Beiroets “Groene lijn”

De sporen van de burgeroorlogen zijn in Beiroet nog steeds zichtbaar (hier en daar)

Waarom bestaan er fronten? Ik meende: ze vormen de plaats waar de ene strijdende partij op de andere stuit. Ik ben een tijdje geleden in Beiroet een eind gelopen langs de beruchte “groene lijn”, de scheidslijn dwars door de Libanese hoofdstad die ooit elke dag werd genoemd in het avondjournaal. Bij de haven, bij het nationaal museum: overal kon je nog zien hoe er was geschoten, en omdat het karakter van de stad ten oosten en ten westen van de groene lijn merkbaar anders is, kun je je makkelijk voorstellen dat frontlijnen ontstaan waar twee legers of milities op elkaar stuiten.

Maar misschien is het anders. Ik lees momenteel Pity the Nation. Lebanon at War van de Britse journalist Robert Fisk, die me tot op het bot schokte met een totaal andere visie op frontlijnen. Oorlog is zó chaotisch dat je een front nodig hebt om structuur aan te brengen in je gedachten, in je gevoelens, in je haat.

Lees verder “Beiroets “Groene lijn””

Beiroet, 1996

Elie Saab

For roughly twenty-five years between 1950 and 1975 – the darkest period in Lebanese architectural history – Beirut’s developers labored to convert an Ottoman jewel of rare beauty into the most hideous high-rise city in the entire Mediterranean. Then for the fifteen years after that, from 1975 to 1990, the Lebanese – with a little help from their friends and neighbors – did their best to tear it all down again, using an impromptu mixture of suction bombs, phosphorus shells, rocket-propelled grenades and Israeli napalm. Yet somehow neither the uncommon ugliness of the post-war development nor the spectacular pockmarked legacy of the bloodbath that succeeded it were quite as surprising as the almost surreal lines of glass-fronted and spotlit couture shops that have recently reopened amid the craters, and which now line the bombed-out boulevards of Hamra, their windows full of the latest creations by the fashion houses of Milan and Paris.

Dit is hoe de Britse schrijver William Dalrymple in 1996 Beiroet beschreef (From the Holy Mountain. A Journey in the Shadow of Byzantium). Het is wat achterhaald, want inmiddels zijn de fashion houses niet langer alleen die van Milaan en Parijs: de foto toont het hoofdkantoor van Elie Saab, een Libanese modeontwerper die de hele internationale jetset lijkt te kleden. De vervallen Ottomaanse huizen, de lelijke naoorlogse hoogbouw, sporen van de burgeroorlog en hypermoderne glaspaleizen zijn daarentegen nog volop te zien.

Later meer over Dalrymple’s boek.

Symboolpolitiek

De “zon van Vergina” op een gouden schijfje uit Pydna (Archeologisch museum, Thessaloniki)

In 1977 ontdekte de Griekse archeoloog Andronikos bij het Noord-Griekse dorp Vergina het magnifieke koningsgraf dat sindsdien wordt toegeschreven aan Filippos II van Macedonië, die vooral bekend is als de vader van Alexander de Grote. Het is maar de vraag of Filippos er werkelijk ligt; ik denk zelf van wel, maar de theorie dat het in feite gaat om Alexanders halfbroer Filippos III, is serieus te nemen. Een andere vraag betreft het symbool dat op verschillende voorwerpen uit de graven is te zien: is het een ster of een zon, en wat representeert ze? Het heeft zeker iets met het antieke gebied Macedonië te maken, en ik voor mij houd het voor een dynastiek symbool, maar zeker is het allerminst. Het is in elk geval prachtig en ik zie de azuurblauwe vlaggen met het gouden teken graag wapperen in de Griekse zon.

In 1991 viel Joegoslavië uiteen en het eveneens Macedonië genaamde zuiden van dat land werd onafhankelijk. Als vlag nam het de Zon van Vergina, en dat leidde tot een diplomatieke rel zonder weerga. De Grieken waren woest over het misbruik van het “eeuwenoude Griekse symbool”. In Noordwest-Europa haal je daarover je schouders op: het symbool was pas veertien jaar bekend. En al zou het eeuwenoud zijn, wat dan nog? Dat de Nederlandse leeuw ergens in een Romeins park staat, vinden wij amusant, en geen Belg heeft er ooit aanstoot van genomen dat ons nationale dier zich eveneens verheft boven het slagveld van Waterloo.

Lees verder “Symboolpolitiek”

Menandros van Efesos

Tyrus betaalt tribuut aan Salmanasser III (British Museum)

Ik rondde vorige week een reeks blogposts af over de discussie, in Israël, over de prioriteit van de archeologie dan wel de geschiedenis bij het vaststellen van wat er tussen pakweg 1300 en 900 in het land is gebeurd. Dat is het minimalisme-maximalisme-debat, en een verkorte versie van het stuk verscheen vandaag op kennislink.nl.

Mijn argumentatie sneed zichzelf overigens in de staart. Ik concludeerde namelijk dat de monumentale gebouwen uit de Vroege IJzertijd niet kunnen zijn gebouwd door Salomo, omdat ze worden gedateerd ná diens regering, waarvan de Bijbel suggereert dat het zou gaan om 970-931. De archeologische datering van de gebouwen suggereert dat het bijbelse verhaal zwakke punten heeft (en dat denk ik ook), maar als dat zo is, waarom aanvaard ik dan wel de chronologie? Kan het niet zijn dat het chronologische skelet te lang is, dat David en Salomo later leefden dan aangenomen, en dat we de monumentale gebouwen dus wél aan ze kunnen toeschrijven?

Lees verder “Menandros van Efesos”

Baalbek

De kleine tempel in Baalbek

Als mensen proberen je een t-shirt te verkopen met daarop het logo van Hezbollah, kijk je vreemd op als je wordt begroet met “sjaloom”. Het overkwam me in Baalbek, in het oosten van Libanon. Dit is sji’itisch gebied, waar je er niet verbaasd van moet opkijken als je naast het portret van Hassan Nasrallah afbeeldingen ziet van Khomeiny en Khamenei. En de bewoners van Baalbek hebben humor, zoveel is duidelijk. Libanezen zijn ongelooflijk aardig.

Maar eerlijk is eerlijk, de meeste bezoekers komen niet naar Baalbek voor de bewoners. Ze komen voor de kolossale antieke tempels. In de regel zijn ze ’s morgens vroeg vertrokken uit Beiroet, en gaan ze rond theetijd weer terug naar hun hotel. Het hele toerisme in Libanon lijkt gebaseerd in Beiroet, en wie naar Baalbek gaat, blijft er niet om er ’s avonds in een restaurant te dineren. Het stadje zelf profiteert dus nauwelijks van westerse inkomsten.

Lees verder “Baalbek”

Facebookfoto’s

Hunebed D15.

In de afgelopen tien jaar zullen mijn zakenpartner en ik zo’n 80.000 foto’s hebben gemaakt, van de Muur van Hadrianus in Engeland tot Lahore in Pakistan, en van Ghat in Libië tot Mashhad in Iran. Zo’n 50.000 daarvan zijn bruikbaar voor didactische doeleinden, en een groot deel daarvan staat op de Livius-website. Die gaan dus over de Oudheid, maar het beperkt zich daar niet toe.

Lees verder “Facebookfoto’s”

De McDonald’s van Sidon

Detail van de Alexandersarcofaag (Archeologisch Museum van Istanbul)

Een maand geleden reed ik met twee vrienden van Beiroet naar Tyrus. Onderweg kwamen we door Sidon, dat we op de terugweg zouden bezoeken en waar we deze dag slechts stopten omdat het tijd was om te lunchen. We aarzelden niet toen we een McDonald’s zagen.

Lees verder “De McDonald’s van Sidon”