Die bescheiden Romeinen

Mozaïek met twee Romeinse theatermaskers, afkomstig uit Tivoli en nu in de Capitolijnse Musea. De Romeinen hadden er weinig moeite mee zich een stuk Griekse cultuur toe te eigenen en te erkennen dat de Grieken hun in cultureel opzicht de baas waren.

U zult de oude Romeinen, die toch wel iets snoeverigs over zich hadden, niet meteen beschouwen als bescheiden, maar gek genoeg waren ze dat op een bepaalde manier wel. Ze hadden er althans geen moeite mee te erkennen dat de Grieken hun artistiek en wetenschappelijk de baas waren en namen van alles over. Dat laatste deden de Grieken ook – ze wisten dat ze leentjebuur hadden gespeeld in het Nabije Oosten – maar bescheidenheid was de Grieken vreemd. Een Plato kon erkennen dat andere volken weleens iets hadden bedacht, maar meende dat de Grieken het vervolgens beter deden.

Niets daarvan bij de Romeinen. Beeldhouwkunst, theater, architectuur, geneeskunde, literatuur, mythologie? Ze erkenden dat ze het allemaal hadden overgenomen van de Grieken. Bestudering van voortekens? Overgenomen van de Etrusken. Kalender? Gebaseerd op Egyptische berekeningen. Militaire uitrusting? Invloeden uit Iberië en Gallië. Consulaat? Overgenomen van de Karthagers. Monotheïsme? Een joodse sekte schopte het tot dominante godsdienst.

Lees verder “Die bescheiden Romeinen”

Cultural appropriation

Max Weber, de vader van de typenleer

De wereld zit vreemder in elkaar dan ik weleens denk. Het schijnt momenteel nogal een dingetje te zijn dat de gehaktballetjes die je bij Ikea haalt niet volgens een traditioneel Zweeds recept zijn gemaakt, maar zijn afgeleid van Turkse köfte. Niet dat dat Turks is: de naam komt van het Perzische koofteh, “vermorzeld vlees”. Toevallig ben ik weleens in Turkije geweest en ook in Iran, en toevallig heb ik ooit gedacht aan het verzamelen van köfte-recepten, omdat die overal tussen Belgrado en Lahore steeds anders zijn. Met nootjes erdoor, met een pruim erin, met wortel of een gekookt ei – ik heb ze allemaal weleens gegeten en ik heb nooit het idee gehad dat ze heel anders waren dan de West-Europese ballen des gehakts.

Omdat ik niet zou weten wat er Turks aan gehaktballen kan zijn, kon ik wel lachen om het grapje dat ik diverse keren tegenkwam op de sociale media: dat de Zweden zich hadden bezondigd aan cultural appropriation. Wat mij een onschuldige grap leek, bleek echter menens: het NRC Handelsblad meldde afgelopen vrijdag dat een Turks agentschap voor economische samenwerking Ikea had beschuldigd van culturele toe-eigening. De wereld zit vreemder in elkaar dan ik weleens denk.

Lees verder “Cultural appropriation”