Apollonios van Tyana (3)

Bronnenhuis in Tyana (niet dé bron, vermoedelijk)

[Dit is het derde van twaalf stukjes over de antieke charismatische wijze Apollonios van Tyana, die ik presenteer ter gelegenheid van de verschijning van de door mijn vriendin Simone Mooij gemaakte vertaling van FilostratosLeven van Apollonios. Het eerste stukje is hier.]

In mijn vorige stukje vertelde ik dat achter de tekst van FilostratosLeven van Apollonios de plaatselijke tradities uit verschillende steden zijn te ontwaren, en ik beschreef Efese.

Apollonios’ geboortestad Tyana herinnerde zich zijn beroemde zoon natuurlijk ook: er was een door de Romeinse keizer Caracalla herbouwd heiligdom (Cassius DioRomeinse geschiedenis 78.18.4). Hier werd Apollonios vereerd als arts, en het is aannemelijk dat veel mensen genezing kwamen zoeken in dit antieke Lourdes. De Griekse auteur Lucianus van Samosata (c.120-c.190) noemt een arts uit Tyana die zich erop beroemde een leerling te zijn van Apollonios (Alexander de leugenprofeet 5). Deze leerling, “een van die charlatans die een handeltje drijven in magie en mysterieuze bezweringen en die je geluk in de liefde beloven of de ondergang van je vijanden, de vondst van een schat of een leuke erfenis”, moet in de eerste helft van de tweede eeuw hebben geleefd.

Lees verder “Apollonios van Tyana (3)”

Apollonios van Tyana (2)

Efesos, theater

[Dit is het tweede van twaalf stukjes over de antieke charismatische wijze Apollonios van Tyana, die ik presenteer ter gelegenheid van de verschijning van de door mijn vriendin Simone Mooij gemaakte vertaling van FilostratosLeven van Apollonios. Het eerste stukje is hier.]

In het Leven van Apollonios vertelt Filostratos over een bezoek dat de titelheld en zijn leerling Damis in de winter van 68/69 brachten aan het eiland Rhodos. In de vertaling van Simone Mooij:

Hij stak over met een gunstige wind en dit is wat hij op Rhodos deed. Toen hij het beeld van de Kolossos naderde, vroeg Damis hem wat hij als groter beschouwde dan dat beeld. Hij zei: “Een man die eerlijk en op de juiste wijze naar wijsheid streeft.” (Leven van Apollonios 5.21)

Dit verhaal kan onmogelijk waar zijn. Het enorme standbeeld van de zonnegod, een van de zeven wereldwonderen, was ingestort in 227/226 v.Chr., een kleine drie eeuwen voordat de twee wijsgeren het eilandje bezochten. De verklaring van deze fout is wellicht dat Filostratos twee Apollonii heeft verwisseld: toen hij het eiland bezocht, hoorde hij een bon mot van een Apollonios en identificeerde de spreker met de wijze van Tyana. De “echte” Apollonios zou wel eens de dichter van De Argonauten kunnen zijn geweest, die op het eiland was toen het standbeeld instortte.

Lees verder “Apollonios van Tyana (2)”

Apollonios van Tyana (1)

Over een week of drie verschijnt de Nederlandse versie van het Leven van Apollonios van Tyana, dat de Atheense auteur Filostratos (ca.170-ca.245) ergens in de eerste helft van de derde eeuw schreef. Deze interessante tekst is in onze taal omgezet door mijn vriendin Simone Mooij, die eerder onder andere de Persoonlijke notities van keizer Marcus Aurelius en Arrianus’ biografie van Alexander de Grote vertaalde. Als de vertaling van het Leven van Apollonios er eenmaal is, zal uw krant daar wel over schrijven; ik neem de gelegenheid te baat eens te kijken voorbij de derde-eeuwse tekst, om de charismatische wijsgeer, wonderdoener, wereldreiziger en redenaar Apollonios bij u te introduceren.

Filostratos’ Leven van Apollonios is de voornaamste bron voor het leven van de wijze van Tyana (een oeroud stadje in het zuiden van de Centraal-Anatolische hoogvlakte). We leren dat Apollonios een nogal bereisde filosoof was uit de school van Pythagoras en dat hij overal in Anatolië, Syrië en Griekenland probeerde de culten te hervormen. Een eerste constatering is dat het een raar soort pythagorisme is, want elke wiskundige interesse lijkt Apollonios vreemd te zijn geweest. Dit kan betekenen dat zijn biograaf er geen belangstelling voor had, dat Apollonios er geen held in was of dat ons beeld van het pythagorisme ongenuanceerd is.

Lees verder “Apollonios van Tyana (1)”