Google, Vici, Livius (en een hoop narigheid)

De door mij beheerde website Livius.org is ooit, midden jaren negentig, begonnen als een persoonlijke webpagina bij Planet.nl, heeft later een eigen URL gekregen en is langzaam gegroeid tot een kleine 3900 pagina’s met ruim 9000 eigen foto’s. Bij het bouwen heb ik twee fouten gemaakt. De eerste is dat ik op verzoek van enkele universiteiten, die bang waren dat mijn webpagina’s in studentenwerkstukken zouden worden geplagieerd, onvoldoende bronvermeldingen heb gedaan. Dat komt de bruikbaarheid nu niet ten goede en ik schrik altijd als studenten mijn website benutten. De tweede fout is dat ik te laat heb ingezien dat de klassieke html waarin ik de pagina’s maakte, uit de mode aan het raken was.

Sinds ik dat laatste ontdekte, ben ik bezig de website om te zetten naar een content-management-systeem. Dat schiet redelijk op, al zijn enkele pagina’s met Babylonische kronieken reddeloos verloren. Ik kan ook al wat dingen toevoegen – meest foto’s – en ik meende dat ik langzamerhand kon beginnen aan het verbeteren van bestaande pagina’s, toen slecht nieuws kwam, dat zou kunnen betekenen dat Livius.org in de huidige vorm gaat verdwijnen.

Lees verder “Google, Vici, Livius (en een hoop narigheid)”

Tja, de Romeinen

De “Sarcofaag van de Dronken Eroten” uit Tyrus (Nationaal Museum, Beiroet). Bacchanalen zijn niet representatief voor de Romeinse cultuur.

Éen van de verhalen die je over de Romeinen zou kunnen vertellen is dat ze de grondslag legden voor een westerse cultuur die expliciet erkent dat ze van andere culturen heeft geleend. Dit geeft Rome een bepaalde relevantie in het hedendaagse debat over cultural appropriation.

Uiteraard hoeft u dat niet met me eens te zijn. Ik schrijf dit minder om iets te zeggen over cultural appropriation, al is dat toevallig vandaag mijn aanleiding, dan om aan te geven welke betekenis de Romeinse cultuur voor ons heeft. Of beter: ik wil alleen maar aangeven dát die Romeinse cultuur betekenis heeft. Ze is te presenteren als iets met actualiteit. Er kunnen dingen over worden gezegd waarover te discussiëren valt. Zo heb ik op deze blog weleens uitgelegd dat we door de kennismaking met de oude (niet alleen Romeinse) wereld meer inzicht winnen in onze visies op grenzen, op religie en het onderscheid tussen oost en west. En zo voort.

Lees verder “Tja, de Romeinen”

Boekpresentatie

Vanmiddag wordt in het Rijksmuseum van Oudheden Het visioen van Constantijn gepresenteerd. U bent natuurlijk de hele dag welkom in het dit jaar twee eeuwen jonge museum, maar als u de heren hierboven de ingang aan het Rapenburg ziet bewaken, weet u zeker dat u op ruwweg het juiste moment binnen komt lopen. Dat is een andere manier om te zeggen dat de inloop begint rond een uur of drie.

Voor wie het nog niet weet: Het visioen van Constantijn gaat over een gebeurtenis die de wereld heeft veranderd. Vóór de regering van keizer Constantijn werden christenen vervolgd en gedood. Tijdens zijn regering – maar niet dankzij hem – kwam aan die vervolging een einde. Sterker, hij begon de kerk te begunstigen. Volgens een legende deed Constantijn dat na een visioen en een militaire zege, maar het wonderlijke is dat dat visioen een heidens karakter had en dat noch de teksten over die overwinning noch het beeldmateriaal veel christelijks bevatten.

Lees verder “Boekpresentatie”

MoM | Een prijs voor het RMO

Delacroix, De dood van Sardanapalos

Terwijl ik op Cyprus was, las ik dit leuke bericht op de website van de NOS: het Rijksmuseum van Oudheden heeft “met ruime meerderheid van stemmen” de wedstrijd gewonnen die Museumtijdschrift had uitgeschreven – wat was de favoriete expositie van de stemmers? Nineveh dus. Een ronkerig persbericht roept van alles (“brengt een streek die bijna dagelijks negatief in het nieuws is nu eens op een positieve manier onder de aandacht”) maar het is wel degelijk fijn om te lezen.

Om te beginnen dus omdat de expositie een streek die bijna dagelijks negatief in het nieuws is, op een positieve manier onder de aandacht heeft gebracht. Dat mag dan een cliché zijn, het is wel waar. Er zijn echter nog twee andere redenen. Eén: deze expositie was belangrijk.

Lees verder “MoM | Een prijs voor het RMO”

Zelfinterview

Als het goed is, ligt vanaf vandaag Het visioen van Constantijn in de winkel, een boek waarin classicus Vincent Hunink en ik een bekende oudheidkundige puzzel presenteren: hoe kon een heidens visioen veranderen in een christelijke legende? Een volledig antwoord is er niet maar we gebruiken de puzzel om en passant te wijzen op de problemen waar een oudheidkundige mee wordt geconfronteerd. In een kort vraaggesprek interviewen we elkaar.

Jona: Je had zin in het vertalen van de Lofrede van 310, de tekst waarin het heidense visioen wordt gepresenteerd, omdat dit het hoge stijlregister betrof en laatantieke welsprekendheid. Wat is daar zo speciaal aan?

Vincent: Het is een genre dat wij eigenlijk niet meer kennen. Ook wie tegenwoordig een speech houdt tegenover de koning of minister-president zal zich uitdrukken in min of meer “gewoon” Nederlands. Maar in deze antieke speeches gaan echt alle remmen los. De redenaar pakt breed uit en hanteert alle talige middelen die hij kent om zijn lofzang te zingen. Of juist om onwelkome details te verdoezelen. Ik vond het spannend om te kijken of ik die talige “grandeur” enigszins in taal van nú kon uitdrukken, zonder te belanden in de valkuil van oubollig Nederlands. Of dat gelukt is mag de lezer beoordelen.

Lees verder “Zelfinterview”

Wetenschapsjournalistiek en humaniora

Neerlandicus Marc van Oostendorp is een van de leukste mensen om online te volgen, bijvoorbeeld omdat hij vrijwel elke ochtend een stukje heeft op Neerlandistiek, de groepsblog van onze neerlandici. Als u van het blogstukje dat ik nu aan het schrijven ben alleen maar onthoudt dat u die blog moet gaan volgen, is het al goed.

Vanmorgen was Van Oostendorp op dreef. In dit filmpje vertelt hij hoe “het tijdschrift Kijk, het populairwetenschappelijk tijdschrift Kijk, het tijdschrift dat mij ooit aan de wetenschap heeft gebracht” had overwogen een stukje over een flauw onderzoekje te publiceren, dat de journalist in kwestie van een emeritus hoogleraar had gehoord dat het onderzoek geen echt nieuws bracht en dat Kijk er desondanks aandacht aan had besteed. Het voorval is me uit het hart gegrepen en dan bedoel ik niet dat ook ik mooie herinneringen heb aan het prachtblad Kijk. Journalisten vragen ook mij regelmatig om commentaar en ik help ze graag, maar het lukt me zelden om een trivialiteit uit de krant te houden.

Lees verder “Wetenschapsjournalistiek en humaniora”

Beeldredactie

Lionel Royer, Vercingetorix werpt zijn wapens neer aan de voeten van Caesar (1899)

De rust in de stiltecoupé werd vrijdagmiddag wreed doorbroken door een bulderende lach. Enkele passagiers keken verstoord naar de onverlaat die de gewijde rust had verstoord. Dat was ik. Ik had op het station het NRC Handelsblad gekocht en had net de recensie herlezen die ik een paar weken geleden had ingediend: “Een nieuwe vertaling van Julius Caesar. Plaats maar begin april, dan is het de Week van de Klassieken”.

De vorig jaar verschenen vertaling van het oeuvre van Caesar in de Landmark-reeks benadert de volmaaktheid. In mijn recensie noem ik diverse punten, maar het komt erop neer dat de redactie gewoon goed heeft nagedacht: wat heeft, in dit digitale tijdperk, een lezer nog nodig in een boek? Ik heb dat hier vaak genoeg uitgelegd: het boek verliest op alle punten van het internet, tenzij de auteur systeem in de informatie kan aanbrengen. Op het wereldwijde web staat alle informatie immers rijp en groen door elkaar. (Ik weet het, lieve lezer: er zijn ook boeken voor mensen die houden van het boek als boek, maar ik schreef mijn stuk voor de Boekenbijlage en niet voor de Lifestyle-rubriek.)

Lees verder “Beeldredactie”