De Drususgrachten

De IJssel

Het is een gemeenplaats dat meanderende rivieren archeologie moeilijk maken. Alles verspoelt. Nou ja, bijna alles: de Romeinse brug in Cuijk viel op te duiken omdat die ligt op een punt waar de Maas haar bed nauwelijks kon verleggen. Maar voor het overige zijn rivieren niet al te best voor het bodemarchief. Daarom trekken ze onderzoek aan. Wetenschappers willen tóch iets zeggen.

Soms lukt dat heel aardig. Je kunt namelijk met boringen een gedetailleerde reconstructie maken van de afzettingen in het rivierenlandschap. Zo valt te reconstrueren wanneer de diverse rivieren op welke plek stroomden. Dat kan weer implicaties hebben voor bijvoorbeeld de uitleg van teksten.

Maas en Waal

Zo speelde bij de kwestie of Caesar in Kessel de Usipeten en Tencteri kan hebben afgeslacht, dat Caesar schrijft dat het is gebeurd op de samenvloeiing van de Maas en (een arm van) de Rijn. Aangezien er stroomafwaarts van Kessel in de Maas sedimenten zijn aangetroffen die afkomstig waren uit de Waal, vervalt in elk geval één argument tegen de locatie van het bloedbad. De discussie is vanzelfsprekend complexer en rust niet op dit ene argument. Dit voorbeeld toont echter dat we uitspraken kunnen doen over het oude tracé van rivieren en dat die reconstructies gevolgen hebben voor de tekstuitleg. De Drususgrachten zijn een ander voorbeeld.

Lees verder “De Drususgrachten”

Misverstand: De Drususgracht

De IJssel

Misverstand: De Gelderse IJssel is de Drususgracht

Toen Rome het gebied benoorden de Alpen wilde veroveren, stichtte generaal Agrippa in 19 v.Chr. Nijmegen als uitvalsbasis voor operaties tegen de stammen van het hoge noorden. Vanaf 13 voeren de Romeinen met enorme vloten naar de Waddenzee om daar de Friezen en Chauken te imponeren, die daarna enige decennia behoorden tot Romes trouwste bondgenoten. Onze bronnen vermelden ook dat generaal Drusus een dam bouwde en kanalen liet graven, waarvan wordt aangenomen dat één daarvan de Rijn verbond met het Flevomeer, de voorganger van de Zuiderzee.

Lees verder “Misverstand: De Drususgracht”