Station Nijmegen

Station Nijmegen

Ik kom nogal eens in Nijmegen. Elke keer dat ik er met de trein aankom, kijk ik heel even naar het dak boven het perron. Onopgemerkt door de reizigers staat de overkapping daar gewoon mooi te zijn.

Ik weet het: andere stations hebben soortgelijke, even functionele en even elegante constructies. Waarom ik er in Nijmegen op let en elders niet, ik heb geen idee.

Beiroet

Beiroet, Omari-moskee

Steden waar ik graag terugkom: Antwerpen, Berlijn, Istanbul, Mainz, Palermo, Rotterdam, Shiraz, Thessaloniki en vooral – hiermee behoorde het lijstje te beginnen – Beiroet. Vraag me niet wat deze steden verbindt, behalve dan dat het steden zijn en dat ze iets kosmopolitisch over zich hebben. Vraag me ook niet wat Beiroet in dit gezelschap zo uitzonderlijk maakt, want veel verder dan een cliché over “oost ontmoet west” kom ik niet.

Hoe dat ook zij, ik lees graag boeken over de Libanese hoofdstad en was blij toen ik onlangs A Beirut Anthology. Travel Writing through the Centuries (2015) in handen kreeg. Reisverhalen zijn altijd leuk, Beiroet is dat ook en samensteller T.J. Gorton had al ervaring opgedaan met een goede biografie van de Druzenleider Fakhr al-Din ibn Maan, dus dit moest de moeite waard zijn. Helaas is dat niet het geval.

Lees verder “Beiroet”

Factcheck: Masada

Masada

Volgende week houdt Donald Trump tijdens zijn staatsbezoek aan Israël een toespraak in Masada, een fort dat de Romeinen ooit hebben belegerd. Aangezien de media een toespraak door de president van de Verenigde Staten laten afhandelen door de redactie buitenland en niet door de wetenschapsredactie, mogen we aannemen dat een berucht kwakhistorisch verhaal kritiekloos zal worden gereproduceerd: dat de Romeinen te Masada een einde maakten aan het laatste Joodse verzet.

Maar zo simpel is het niet. Bij wijze van voorwaartse verdediging tegen de naderende desinformatie: wat weten we wél over Masada?

Wat was Masada?

Masada was een op een rotsplateau gelegen paleis-fort van koning Herodes de Grote, die kort voor onze jaartelling regeerde over Judaea. In het jaar 66 n.Chr., toen het (inmiddels door Rome geannexeerde) gebied in opstand kwam, bezette een groep Sicariërs Masada. Nadat een poging ook de macht in Jeruzalem over te nemen was uitgelopen op een debacle, hielden zij zich verder afzijdig van de grote opstand tegen de Romeinen.

Lees verder “Factcheck: Masada”

Mainz en Trier

Een Rijnlandse dame (Trier, Bischöfliches Dom- und Diözesanmuseum)
Een Rijnlandse dame (Trier, Bischöfliches Dom- und Diözesanmuseum)

Als u hoopte op het tweede stukje over de communistische archeologie, moet u nog even wachten. Ik ben vandaag naar een uitvaart: de vader van een vriendin, die ooit in de mooie Rijnstad Mainz stond voor een gesloten museum en mij SMSte dat ze niet wist wat ze moest doen – viel er in Mainz nog wat te beobachten?

Heel veel! Mainz heeft verschillende musea, zoals het Landesmuseum (met een gave collectie Romeinse inscripties en reliëfs), een ondergrondse tempel voor Isis en het Römisch-Germanisches Zentralmuseum, waar je perfect kennis kunt maken met de antieke cultuur. Wat het museum niet bezit, is als replica aanwezig. Aan de andere kant van de stad is het Museum für antike Schifffahrt, met zes laatantieke scheepswrakken, talloze modellen en twee 1:1-replica’s van Romeinse oorlogsschepen. Op loopafstand is het Romeinse theater en nog iets verderop is het graf van Drusus.

Lees verder “Mainz en Trier”

Kunst, omdat het moet

Het zal u niet verbazen dat dit soort keramiek wordt aangeduid als "snavelkan". Het werd in Iran gemaakt in de IJzertijd. En is nu, in replicavorm, dus een richtingaanwijzer bij Tepe Sialk (vlakbij Kashan).
Het zal u niet verbazen dat dit soort keramiek wordt aangeduid als “snavelkan”. Het werd in Iran gemaakt in de IJzertijd. En is nu, in replicavorm, dus een richtingaanwijzer bij Tepe Sialk (vlakbij Kashan).

Ik weet te weinig van de Iraanse oudheidkundige diensten om precies te weten hoe de vork in de steel zit, maar de plaatselijke erfgoedhoeders en de Iraanse ANWB hebben een geweldig leuke manier om mensen erop te wijzen dat er iets uit hun verleden te bekijken valt: bij de dichtstbijzijnde afslag staat een tot reuzenproporties opgeblazen replica van een oud object. De bovenstaande foto is uit Tepe Sialk, een van de belangrijkste opgravingen uit het Midden-Oosten, maar ik heb dit soort kunstwerken ook gezien bij het graf van de dichter Ferdowsi in Toos en nog andere plekken. Handig voor buitenlanders die de weg niet goed weten en ook fijn voor de Iraniërs zelf, die onmogelijk niet kunnen weten hoe rijk de lokale geschiedenis is. Het gaat trouwens altijd om seculiere monumenten. Moskeeën herken je immers wel aan hun minaret.

Ik denk niet dat kunstenaar Andreas Hetfeld contact heeft gehad met de Iraanse erfgoedorganisaties, maar hij is onafhankelijk van hen op een soortgelijk idee gekomen. In Nijmegen, waar de Romeinse stad Noviomagus heeft gelegen, wil hij aan de Waal een grote replica neerzetten van een Romeinse helm. Daar zit een verhaaltje achter maar na de breek eerst een plaatje.

Lees verder “Kunst, omdat het moet”

Cursussen

livius_rgb

Ik blog niet zo vaak over het schooltje waarvoor ik werk, een schooltje dat (net als mijn websiteLivius heet. De reden is vrij simpel: de cursisten die deze blog bezoeken, bereik ik al via een mailing. Het is echter nooit verkeerd nieuwe cursisten te zoeken en dus vertel ik toch even iets over het aanbod.

Livius verzorgt dus cursussen op het gebied van oude geschiedenis en de antieke literatuur, religie en cultuur. De groepen variëren in omvang van pakweg veertien tot vijfentwintig mensen. Die zijn meestal wat ouder: je moet wat vrije tijd hebben om vier of vijf middagen of avonden aan een cursus te kunnen besteden. Verder geven we een nieuwsbrief met nieuws over de oude wereld uit (die ik elke maand ook post op deze kleine blog) en ook verzorgt Livius reizen.

Lees verder “Cursussen”

Timoer Lenk

Timoer Lenk
Timoer Lenk

Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie plaatste de eerste postcommunistische leiders voor een probleem: waar laat je al die standbeelden die waren opgericht voor Lenin? De Hongaren legden een park aan waar zo’n tweehonderd van die beelden bij elkaar stonden. In de DDR verstopte Potsdam het monument achter wat bomen en verpatste Merseburg zijn beeld, zodat het nu staat in het Oost-Groningse Tjuchem. En in Oezbekistan zorgde de vorige week overleden president Islam Karimov ervoor dat de leninistische persoonsverheerlijking werd ingeruild voor de cultus van Timoer Lenk. Het was een poging een nieuw focus te geven aan een staat die zijn ideologische veren kwijt was geraakt en een nieuwe identiteit zocht.

De middeleeuwse veroveraar Timoer is in Nederland niet zo bekend, dus eerst even een korte introductie. Rond 1220 had de Mongoolse leider Dzjengis Khan Centraal-Azië onderworpen en de oorspronkelijke bevolking uitgemoord. Het lege land werd overgenomen door Mongools- en Turkssprekende nomaden die, toen het Mongoolse rijk na een kleine eeuw uiteenviel, nieuwe rijken vormden met nieuwe leiders. Een daarvan was Timoer Lenk (1336-1405), die een dynastie stichtte die nog een eeuw zou regeren, tot het land werd overgenomen door weer een nieuwe stam, waarover straks meer.

Lees verder “Timoer Lenk”