De actualiteit, daar kunnen we het ook over hebben. Bijvoorbeeld over degenen die in een voetbalstadion vuurwerk afsteken. Het probleem is niet het voetbal, is niet het vuurwerk, is niet het feit dat de betrokkenen beschikken over een negatief intelligentiequotiënt. Het probleem is dat we nu al een halve eeuw te maken hebben met “supporters” die zich misdragen. Ik ben de tel kwijt van het aantal maatregelen dat in die halve eeuw is aangekondigd. Hoeveel commissies zich erover hebben gesproken, wil ik niet eens meer herinneren. Gebiedsverboden, stadionverboden, meldplichten, stilgelegde wedstrijden, wedstrijden zonder publiek: het is dweilen met de kraan open.
Simpel gezegd: in Nederland zijn wangedrag en betaald voetbal verbonden zoals vast en zeker, altijd en eeuwig, geheel en al. Voetbal en wangedrag vormen een tautologie.
Ondertussen zijn het dus niet alleen de bona fide stadionbezoekers die ervoor opdraaien, maar betalen we allemaal mee voor de politie-inzet. En dat staat me per incident meer tegen. (Per incident: dus mijn weerzin neemt snel toe.) Een agent weet dat ’ie af en toe gevaar loopt, maar het moet frustrerend voor zo iemand zijn dat ’ie de klappen kan opvangen omdat het probleem nu al een halve eeuw niet wordt beëindigd. Als de politie zegt dat ze ’t verder zelf maar uitzoeken, heeft elke agent mijn sympathie.
Ik ben ook de drogredenen zat. Hier lees ik dat de overheid de betaalde voetbalclubs maar moet bijspringen, wegens het “maatschappelijke belang”. Nee. Volksgezondheid heeft maatschappelijk belang en sport heeft daarbij een functie. Voetbal ook. Maar betaald voetbal heeft die functie niet.
Sport is mooi. Als mensen willen voetballen, fijn. Maar het valt niet langer uit te leggen dat de samenleving opdraait voor de evident onoplosbare problemen rond het betaald voetbal. En agenten, die gewond kunnen raken, hebben er recht op dat ze niet lichtvaardig worden uitgezonden. Iets soortgelijks geldt voor stewards.
Is er een oplossing? Misschien deze: bij herhaalde overtredingen kan de overheid – of dat nu de burgemeester is of iemand op een ander bestuursniveau – een bedrijf of een pand sluiten. Vergunningen kunnen worden ingetrokken. Wellicht is er een andere oplossing, want ik misgun mijn buurman, die elke zondag voor de TV zit en geen vlieg kwaad doet, zijn wekelijkse wedstrijd heus niet. Maar het valt niet langer uit te leggen dat wij allemaal, en de politie in het bijzonder, opdraaien voor een almaar voortetterend probleem.
PS
Al het bovenstaande geldt tevens voor de onoplosbare ellende rond ontgroeningen bij studentenverenigingen.
Heel lang geleden een sf-boek gelezen waarin Britse voetbalhooligans de macht over het land overnemen en een terreurbewind voeren
(met op de achtergrond types binnen de voetbalbond die weer Europees willen gaan ‘spelen’)
https://sciencefictionruminations.com/2020/12/12/book-review-albion-albion-variant-title-singletons-law-dick-morland-aka-reginald-hall-1974/
In het VK hebben ze een voetbalwet die aan veel van het diepe geweld destijds een einde gemaakt heeft.
Mee eens. Alleen: als je het vuurwerk en de rotzooi bij het voetbal weg zou weten te halen verplaatst het zich naar de rest van de samenleving. Dat is trouwens al aan de gang. Wij kregen ooit tijdens een demonstratie een vuurwerkbom door de ruiten dus ik weet waar ik over praat. Iedereen behalve de hooligans zelf is dit zat. Maar een oplossing vinden is nog niet zo makkelijk.
Ik heb sterk de indruk dat voetbalgeweld een moderne vorm is van de traditionele vechtpartijen tussen dorpen, wijken en steden die als normaal werden gezien tot aan WO2. Of het daarna ook nog plaats vond weet ik niet (wederopbouw?), maar het voetbal is sindsdien opgekomen.
Je zou het voetballen gewoon kunnen verbieden, maar ik vrees dat je dan klaverjashooligans of zoiets gaat krijgen. Aso’s blijven aso’s en vinden toch wel een manier om rotzooi te trappen.
Ik vrees het ook. Maar ik geloof wel een béétje in gedragsverandering. Roken in de trein, om eens iets te noemen, is inmiddels volstrekt onacceptabel. Toezicht en handhaving helpen.
Oorlog alom.
Ik vind het opvallend dat in veel gevallen, waar het er gewelddadig aan toe gaat, zoals bij voetbal en bij propalestijnse ‘demonstraties’, dit in steden gebeurt met vrouwelijke burgemeesters. Het is dus m.i. een gezagsprobleem.
Onze burgemeester was een man. Maar een gezagsprobleem, OK, dat speelt door de hele samenleving. De status van lager opgeleide mannen lijkt me ook een probleem. Niemand ziet ze staan en ze worden links en rechts door vrouwen en meisjes ingehaald. Hoe kunnen we daar een oplossing voor te vinden in onze meritocratie?
Dat zal niet meevallen, maar een stap in de goede richting is meer waardering voor praktische opleidingen. Een kind is niet mislukt als hij naar het vmbo moet. Integendeel, daar komen onze timmerlieden en loodgieters vandaan die we harder nodig hebben dan personal coaches en managers.
Ik zou nog een stap verder willen gaan: voetbal = geweld.
Was het voetbal, of wat daar op leek, oorspronkelijk niet een oefening c.q. militaire training voor soldaten?
Voetbal en andere zeer lijfelijk, competitieve ‘sporten’ roepen agressie en in het verlengde daarvan geweld op. En dat zoekt zich een uitweg. Dat er een robbertje vechten voor, tijdens en na de wedstrijd ontstaat, is dus niet zo verwonderlijk.
Voorts hebben we het hier per definitie over jongemannen. Sowieso in elke samenleving een gevaarlijke groep.
Voor de zich misdragende hooligans in of buiten het stadion kan ik wel een passende straf bedenken: al naar gelang de ernst van de zaak een halfjaar tot een jaar verplichte militaire training. Met elke dag een voetbal(wed-)strijd, dat weer wel.
Of ze gewoon strafschoppen geven.
“Was het voetbal, of wat daar op leek, oorspronkelijk niet een oefening c.q. militaire training voor soldaten?”
Nee. Het was oorspronkelijk ook in Nld. een rijkeluis hobby.
De vanzelfsprekendheid waarmee voetballers menen dat hun belangen gaan voor die andere mensen, is zo stuitend.
Zie Vitesse, dat jarenlang de regels overtrad en denkt dat alles vergeven en vergeten kan zijn.
Toch is de oplossing vrij simpel. Zie dit heerlijke fragment uit “Not the nine o’clock news”: https://www.youtube.com/watch?v=p6aQC-1-GF4
Cut off their goolies…
Is alles wel wat het lijkt? Tot 2021 ongeveer, in de Lockdown ellende, waren er duiders die supportersgeweld ‘een vergeten fenomeen’ durfden te noemen’ (hou daarbij in het achterhoofd dat er wel degelijk behoorlijke veiligheidsmaatregelen van kracht waren/bleven. ) In 20221-22 was er een duidelijke opleving inderdaad, maar die vlakte af en ging afnemen, zie dit bericht uit oktober 2024 https://nos.nl/artikel/2541069-opnieuw-minder-incidenten-in-en-rond-voetbalstadions
Misschien het incident van afgelopen zondag niet té opblazen. De F-side kan het onderpresterende Ajax niet meer verdragen. En die kunnen dat mentaal alleen maar op zo’n manier uiten, blijkbaar.
Voetbalgeweld door zogenaamde supportters gaat nergens over.
Voor de zekerheid, dit is geen ‘niets aan de hand’ reactie.
Vuurwerk afsteken rond voetbalwedstrijden is al dan niet indirect geweld, dat ook.
Ik heb jaren gevoetbald, sta nu langs de lijn als ploegafgevaardigde voor mijn zoon en soms op het veld als gelegenheidsarbiter. Het betaald voetbal ken ik als supporter: samen met de zoon een abonnement op Antwerp, regelmatig in de tribune bij Berchem Sport. Dat maakt me zowel bevooroordeeld als ervaringsdeskundig. Vandaar enkele kanttekeningen:
Het zijn heus niet allemaal laagopgeleide mannen die de grens over gaan. Je zou ervan schrikken hoeveel hoogopgeleiden daar tussen zitten. Mensen met een bloeiende zaak, een hoge functie… Zoals al gezegd: aso’s vind je overal.
Dat voetbal intrinsiek de oorzaak is, gaat toch wat te ver. Iemand de sfeer op de laatste Ryder Cup, een deftige sport voor de hogere klasse, gezien? Sport gaat vaak om competitie. Bij voetbal komt daar contact bij kijken. Dat het oorspronkelijk een militaire oefening was, betwijfel ik. Bovendien kan je om die reden de helft van de Olympische sporten kapittelen, net als Stratego, Schaak, Risk… De crux is om een wedstrijd met respect voor de tegenstander te spelen. Stevig, maar proper.
Bengaals vuur geeft heel wat sfeer in een stadion. De veiligheid is natuurlijk een andere kwestie. Ik zou het graag afgestoken zien in een gecontroleerde setting, en niet door gemaskerden, vol bier of coke, op een meter van mijn zoon. Dit gezegd zijnde, onder de maskers zitten soms ook redelijke mensen die naar je luisteren. Bommetjes en vuurpijlen zijn not done – gehoorschade is een te groot risico. Je merkt daar ook vaker negatieve reactie op in de tribunes.
Rotte appels ga je altijd hebben. Handhaving is daarbij het grote probleem. Dat merk ik als afgevaardigde en als scheidsrechter: als je spelers (en hun ouders langs de lijn) niet aanspreekt op woorden en daden, verschuift de grens. De clubs klagen dat ze niet de middelen hebben om de hooligans te weren. Dat is natuurlijk flauwekul: ze weten perfect om wie het gaat. Stewards kunnen niet optreden (angst) of willen niet (vriendjes). Al te vaak krijgen deze mensen, zelfs na veroordelingen voor supportersgeweld, nog een podium ook. De pakkans is te klein, de straffen zijn te licht. Als het aan mij lag – en dat geldt voor heel wat supporters – werd er guller met levenslange stadionverboden gestrooid.
En natuurlijk zou ik ook liefst willen dat er geen agent in de buurt van een stadion moest zijn (er is in Antwerpen alvast ander werk genoeg). Zeker, er zijn heel wat maatschappelijk belangrijkere zaken dan het voetbal. Maar dat is precies ook de logica die beleidsmensen hanteren als ze cultuursubsidies halveren of oudheidkundige opleidingen sluiten.
En deze heerlijke dag tovert in ieder geval in Antwerpen nog bij tienduizenden een gelukzalige glimlach op de lippen.
Bij Nieuws van de dag (Nederlandse tv) hoorde ik gisteren dat stewards in de Arena voor een dag €75 en een lunchpakket krijgen. Daar ga je je leven natuurlijk niet voor wagen als er een stel hooligans naar binnen stormt.
Mensen zijn nu eenmaal tribalistisch en zeker zo lang als nationalisme geen vieze smaak in de mond geeft blijft dat ook wel zo. Persoonlijk heb ik liever te maken met voetbalvandalisme dan met oorlogsgeweld – op fundamenteel niveau zijn beide hetzelfde.
Het zou leuk zijn als voor één keer Nederland eens over de grens zou kijken hoe ze het daar aanpakken. Want dit is echt geen exclusief kaaskoppenprobleem. Het is helaas typerend dat de auteur dit vergeet.
Wat de agenten betreft: praat eens met een paar en leer dat ze veel liever met XR en KOZP te maken hebben dan met voetbalvandalen. Het is opmerkelijk hoe zelden dát wordt opgemerkt. Ook op deze blog zijn er een paar die beide het liefst over één kam scheren als er rotzooi is zoals in Emmen 2019.
“Maar betaald voetbal heeft die functie niet.”
Nou en of wel, dankzij bovengenoemd tribalisme. Toen de textielindustrie in Enschede ten onder ging en vele inwoners geen reden meer hadden zich met de stad te identificeren nam de plaatselijke FC die rol over. Oudere fans herinneren zich 3 november 1968 toen de grootste filosoof van de Watergraafsmeer zich moest afvragen of echt elk nadeel zijn voordeel heeft.
De club, uiteraard uit welbegrepen eigenbelang, doet behoorlijk wat aan sociaal werk. Zie Scoren in de Wijk.
Belangrijker voor het beschreven probleem is dan ook het feit dat amateurvoetbal eveneens te maken heeft met voetbalvandalisme. Een voorbeeldje uit de buurt:
https://fckanaalstreek.nl/2025/11/11/fvv-alteveer-gestaakt-na-7-0-tussenstand-wanordelijkheden-krijgen-staartje/
Spakenburgse Boys tegen IJsselmeervogels is berucht.
Wel grappig dat deze pagina laat zien hoe ook hoogopgeleide mensen zich niet laten hinderen door gebrek aan kennis van zaken als ze zich krachtig willen uitspreken. De verstandigste reactie hier is dan ook van die andere voetballiefhebber.
Nog iets: ik heb echt helemaal niets met voetbal. Dat ik weet wie Ruud Gullit (mijn toetsenbord typte Galliërs) is, vind ik al heel wat. Maar als ik ergens een steentje op straat zie liggen, heb ik de neiging om er tegenaan te schoppen.
Dus voetbal komt tegemoet aan een soort oerinstict.
Instemmende groet,
Ik denk dat tribaal geweld zeer moeilijk uit te roeien is. Vandaag vindt dat, niet enkel in Nederland, zijn weg naar het betaald voetbal. Als het betaald voetbal het tribaal geweld in eigen rangen uitroeit, zal het zijn weg elders vinden. Het is misschien cynisch maar ik denk dat overheden doorgaans blij zijn dat ze weten waar en wanneer het tribaal geweld zal losbarsten.
Terzijde:
– de oudst bekende supportersrellen zijn van 1885 (Preston North End vs Aston Villa).
– ik sluit me volledig aan bij Jona’s betoog, mening etc., het hier onder vermelde desondanks:
Las ooit het even verbijsterende als voortreffelijke boek ‘Tussen het tuig’/ ‘Among the Thugs’ van de Amerikaanse journalist Bill Buford (1991). Na kennismaking met hooligans in een trein, besloot hij een wedstrijd van de beruchte club Millwall (stadion sluitingen in 1920, 1934 & 1950 na rellen) te bezoeken waarna hij zich afvroeg waarom zoveel mensen zóveel geld uitgaven om in de stromende regen een wedstrijd bij te wonen die ze nauwelijks of slechts deels konden zien omdat ze als sardientjes op elkaar geperst stonden. Hij besloot zich aan te sluiten bij een club (Man United geloof ik) en mee te reizen in binnen- en buitenland (rellen in Turijn; supporters van Manchester Utd (?) waren niet welkom, maar in grote getale aanwezig, liftend, zwart vliegend***… In de stad werd o.a. een gezin met kleuterkinderen gemolesteerd).
Eén constatering: m.n. bij de organisatoren van het geweld waren hoogopgeleiden (advocaten, ingenieurs etc.) oververtegenwoordigd.
Als +/- 14 jarige reisde ik ooit in een bus Telstar-fans mee naar Nijmegen. Onderweg besloten mijn mede supporters zonder te betalen weg te lopen uit een wegrestaurant, wat mij een even hevige schrik als kick (het machtsgevoel!) bezorgde.
Misschien moeten we ons afvragen waarom wij het aantrekkelijke van rellen niet zien en begrijpen…
Daarnaast: de thuis spelende ploeg heeft altijd een voordeel door de steun van de 12e man, het thuispubliek. Logisch dus dat supporters van beide clubs die steun proberen te ontregelen. En wat doet een grote groep zg. bonafide supporters wanneer ze zien dat een dozijn hooligans van hun club in het nauw worden gedreven door honderden hooligans van de vijandelijke club?
Tot slot een citaat van Buford n.a.v. het meereizen met hooligans:
“I was surprised by what I found; moreover, because I came away with a knowledge that I had not possessed before, I was also grateful, and surprised by that as well. I had not expected the violence to be so pleasurable….This is, if you like, the answer to the hundred-dollar question: why do young males riot every Saturday? They do it for the same reason that another generation drank too much, or smoked dope, or took hallucinogenic drugs, or behaved badly or rebelliously. Violence is their antisocial kick, their mind-altering experience, an adrenaline-induced euphoria that might be all the more powerful because it is generated by the body itself, with, I was convinced, many of the same addictive qualities that characterize synthetically-produced drugs”.
*** men bestormde en masse het (kleine) vliegveld en vliegtuig naar Manchester.
Ooit vatte Robert Long het aardig samen:
” Het heet hier Holland en cultuur is hier een voetbal
Of om precies te zijn de dingen erom heen
En van het oosten tot het westen
Ziet men na afloop nog de resten
Van zo’n cultureel festijn
Omdat we toffe jongens zijn
Men heeft een rookbom onder het jekje
Men toont een spandoek met een licht facistisch trekje
Men sloopt een treintje
Gewoon een geintje
En slaat elkander op het bekje
IDOHZ trouwens O riots. Ik heb met veel interesse de podcast van Robin Pearson beluisterd over het Byzantijnse rijk. Als het daar een beetje te lang geleden was dat er nog oorlog gevoerd was, kwamen de “demes” wel eventjes de boel in brand steken. De blauwen en de groenen, de twee grootste facties laat ik me vertellen, vochten regelmatig robbertjes uit, of namen het gezamenlijk op tegen een keizer of patriarch die ze niet lustten. Daar speelde natuurlijk altijd wel machtsuitoefening, maar evenzo was het een uitlaatklep voor testosteron.
Ik heb het – letterlijk – van horen zeggen en laat me graag corrigeren, maar toen ik de episode over de “demes” hoorde dacht ik, kijk eens aan, hooliganisme is van alle tijden.
We kunnen verder teruggaan dan 1885, met een heuse I.D.O.H.Z.O:
Pompeii ca. 59: rellen met bezoekers uit Nuceria leidden tot een tijdelijk verbod op gladiatorenspelen. Wanneer een Antwerpsupporter “Ratten buiten” krast op een toiletdeur, is dat niet anders dan het “Nucerinis infelicia” – “ellende aan die van Nuceria” uit Pompeii. Laakbaar vandalisme voor de tijdgenoot, een bron voor de dankbare archeoloog en classicus. Zie https://una-editions.fr/epigraphic-evidence-for-the-acclamationes/.
Cadeautje voor FrankB: als je wat tijd over hebt, de spectaculaire ontknoping van seizoen ’22-23 op https://www.gva.be/video-zebra/dendubbel-week2424-pgm/35921572.html
De Groenen en de Blauwen bij de wagenrennen in het Hippodroom in Constantinopel.
De parallel tussen antieke en moderne supporters wordt vaak getrokken, maar ik vraag me weleens af of die zuiver is. De supporters in het antieke stadion waren politiek gemotiveerd; de spreekkoren waren er om de keizer van standpunten te overtuigen. Niet voor niets presenteert Juvenalis in zijn citaat over “brood en spelen” de graanuitdelingen en de gladiatorenspelen waarmee politici zich populair maakten met de volksvergaderingen van weleer.
Die politieke essentie is nu, volgens mij, grotendeels afwezig. Het supportersgeweld van vandaag heeft geen essentie.
Instemmende groet,
Ok, snap het punt.
Niet ieder voorbeeld dat wordt gegeven is bedoelt als één op één vergelijking overigens.
Een voetbalhooligan is nooit alleen. Juist in de groep, in de massa durft men dingen te doen die de eenling niet overweegt.
De massa neemt de verantwoordelijkheid van het individu over. In de groep komt de persoonlijke nijging tot kwaad doen makkelijker tot uiting. Met gelijkgestemden wordt je sneller opgehitst en ga je over je eigen (fatsoens)grenzen heen.
Je zou zelfs kunnen stellen dat het gebruik om supporters van dezelfde club bij elkaar en in aparte vakken, achter hekken, te plaatsen, juist extra agressie oproept.