Livius Nieuwsbrief | Romeinenweek 2017

Dit is een aan de zaterdag beginnende Romeinenweek gewijde aflevering van de Livius Nieuwsbrief. Bijna 6500 abonnees ontvangen de nieuwsbrief elke maand gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl

Jona Lendering (redactie)

======================================

ROMEINENWEEK

In de jaarlijkse Romeinenweek wordt de geschiedenis, het erfgoed en de archeologie van Nederland in de Romeinse tijd in het zonnetje gezet. Het doel is een zo breed mogelijk publiek én het onderwijs in aanraking te laten komen met de eerste eeuwen van onze geschiedenis. De week begint op zaterdag 29 april – dus dat is het komende weekend! – en duurt tot en met zondag 7 mei.

Het thema, “100% Romeins?”, vestigt de aandacht op het feit dat de Romeinse identiteit nooit een vaststaand gegeven was. Een en dezelfde bewoner van de Lage Landen kon zowel een vijand en barbaar zijn als een Romein en beschaafd. Met alle gradaties daartussen. Negen voorbeelden: de slaaf Carus, de piraat Gannascus, generaal Cerialis, diens geliefde Claudia, soldaat Dardanus, een gladiator, de dame van Simpelveld, de priesteres Rufia Materna en de Frankische vorst Clovis.

Meer informatie over de Romeinenweek (inclusief de persmap) is hier te vinden en alle activiteiten staan daar.

Lees verder “Livius Nieuwsbrief | Romeinenweek 2017”

Kort Cypriotisch (5): Hippolytos

Hippolytos en Faidra: mozaïek uit Pafos

Het bovenstaande mozaïek kunt u zien in het Huis van Dionysos in Nieuw Pafos, de stad waar de Ptolemaïsche stadhouder van Cyprus resideerde en waar later ook de Romeinse gouverneur zou verblijven. Uit die tijd – de tweede eeuw n.Chr. om precies te zijn – stamt het mozaïek en het afgebeelde verhaal is dat van Hippolytos, de zoon uit het eerste huwelijk van Theseus.

De woorden “eerste huwelijk” klinken ons niet omineus in de oren, maar dat was in de Oudheid anders. Theseus was hertrouwd met Faidra en aangezien de huwelijksleeftijd voor vrouwen rond de vijftien lag, betekende dit dat de vrouw des huizes ongeveer even oud kon zijn als de oudste zoon. Iedereen in de Oudheid wist dat “tweede huwelijk” betekende dat – om het modern te formuleren – de hormonen door de huishouding zouden gieren. En inderdaad: Faidra werd verliefd op Hippolytos.

Lees verder “Kort Cypriotisch (5): Hippolytos”

Clovis

Zo zou Clovis eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stelde ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. Vandaag de laatste: Clovis. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint overmorgen, zaterdag, en ik zelf houd een spreekbeurt in Ermelo.]

De Frankische koning Clovis verenigde grote delen van Gallië nadat het Romeinse gezag er was afgebrokkeld. Zijn opmars begon eind vijfde eeuw, toen hij koning werd in Belgica Secunda, in het huidige België en Noord-Frankrijk.

Lees verder “Clovis”

Rufia Materna

Zo zou Rufia Materna eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

Rufia Materna was een Germaanse priesteres. We kennen haar dankzij een altaarsteen uit Millingen, opgericht door Rufia’s moeder Mucronia Marcia. Deze moeder noemt haar dochter ‘godin en meesteres’, een benaming die past bij Germaanse priesteressen.

Lees verder “Rufia Materna”

Dame van Simpelveld

Zo zou de “dame van Simpelveld” eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

De ‘Dame van Simpelveld’ was een rijke (Gallo-)Romeinse vrouw die woonde in een Zuid-Limburgse villa. Ze overleed tussen haar 24e en haar 40e – zo blijkt uit de resten die van haar bewaard zijn gebleven – en werd in een uitbundig versierde sarcofaag gelegd.

Lees verder “Dame van Simpelveld”

Gladiator

Zo zag een gladiator eruit.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

Gladiatorenspelen vormden een vast onderdeel van de Romeinse samenleving en elke grote stad had een amfitheater. Daar vochten gladiatoren tegen elkaar of tegen wilde dieren. Ook in Romeinse Nijmegen is een amfitheater gevonden, en daarnaast ook een gedeelte van een gladiatorenhelm, een van de weinige buiten Italië.

Lees verder “Gladiator”

Kort Cypriotisch (2): Pyramus

Pyramus en Thisbe. Huis van Dionysus, Pafos (Cyprus)

Het verhaal van Pyramus en Thisbe is een gouwe ouwe. Zeer kort samengevat: het waren twee jonge mensen uit Babylon, die veel van elkaar hielden maar door hun families uit elkaar werden gehouden. Daarom maakten ze een afspraakje buiten de stad. Thisbe kwam als eerste aan en werd opgewacht door een leeuw. Weliswaar bracht ze zich in veiligheid, maar ze verloor een kledingstuk. Toen Pyramus aankwam, telde hij één en één op (leeuw + kledingstuk = opgevreten Thisbe) en pleegde zelfmoord, waarop Thisbe, toen ze het lijk vond, zichzelf ook maar doorstak. Al het bloed spoot op tegen de bladeren van een moerbeiboom, die sindsdien purperkleurig zijn.

De beste navertellingen zijn die van Kees Stip, die het bloedig moordverhaal onherstelbaar verbeterde in de stijl van Speenhoff, Jan Prins, Nijhoff, Gorter en – absoluut hilarisch – Vondel. De bekendste antieke versie is die van de Romeinse dichter Ovidius en doet al vele jaren gymnasiumleerlingen plezier.

Lees verder “Kort Cypriotisch (2): Pyramus”