Goudwinning in India

Baktrische kameel (reliëf uit Persepolis)

[Zoals beloofd een wat langer citaat uit HerodotosHistoriën, in de vertaling van Hein van Dolen. Als u het wil nalezen: boek 3.102 en 104-106.]

In de [oostelijke] woestijn komen mieren voor die wat kleiner zijn dan honden, maar groter dan vossen. Enkele stuks zijn gevangen en die leven in de diergaarde van de Perzische koning. Die mieren maken hun hol onder de grond en graven precies als de Griekse mieren, waar ze sprekend op lijken, het zand uit.

Voor wie het mocht willen weten: het gaat vermoedelijk om marmotten.

Lees verder “Goudwinning in India”

MoM | Wat is een grens? (1)

Baktriërs brengen tribuut aan de koning van Perzië (Oostelijke Apadana-trap, Persepolis)

Ik heb op deze plaats al vaker verteld over Baktrië, een Iraans gebied waar een uitloper van de Grieks-Romeinse wereld in contact stond met de culturen van Centraal-Azië en de Indusvallei. Hier en daar presenteren de bewoners zich onmiskenbaar als Grieks en dat wil zeggen dat de “dooie stenen” in Noord-Afghanistan en Zuid-Oezbekistan illustreren wat de bewoners beschouwden als het voor hun relevantste deel van het Griekse culturele aanbod. Een oudheidkundige die wil begrijpen wat de kern is van de Grieks-Romeinse beschaving, moet niet zijn in centra als Athene en Rome, waar deze cultuur vanzelfsprekend was, maar aan de periferie, waar ze niet vanzelfsprekend was, waar keuzes moesten worden gemaakt en waar we, om zo te zeggen, het klassiekste der klassieken zien.

Een grenszone, maar grappig genoeg zijn er geen aanwijzingen voor een grens. We weten dat dit gebied vanaf de zesde eeuw het uiterste noordoosten was van het Perzische Rijk, van het rijk van Alexander de Grote en van het Seleukidenrijk. De kastelen van de lokale heersers zijn opgegraven, maar je kunt archeologisch niet vaststellen dat dit de grens was van de Perzische of Macedonische heerschappij. Terwijl de kastelen van de plaatselijke heersers bekend zijn, kennen we geen douaneposten, geen grensforten, geen versterkte wegen. Sterker nog: als we het niet uit geschreven bronnen zouden weten, zouden we nooit op het idee zijn gekomen dat dit gebied onderdeel was geweest van het Perzische Rijk. Opvallend is bijvoorbeeld dat de monetaire economie die in de westelijke gebiedsdelen heeft bestaan en die een systeem van belastingheffing documenteert, volledig ontbreekt in Oezbekistan, Afghanistan en Pakistan.

Lees verder “MoM | Wat is een grens? (1)”

Zamzam

Lahore

Het achttiende-eeuwse kanon hierboven, dat bekendstaat als Zam Zammah of Zamzam, staat in Lahore recht tegenover het oudheidkundig museum, waarover ik al eens eerder blogde. De man die daar in 1875 als directeur aantrad had een zoon van een jaar of tien, die later terug zou kijken op zijn jeugd én het kanon:

He sat, in defiance of municipal orders, astride the gun Zam Zammah on her brick platform opposite the old Ajaib-Gher – the Wonder House, as the natives call the Lahore Museum. Who hold Zam-Zammah, that ‘fire-breathing dragon’, hold the Punjab, for the great green-bronze piece is always first of the conqueror’s loot.

Die directeur heette John Lockwood Kipling, zijn zoon heette Rudyard en de geciteerde regel is de openingszin van Kim (1901).

Alexander in Pakistan (4)

De oude stadsmuur van Multan in Pakistan
De oude stadsmuur van Multan in Pakistan

[Dit is het vierde deel van een reeks over de Macedonische veldtocht door wat nu Pakistan heet. Ik heb vorige keer beschreven hoe Alexander de Grote de Malliërs tussen de rivieren Akesines en Hydraotes uitmoordde en oprukte naar de hoofdstad van die stam, bij de samenvloeiing van die twee rivieren. Het eerste deel is hier en een landkaart is daar.]

Voor het eerst hadden de Indiërs een leger samengetrokken. Het had zich opgesteld tussen de stad en een rivier die hen scheidde van de Macedonische aanvallers. Alexander wist echter een voorde te vinden en stak de stroom over, bond de strijd aan met zijn tegenstanders en verdreef hen naar een versterkt punt in de lege stad. Waarschijnlijk gaat het om de verlaten tempel van Vishnu in het huidige Multan, destijds een ommuurd tuinencomplex op de hellingen van een heuvel, met op de top een fort.

Lees verder “Alexander in Pakistan (4)”

Alexander in Pakistan (3)

punjab

[Dit is het derde deel van een reeks over Alexanders campagne in wat nu Pakistan heet. Het eerste deel is hier.]

Al in de Oudheid waren er biografen die meenden dat het aanhoudende succes van Alexander de Grote hem had gecorrumpeerd. Vaak vergastten de antieke auteurs – zoals alle moralisten van alle tijden – hun lezers op expliciete beschrijvingen van de wreedheden waarin de Macedonische koning zich had verlustigd. De historicus Arrianus, die ik hieronder citeer in de vertaling van Simone Mooij, is terughoudender en daardoor boeiender, maar ook zijn relaas van de campagne in Pakistan is gruwelijk. Het zou voldoende moeten zijn om het geïdealiseerde beeld van de welwillende veroveraar die het beste met de mensheid voor had, te ruste te leggen, maar sommige historische mythen zijn hardnekkig.

De Macedonische terugkeer naar het westen begon met een simpele mars naar het slagveld aan de Hydaspes, waar al een vloot gereed was gemaakt. Daarmee wilde Alexander naar de Indische Oceaan varen, terwijl op de oevers van de rivier twee legers zouden marcheren. Nog nooit hadden de Macedoniërs een gecombineerde operatie van vloot en leger ondernomen, maar de rivieren van de Punjab boden een goede gelegenheid tot oefenen alvorens de troepen, eenmaal aangekomen aan de kust, een soortgelijke maar veel gewaagder operatie zouden uitvoeren door langs de kust van de Oceaan en de Perzische Golf naar Babylonië te trekken.

Lees verder “Alexander in Pakistan (3)”

Alexander in Pakistan (2)

Alexander als Zeus, met bliksemschicht in de hand
Alexander als Zeus, met bliksemschicht in de hand

Ik eindigde mijn stukje van gisteren met de constatering dat de soldaten in het leger van Alexander de Grote het verre oosten waren gaan beschouwen als het thuisland van Alexanders familie, en dat de soldaten zichzelf vergeleken met de volgelingen van de goden Dionysos en Herakles, die hier eerder waren geweest. Alexander zelf was niet langer de ridderlijke heerser die hij aan het begin van zijn regering was geweest, maar een kortaangebonden, gewelddadige, harde man, die meende meer te zijn dan gewone stervelingen. Dat voorspelde, zo rondde ik gisteren af, weinig goeds voor het huidige Pakistan, waar hij nu heen op weg ging.

Het zal niemand hebben verbaasd dat de rechtvaardiging van de inval in de Punjab niet meer behelsde dan dat het gebied ooit had toebehoord aan Alexanders halfbroer, Dionysos. De radja’s die zich in de winter van 327/326 bij Alexander aandienden, wisten niet hoe snel ze hem moesten erkennen als avatar van hun god Vishnu. Nu de onderwerping van heel India een feit leek, marcheerden de Macedoniërs in twee colonnes naar de Indus om het gebied, dat in de Griekse literatuur gold als een sprookjesland, eens met eigen ogen te zien. Het noordelijke leger joeg onderweg de bevolking van een handvol steden in de Swat-vallei over de kling: Massaga, Bazira, Ora. Daarna volgde de bestorming van de Aornos, een berg aan de Indus waarop talloze vluchtelingen zich hadden teruggetrokken. De zuidelijke colonne beperkte zich tot één stad, Peukelaotis, de voorganger van het huidige Peshawar.

Lees verder “Alexander in Pakistan (2)”

Dooie stenen

Taxila-Sirkap: Boeddhistische stupa met korinthische pilasters.
Taxila-Sirkap: Boeddhistische stupa met korinthische pilasters.

Als deze blogpost geautomatiseerd online gaat, ben ik in Tasjkent, de hoofdstad van Oezbekistan. Vermoedelijk ben ik gebroken van een nachtvlucht met een overstap in Istanbul, heb ik allerlei douaneformaliteiten achter de rug en probeer ik, als u dit leest, nog wat slaap in te halen in mijn hotelkamer. Ik ben wel eens makkelijker op reis geweest. Waarom doe ik dit? Waarom heb ik mijn (uitstekende) agent het leven zuur gemaakt met verzoeken om onmogelijke vergunningen? Waarom heb ik de afgelopen weken geprobeerd vat te krijgen op de complexe geschiedenis van een land waarmee ik weinig aanknopingspunten heb? Waarom, als ik ook gewoon thuis kan zitten met een boek en een biertje erbij? Of, zoals een bevriende classicus gekscherend zei: “Waarom waag je je leven voor een paar dooie stenen? Dat zal ik wel nooit begrijpen.”

“Because it’s there,” citeerde ik, maar dat is natuurlijk geen echt antwoord. De echte reden is echter heel serieus: omdat ik de klassieken beter wil begrijpen.

Lees verder “Dooie stenen”