De Oudheid in het nieuws

Een blik in Toebosch’ keuken

Straks begint Oog op de Oudheid, het evenement waartoe Timo Epping van het Rijksmuseum van Oudheden en ik, destijds namens RomeinenNu, het initiatief namen. Het doel is het publiek wat méér te bieden dan alleen conclusies. Mijn goede vriend Richard Kroes is altijd de presentator geweest, de Tempelzaal in het museum de vaste locatie.

Alleen zal daar dit keer niemand zitten. U weet waarom. Omdat we het vanavond niet live konden doen, is het een livestream, die helemaal niet live is maar vanmiddag opgenomen. Evengoed is de aflevering interessant omdat het gaat over de wijze waarop de Oudheid in het nieuws komt. Of niet in het nieuws komt, want classici krijgen, zo constateerden we, aanzienlijk minder aandacht dan archeologen. Waarom dat zo is, is een van de vragen die aan de orde kwam. (Al kwam het antwoord dat ik verwachtte te horen, namelijk dat classici zich richten op het gymnasium, er grappig genoeg niet uit.)

Lees verder “De Oudheid in het nieuws”

Grieken in het Verre Oosten

Momenteel is de Week van de Klassieken, die is gewijd aan de Inclusieve Oudheid. Eén van de aspecten van dat thema is dat er (eindelijk) aandacht is voor regio’s die niet Griekenland en Italië heten. Vergeet niet op de website op de agenda-pagina rechtsboven te zoeken naar wat er de afgelopen dagen al was, want daar zaten interessante dingen bij, zoals lezingen van Miko Flohr en Marike van Aerde.

Ik wil het niet ongemerkt voorbij laten gaan en haak erop in met de keuze van het boek dat ik als eerste wil behandelen in een reeks filmpjes die ik al tijden in gedachten heb: “Zit een oudheidkundige met de rug naar een boekenkast”. Het boek dat ik als eerste uit die kast haal en aan u voorstel, is van Rachel Mairs; u bestelt het hier en ik schreef er daar al eens over.

Lees verder “Grieken in het Verre Oosten”

De nieuwsselectie

Onlangs vertelde een archeoloog me over een erg leuke ontdekking. Ik kan u niet verklappen welke, want het onderzoek loopt nog en niemand wil plunderaars op de opgraving, maar het was echt heel erg leuk. Ik zou de betrokkene hebben willen feliciteren, maar een hand geven is lastig op anderhalve meter.

Twee jaar geleden zou het nieuws moeiteloos de kranten hebben gehaald. In de regionale krant zou het voorpaginanieuws zijn geweest, het museum zou met spectaculaire bezoekersaantallen de bezuinigingen van enkele voorgaande jaren royaal compenseren. Ik denk echter dat het, als het onderzoek later dit jaar is afgerond, de kranten niet werkelijk zal halen. Dat is niet omdat oudheidkundigen inmiddels onder de terechte verdenking staan eigenlijk maar wat te roepen, maar omdat de nieuwsselectie de laatste tijd weinig ruimte laat voor positief wetenschapsnieuws.

Lees verder “De nieuwsselectie”

Huishoudelijke mededeling (bis)

Korte inhoud van het voorafgaande: ik heb op 1 maart de discussiepanelen gesloten omdat trollen misbruik maakten van de anonimiteit die ik op deze blog mogelijk wil houden. Ik werk aan een systeem waarmee mensen die willen discussiëren over mijn krabbels kunnen inloggen en reageren. Dat is niet even iets dat ik op een zondagse achternamiddag volledig heb geregeld, maar ik heb op deze zondagse achternamiddag wel weer een groep mensen een wachtwoord kunnen geven.

Als u geen wachtwoord hebt ontvangen, is dat niet omdat ik u niet waardeer, maar omdat er in de loop van bijna tien jaar ruim duizend mensen hebben gereageerd. Mail me even en ik neem u op als abonnee en ik zorg dat u een inlogcode krijgt.

 

Huishoudelijke mededeling

Een tijdje geleden heb ik de discussiepanelen gesloten. De aanleiding was dat er teveel anonieme commentaren kwamen. Ik weet van sommige mensen welke goede redenen ze hebben om hun naam te verbergen; maar er wordt misbruik van gemaakt en het zuigt mijn energie weg.

Ik werk nu aan een systeem waarmee mensen kunnen inloggen en vervolgens meedoen aan een discussie. Dat wordt zo makkelijk mogelijk gemaakt, maar het geeft mij iets meer vat op wie hier schrijven. Ook kan ik mensen die een gastblog schrijven, wat meer credits geven dan het flauwe “gastauteur”.

Lees verder “Huishoudelijke mededeling”

Oog op de Oudheid 2021

Oog op de Oudheid is een jaarlijkse serie presentaties en -discussies over de bestudering van de oudheid, georganiseerd door het Rijksmuseum van Oudheden. Want de wereld van de Romeinen, Grieken, Kelten, Egyptenaren, Joden en Mesopotamiërs is fascinerend, maar de bestudering daarvan is dat eveneens. Onder het motto ‘geen weetjes maar wetenschap’ hoort u vier avonden lang wat onderzoekers nu eigenlijk doen – dit jaar via livestreams. In 2021 is Oog op de Oudheid gewijd aan het thema controverse.

  • data: dinsdag 30 maart, dinsdag 6, 13 en 20 april 2021
  • tijd: 20.00 – 21.30 uur
  • locatie: livestream vanuit het Rijksmuseum van Oudheden
  • kosten: gratis
  • social media: #OodO21

Programma

Elke avond begint om 20.00 uur, wordt ingeleid door en sluit af met een korte discussie onder leiding van presentator Richard Kroes. Om 21.30 uur is de sluiting.

Lees verder “Oog op de Oudheid 2021”

Even geen commentaar

Raadhuis, Gouda.

Oké, ik val met de deur in huis: de commentaarsectie van deze blog gaat even op slot. Ik neem die beslissing niet lichtvaardig, want ik verwijder hiermee iets cruciaals. Het discussiëren is immers wat bloggen zoveel aardigheid geeft. De blokkade is daarom tijdelijk, maar wel noodzakelijk. Ik loop momenteel aan tegen de grenzen van mijn incasseringsvermogen.

Leuk en minder leuk

Als er één ding is waar ik als blogger trots op ben, dan is het dat we op deze plek een “community” hebben geschapen. Verschillende lezers heb ik via deze blog persoonlijk leren kennen; ik kan op uw expertise terugvallen als ik een vraag heb over natuurkunde of statistiek; u hebt mijn verblijf op de Vaalserberg mogelijk gemaakt, waar ik Xerxes in Griekenland en Bedrieglijk echt schreef; u steunt elkaar door stukjes over geliefde boeken te delen; we discussiëren en leren daarvan.

Lees verder “Even geen commentaar”

Het belang van Buijtendorp (2)

Tom Buijtendorp heeft de laatste jaren naam gemaakt met enkele publicaties waarin hij de twee in het vorige stukje beschreven methoden toepast. Zo combineerde hij de informatie die we de afgelopen eeuw over Romeins Voorburg hebben verworven met wat we vernemen uit de opgravingsrapporten die twee eeuwen geleden door Caspar Reuvens zijn geschreven. Het leverde een lijvig proefschrift op, waarin Buijtendorp de inzichten van de archeologie en de vaardigheden van de geschiedvorser combineerde.  U zegt wellicht dat dat vanzelf spreekt, maar neem van mij aan: de gemiddelde Nederlandse archeoloog is geen archiefrat. Archivistiek komt in de archeologische opleidingen niet aan de orde.

Oude data en nieuwe speculaties

Ook in andere boeken heeft Buijtendorp alle bekende data – archeologische vondsten, kronieken en archivalia – gecombineerd. In Caesar in de Lage Landen herhaalt hij bijvoorbeeld de reconstructie van de grenzen van de gebieden van de Belgische stammen, gebaseerd op de middeleeuwse bisdomsgrenzen. Dat is heel negentiende-eeuws onderzoek, waarvan de resultaten volledig zijn ingeburgerd. Ze worden daarom als vanzelfsprekend aangenomen, en het is goed dit type onderzoek eens te herhalen om te zien wat het met de inzichten van nu oplevert. Minimaal leert de lezer dat die grenzen helemaal niet zo zeker zijn als de historische atlas suggereert.

Lees verder “Het belang van Buijtendorp (2)”

Wie weet raad?

Misschien kan iemand mij helpen. Ik beheer een vrij groot fotoarchief. Hier zijn ruim 10.000 foto’s te zien, ongeveer 10% van het totaal. Omdat het een privilege is te hebben mogen reizen van Zweden tot Libië en van Spanje tot Pakistan, doe ik er nooit moeilijk over als mensen de foto’s willen gebruiken.

Onderzoekers krijgen het materiaal gratis en ik denk met ze mee. Als ik alternatieven weet, stuur ik ook die en er zijn wetenschappelijke publicaties waarvan de argumentatie daardoor is verfijnd. Ook lever ik de EDCS, de online-databank met Latijnse inscripties, nog onbekend materiaal, zoals uit Algerije. De samenwerking is fijn voor de onderzoekers en eervol voor mij, dus tot ieders tevredenheid.

Hoewel.

Lees verder “Wie weet raad?”

Het ideale handboek (volgens mij dan)

Pauw in Cherchell; er is geen diepere betekenis of verband met het onderstaande, maar het is een leuk plaatje.

Ik wilde, zo kondigde ik vorige week aan, gaan bloggen over het handboek waarover ik ooit eerstejaarscolleges heb gehad. Een kennismaking met de oude wereld is zes keer geactualiseerd herdrukt dus ik zal er zeker weggezakte kennis mee opfrissen. Maar de afgelopen week bedacht ik: hoe zou ik zelf een boek schrijven waarmee eerstejaars met de oude wereld kennis zouden maken?

Opfrissen

Het zou, denk ik, moeten beginnen met een vluchtig overzicht, zoals ik zelf ooit hier heb gepubliceerd. Ik weet niet hoeveel woorden het zijn, misschien duizend, maar het geeft de hoofdlijnen, een basis die nuttig is om op voort te bouwen. Daarna zou ik uitleggen waarom de bestudering van de Oudheid een wetenschap is. Even de colleges wetenschapsleer opfrissen waarmee het eerste academisch jaar begon. Hoofdstuk één, paragraaf één: wat is een feit? Daarna een introductie tot de oudheidkundige data: iets over teksten en de uitleg daarvan, iets over vondsten en vondstinterpretatie, iets over etnografische parallellen, iets over de discussies onder historici, zoals de relatie tussen individu en proces of de aard van continuïteit. Ook nog iets over de kern van een wetenschap (de negatieve heuristiek van verboden manieren om de data te interpreteren) en de beschermende schil (de positieve heuristiek van toegestane interpretatiewijzen).

Lees verder “Het ideale handboek (volgens mij dan)”