Mainzer Beobachter

Kwakgeschiedenis: Griekse theaters

Het theater van Epidauros

(1)

Eigenlijk was ik best een leuke middag aan het hebben, maar toen las ik het bericht dat Eindhovense onderzoekers hebben vastgesteld dat de akoestiek in de Griekse theaters tegenviel. Dat weten we natuurlijk allang. Ik herinner me van mijn studie, eind jaren tachtig, dat mijn docent Grieks, professor Schenkeveld, uitlegde dat die theaters geluidstechnisch niet zo heel best waren.

Wat nog interessanter was: ook de Atheense democratie had akoestische problemen. Op de Pnyx, waar de volksvergadering samenkwam, was het onmogelijk dat alle mensen verstonden wat er werd gezegd. Met andere woorden, ze stemden in feite niet hoofdelijk maar volgden mensen die vooraan stonden en wél verstonden wat er was gezegd. Dat was, als ik me goed herinner, ooit eens uitgevogeld door een Amerikaanse prof en een hoop vrijwilligers.

Mijn docent sprak er destijds over alsof dit geen recente inzichten waren. Misschien verwees hij wel naar Izenours boek Theater Design (1977):

Scientifically there is little doubt … that even when absolute quiet prevailed, the acoustical difficulties encountered in these large outdoor theaters were severe and ever-present, and to overcome them performers … certainly measured the cadence of speech and to achieve adequate projection must have had to exert all the vocal power they could.

Kortom, het Eindhovense onderzoek heeft geen nieuwe inzichten opgeleverd. Het is echter nooit verkeerd bestaand onderzoek met nieuwe methoden nog eens te doen. Ik heb op deze plaats er al eens op gewezen dat het nuttig zou zijn een steekproef te doen op museumvoorwerpen die in de negentiende eeuw zijn verworven: zijn die ook met hedendaagse technieken te beschouwen als echt? Er is echt niks mis mee om oude inzichten te controleren met nieuwe technieken en er is ook niks mis met het Eindhovense onderzoek.

Maar beweer niet dat je iets nieuws hebt ontdekt. Dat is namelijk niet waar.

(2)

En nu ik toch bezig ben: De Ingenieur, die het bericht bracht, had beter behoren te weten. Als je je stukje moet insteken met

Het staat in alle reisgidsen: de klassieke Griekse amfitheaters – met van die oplopende rijen stenen – hebben een fantastische akoestiek.

– als je het nieuws niet anders kunt introduceren dan met een vergelijking met een reisgids, dan weet je dat er domweg geen nieuws is. Echte wetenschappers weerleggen wetenschappers, geen reisgidsen. Als onderzoekers de lat zó laag leggen om nog iets nieuwswaardigs te hebben, moet je er als journalist geen aandacht aan besteden.