Karanovo

Het paardengraf met wagen
Het paardengraf met wagen

Ik reis nog steeds door Bulgarije: na de noordelijke vlakte, de Beneden-Donau-limes en de kuststrook, zijn we inmiddels ten zuiden van de Balkan gereisd naar Plovdiv. Onderweg passeerden we Karanovo, een van de interessantste opgravingen in het land.

Het verhaal begint in 2008, toen grafrovers werden betrapt bij een van de duizenden grafheuvels in Bulgarije. Een team archeologen uit het nabijgelegen Nova Zagora nam de schade op en ontdekten een wagen met twee paarden. Even verderop lag een hond.

Lees verder “Karanovo”

Boekhandel

Boekenbus
Boekenbus

Nog even over Sozopol aan de Zwarte Zee. Toen ik terugkwam uit het museum, zag ik deze oranje bus: een boekhandel, die kort nadat ik de foto had genomen openging. Een vriendelijke, baardige man vertelde me dat hij met de bus door Bulgarije reed, nu eens hier, dan weer daar, en elke zomer drie maanden in Sozopol.

Ik vond het een leuk idee en wilde een boek kopen, maar een lekkere Engelse thriller bleken ze niet te hebben: hoewel men stond in een vrij toeristisch stadje, was het assortiment niet gericht op de buitenlandse bezoekers maar op de Bulgaarse markt. Het was een echte boekhandel, waar de verkoper zich niet richt op de grootste gemene deler en het snelle geld, maar gewoon iets goeds wil verkopen.

Lees verder “Boekhandel”

Broodje aap

Een aap die deeg kneedt (Archeologisch Museum, Sozopol)
Een aap die deeg kneedt (Archeologisch Museum, Sozopol)

In de hellenistische periode werden allerlei kleine terracotta’s gemaakt, soms werkelijk heel verfijnd. Het meest opvallend zijn de vrouwenfiguren die bekendstaan als “Tanagra-aardewerk” en in talloze musea zijn te zien. Men had in die tijd echter ook aandacht voor het ongewone, zoals mismaakte mensen of dieren in mensenrollen.

Lees verder “Broodje aap”

Communistische kerk

Niets te verliezen dan zijn ketenen
Niets te verliezen dan zijn ketenen

In de Middeleeuwen was Veliko Tarnovo de hoofdstad van een Bulgaars koninkrijk dat zich in zijn gloriedagen, het begin van de dertiende eeuw, uitstrekte van de Zwarte naar de Adriatische en de Egeïsche Zee. Aan het einde van de veertiende eeuw liepen de Ottomaanse Turken het onder de voet. Toen ze de Bulgaarse hoofdstad hadden veroverd, maakten ze de burcht met de grond gelijk.

Vier, vijf eeuwen later herwonnen de Bulgaren hun onafhankelijkheid en in de communistische tijd werd besloten de oude burcht te herbouwen. Het resultaat mag er wezen. Een brug, poorten, kasteelmuren, torens, een paleis en op de heuveltop een kerk: als je niet beter zou weten, zou je denken dat het echt oud was. Je zou het kunnen opvatten als ’s werelds grootste folly.

Met de herbouw van het kasteel hadden de Bulgaarse communisten niet zoveel moeite. Dat daarin een kerk was opgenomen, was echter lastiger. Godsdienst was immers de opium van het volk. Het aanbrengen van een middeleeuws-ogende decoratie, met fresco’s die de christelijke boodschap uitdroegen, was helemaal een stap te ver.

Lees verder “Communistische kerk”

De Beneden-Donau-limes

Novae
Novae

“Limes” is de moderne naam voor de grens van het Romeinse Rijk. Voor zover die liep langs de Beneden-Rijn of langs de Eufraat, kende ik die al, en ook in Arabië en in de Libische Sahara ben ik wel eens wezen neuzen, maar het stuk door het Zwarte Woud en langs de Donau kende ik nog niet. Twee jaar geleden ben ik dat deel dus gaan verkennen: we reisden eerst naar Stuttgart en zakten vervolgens de Donau af langs Wenen, Carnuntum, Aquincum (Boedapest), Sirmium, Singidunum (Belgrado) tot aan Viminacium. Dat kostte twee weken, en dus stelden we het laatste deel uit.

Nu ben ik in Bulgarije, waarmee ik de Donaureis afrond. Zaterdag bezochten we Nicopolis ad Istrum en Novae (Svishtov): het eerste een grote burgerlijke nederzetting, het tweede een legioenbasis. Het gaat hier om een gebied dat ooit werd bewoond door de Thracische Geten maar door de Romeinen Beneden-Moesia werd genoemd, een naam waarvan we de herkomst niet goed begrijpen. Het is ook niet bekend wanneer de Romeinen het onderwierpen, al staat vast dat het in de latere regeringsjaren van keizer Augustus is gebeurd: de naam “Moesia” duikt in 16 n.Chr. voor het eerst op, ik meen bij Strabo of Ovidius.

Lees verder “De Beneden-Donau-limes”

Thracisch graf

Thracisch graf (Museum Veliko Tarnovo)
Thracisch graf (Museum Veliko Tarnovo)

Het archeologisch museum van het Bulgaarse Velilo Tarnovo mag dan verouderd zijn – en het is verouderd – het heeft enkele verschrikkelijk mooie stukken. Daaronder is het graf van een Thracische prins, waarvan ik de bovenstaande foto maakte met mijn telefoon. Hij behoorde bij de stam der Geten. Een Attische roodfigurige kruik helpt om het geheel te dateren rond het midden van de vijfde eeuw voor Christus.

Lees verder “Thracisch graf”

Vratsa

Zilveren vaasje met een Perzische decoratie (Rogozen-schat)
Zilveren vaasje met een Perzische decoratie (Rogozen-schat)

Vratsa heeft betere tijden gekend, zelfs al is het kleine stadje in het Balkangebergte, ruwweg halverwege Sofia en de Donau, nog vrij jong. In de jaren vijftig trachtten de communisten het arme noordwesten te ontwikkelen en het is te zien dat er destijds geld in gestoken is geweest. De ontmanteling van het communistische systeem in de jaren negentig pakte voor Vratsa echter ongunstig uit. De plaatselijke industrie produceerde voor de Sovjet-Unie en toen de economie daar in glijvlucht ging, betekende dat ook de neergang van de fabrieken in deze contreien. De bevolking is inmiddels met een vijfde afgenomen.

Daarna kwam de aansluiting bij de EU, waarbij de Unie als voorwaarde stelde dat de kerncentrale van Kozloduy werd gesloten. Die stond echter garant voor nogal wat werkgelegenheid in de omgeving en de sluiting zit de bevolking niet lekker. Ik heb ontdekt dat het argument dat de installatie gevaarlijk was, in Bulgarije geen geloof vindt: men wijst erop dat soortgelijke centrales in Frankrijk wel mogen werken, en men verdenkt de EU ervan dat ze Kozloduy alleen liet sluiten opdat men dan zelf energie aan Bulgarije kan verkopen.

Lees verder “Vratsa”