het Kykkosklooster, Cyprus)

Het klooster van Kykkos op Cyprus, waar ik momenteel rondreis, is geen plaats die je bezoekt voor spirituele verdieping of omwille van de mooie kunst. Het is in 1813 afgebrand, werd lange tijd vrij kaal gelaten en pas sinds de jaren tachtig worden er weer fresco’s en mozaïeken aangebracht, die zonder uitzondering zijn van een opvallende lelijkheid. Een oude vrouw die een facelift heeft ondergaan, zoals ik vandaag hoorde zeggen, en er alleen maar lelijker van is geworden.

Het klooster is ook de laatste rustplaats van aartsbisschop Makarios, de politicus die zo’n belangrijke rol speelde in de strijd om Cyprus’ onafhankelijkheid. Er is een standbeeld van een meter of tien hoog aan hem gewijd en bij het eigenlijke graf staat een militaire erewacht. Kortom, Kykkos bezoek je meer om het heden dan om het verleden.

Maar toch. De foto hierboven toont een van de recente wandschilderingen. Het opschrift maakt duidelijk dat het “Sint-Nikolaas op school” voorstelt. Zoals gezegd: van een opvallende lelijkheid, al probeert de kunstenaar er nog wat van te maken door rechts een leerling te tonen die zijn pen heeft laten vallen. Van de diverse leerlingen is Nikolaas de enige die het alfabet al kan schrijven tot en met de letter N, want de heilige was natuurlijk een pienter knaapje.

Ik ken geen verhalen over Sint-Nikolaas’ basisschooljaren, die theologisch ook nogal problematisch zijn. Sint-Godfried van Haarlem herkende al dat als Sinterklaas ooit klein zou zijn geweest, hij in zichzelf zou hebben moeten geloven, wat zou impliceren dat hij nooit heilig kon zijn. Aangezien dit evident wel het geval is, moet Sinterklaas als Sinterklaas zijn geboren en kan hij nooit klein zijn geweest. Q.E.D. Nikolaas kan dus niet naar de basisschool zijn gegaan.

Dit geconstateerd zijnde: kent iemand een legende over Nikolaas’ verblijf op de lagere school? De wandschilderingen naast deze wandschildering boden geen context, niemand die ik het vroeg kon me helpen en ik ben zo zoetjesaan erg nieuwsgierig.

11 gedachtes over “Sinterklaas op school

  1. John

    Jona,

    Je publiceert regelmatig over Sinterklaas, waarvoor dank.

    Wat me opvalt is dat je daarbij nooit de naam noemt van Arnold-Jan Scheer.

    Nu vind ik zelf zijn conclusies te kort door de bocht, maar zijn de foto’s en filmpjes van hem niet uiterst intrigerend?

    John

    (Lezers, dit is een vraag over Scheer en geen poging tot een zwarte Piet-discussie)

  2. Dirk

    Mogen het er ook uit Vlaanderen zijn? Ik vind een korte verwijzing naar het feit dat zijn ouders hem naar een grammaticus stuurden waar hij, ondanks zijn jonge leeftijd, snel bijleerde, al weigerde hij zich bezig te houden met politieke en economische onderwerpen (Symeon Metaphrastes, leven van St.-Nikolaas de wonderdoener, 10de eeuw, zie http://www.stnicholascenter.org/pages/symeon-the-metaphrast/.)

    Hier is ook een vergelijkbare afbeelding terug te vinden van een jonge Sint die door zijn ouders bij de leraar wordt afgezet: http://www.stnicholascenter.org/pages/boyhood/.

    Hier moet wel bij vermeld worden dat Symeon blijkbaar verschillende Nikolazen door elkaar haalde. Zo is het verhaal over de schooltijd mogelijk terug te brengen tot een ouder verhaal over Nikolaas van Sion, die in het Akalissos-klooster werd opgeleid door zijn oom, de monnik…Nikolaas. Om het helemaal ingewikkeld te maken, was hij later verbonden aan een kerk die door aartsbisschop Nikolaas van Myra werd ingewijd, en waar hij door deze als “reader” (lector?) werd aangesteld. Gezien het feit dat Nikolaas van Sion in de 5de-6de eeuw leefde, is dat niet dé Nikolaas van Myra, maar een latere naamgenoot. Zie http://www.saintnicholasway.com/en/saint-nicholas/.

  3. Dirk

    Aanvullend: de vermelding dat Nikolaas op school niet geïnteresseerd was in politiek en zaken is terug te brengen op het Vita per Michaelem van Michael de Archimandriet, die -los van de schoolcontext- vertelt dat Nikolaas zich niet bezig hield met politiek of het verderf van de zakenwereld.
    De afbeelding in Kykkos lijkt ook door haar opbouw de nadruk te leggen op het feit dat de jongen zich niet inliet met andere, meer lichtzinnige, jongens, verbeeld door degene die zijn pen laat vallen? Wat staat er in het schriftje van de 2 rechtse figuren?

  4. Dirk

    Off topic: ons thema archeologie in de klas is opgebouwd rond opgravingen in Tell Tweini ( Syrië). Eén van de besproken vondsten is een vaasje uit Cyprus. Vandaag gebruikte ik je artikel over de zogezegde Romeinse stadsmuur om de problemen van archeologie in het nieuws te kaderen. Rechts op ons bord herkenden we plots het Cypriotische vaasje …leuk!

  5. Ha! Vandaag geen geschiedenis. Dan kan ik de reactieruimte mooi even gebruiken om een vrouwvijandig cliché ontzenuwen:

    “Een oude vrouw die een facelift heeft ondergaan, zoals ik vandaag hoorde zeggen, en er alleen maar lelijker van is geworden.”

    a) Waarom geen oude man? Mannen zijn minstens zo ijdel. b) Vrouwen die voor een facelift kiezen doen dat omdat ze door de maatschappij worden afgerekend op hun uiterlijk. Springt de facelift in ’t oog, dan worden ze dáár weer op afgerekend. Zo kun je ’t nooit winnen.

    Niet dat ik Jona verdenk van misogynie, overigens.

  6. Jos Hanou

    Helaas geeft ook de hagiografie van St. Nicolaas in de Legenda Aurea van Jacobus de Voragine (ca. 1296) geen informatie over de eerste schooljaren van de goedheiligman. In de vertaling door de jou bekende Vincent Hunnink en Mark Nieuwenhuis ( De hand van God, De Mooiste Heiligenlevens uit de Legenda Aurea) lezen we wel: ‘Op zijn eerste levensdag werd hij in bad gedaan en stond hij meteen rechtop in de tobbe; bovendien zoog hij op woensdag en vrijdag slechts een keer aan de borst. Als jongeman ging hij het lichtzinnige vermaak van jongelui uit de weg en bezocht juist heel vaak de kerk.’
    Kortom een bijzonder kind, en dat was hij. De Voragine ontleende waarschijnlijk veel gegevens over Nicolaas’ leven aan de beschrijving door de 9e-eeuwse Griekse patriarch Methodius, maar daar heb ik helaas geen vertaling van.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s