Wetenschap, communicatie en doelgroep

(Zeedijk 8, Amsterdam)

De reguliere lezers van deze kleine blog kennen mijn grote ergernis: mijn vakgebied, de oudheidkunde, is kapot gegaan doordat haar beoefenaren vergaten dat ze het publiek adequaat moesten voorlichten. Het cruciale woord is hier ‘adequaat’, want er zijn wel wat boeken gepubliceerd.

Dat leest u goed: boeken. Maar wie leest die nog? Mensen zoeken hun informatie vooral op het internet, en zoeken daar net zo lang tot ze iets vinden wat betrouwbaar oogt. Ze selecteren. Dit betekent dat de wetenschapper die zijn wettelijke verplichting tot overdracht serieus neemt, zichtbaar aanwezig moet zijn op het wereldwijde web en – vooral – actief de misverstanden moet bestrijden die daar worden uitgevent. Dat classici en oudhistorici dit nalaten, is des te laakbaarder omdat ze zich het belang van het internet wél bewust zijn en de succesvolle projecten van Vlaamse oudhistorici en Nederlandse archeologen kennen. De Nederlandse classici en oudhistorici hebben voor hun irrelevantie gekozen.

Lees verder “Wetenschap, communicatie en doelgroep”

Hoe je archeologie niet moet uitleggen

Wetenschap uitleggen is een vak. Daarbij worden ook wel eens fouten gemaakt. Die zijn vaak niet makkelijk te benoemen, omdat inzicht in het vak zelf nodig is. Het voorbeeld dat ik nu geef is wat triviaal, maar heeft het voordeel dat er geen inhoudelijke kennis voor nodig is.

Om het oude Rome lagen verschillende wegen. De Via Nomentana leidde naar Nomentum, de Via Gabina naar Gabii, de Via Tusculana naar Tusculum, de Via Ardeatina naar Ardea. Je hoeft geen Latijn te kunnen om te begrijpen dat straten werden genoemd naar hun bestemming. Dat geldt ook voor wegen als de Via Portuensis (naar de portus, haven) en de Via Ostiensis (naar de riviermond, ostia). Er zijn ook straten die zijn genoemd naar hun bouwers (de Via Appia bijvoorbeeld), maar er is niet één straat vernoemd naar het landschap waar ze doorheen liep.

Lees verder “Hoe je archeologie niet moet uitleggen”

Online overtuigen

Sint-Isidorus van Sevilla, beschermheilige van het internet

Het overdragen van wetenschappelijke informatie was lang een kwestie van zenden en ontvangen: de universiteit publiceerde informatie, die de burger dan tot zich nam. Inmiddels krijgen mensen een overaanbod aan informatie en selecteren ze, terwijl het internet de mogelijkheid biedt terug te praten en een wetenschappelijk verhaal compleet monddood te maken. Het is, voor wie op zoek gaat naar informatie, moeilijk nog een grens te trekken tussen goed en slecht. Ik illustreerde dit onlangs met de iranologie, en de parallel met de huidige klimaatdiscussie is makkelijk te zien.

Op de bijeenkomst die de Vereniging Wetenschapsjournalisten in Nederland en het Platform Wetenschapscommunicatie vorige week in de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen belegden, kwam het einde van het zender-ontvanger-model ter sprake. Twee sprekers, Cees van Woerkum en Hans Laroes, wezen erop dat je de burger met zijn vragen serieus moet nemen. Doorvragen naar de achterliggende zorgen en aannames. De discussie aangaan.

Lees verder “Online overtuigen”