Kort Irakees (8): Borsippa

Je weet zeker dat bezoekers aan Irak je een keer zullen zeggen dat de enige zekerheid in Irak is dat je geen zekerheid hebt. Wat op de ene dag nog een duidelijk reisprogramma lijkt, kan de volgende dag totaal anders zijn. Plekken waar de paus dit voorjaar op bezoek is geweest, zijn enerzijds prachtig opgeknapt en aangepast voor bezoekers. In Ur betekent dat dat delen die in 2019 nog toegankelijk waren, nu afgesloten zijn. Soms ontmoet je archeologen, zoals in Hatra, Nineveh en Girsu, die er merkbaar plezier in hebben je rond te leiden. (Noot: in Uruk pleurden ze de halve site op slot, alsof wetenschappers de voornaamste belanghebbenden zouden zijn). Het museum in Bagdad, dat een enorme subsidie kreeg om open te zijn voor bezoekers, is inderdaad open geweest om te tonen dat het Gilgameš-tablet terug in Irak was en toen weer gesloten. En overal waar je komt vind je iets dat je niet had verwacht maar dat leuk is. Zoals in Borsippa. Of Birs Nimrud, zoals de moderne naam is.

Borsippa

We gingen naar Borsippa om  de ziggurat te zien, een plomp monument waar je allerlei tichels ziet liggen, gestempeld met spijkerschriftinscripties. Het monument is, net als de minaret van Samarra, weleens genoemd geweest als de Toren van Babel. Ernaast ligt de tempel Ezida, gewijd aan de god van de wijsheid en schrijfkunst, Nabu. Kortom: we liepen er met plezier rond, te meer omdat de ruïne van de tempeltoren in gebruik bleek als speeltuin. Sommige mensen skiën van een berg af, hier renden de kinderen van een kunstmatige berg tichels naar beneden.

Lees verder “Kort Irakees (8): Borsippa”

Kort Irakees (4): Kapper

Wat ook opvalt: in Irak zijn jonge mannen vaak scheermesscherp geknipt. Oké, helemaal à la Belle Poule is het niet, maar regelmatig is hun gitzwarte haar torenhoog opgeknipt. Piekfijn verzorgde baarden doen je concluderen dat iedereen hier hipster is. Ik heb ook dames gezien met kapsels die bewerkelijker waren dan ik in Europa ooit zag.

Een echte verklaring heb ik niet kunnen verzinnen. Hoewel. Als mijn land net enige tijd bezet was geweest door een zogenaamd Islamitische Staat, en als die wilde dat iedere man een onverzorgde baard droeg, dan zou ik na de bevrijding van de weeromstuit ook een weekabonnement nemen op de kapper.

Kort Irakees (2): IJs

IJsvogel

De beschaving komt uit het oosten en ijssorbets zijn een Arabische uitvinding. “Sorbet” is de Nederlandse versie van een Italiaanse vorm van een Turkse weergave van een woord dat de Perzen hebben ontleend aan het Arabisch. Alle reden om in Bagdad ijs te gaan eten. Ik had nog nooit lichtgevend ijs gezien, maar hier hebben ze het.

Maar het knapste vind ik de appel – zie hierboven – die iemand zó heeft gesneden dat die op een vogel lijkt. Het is echt een appel! De vrucht is zó gesneden dat uit plakjes de kop, de hals en de vleugels zijn ontstaan. Ongetwijfeld zijn er ook in ons land mensen die zoiets moois kunnen maken, maar ik heb staan kijken, vol bewondering en ook verwondering, want hoe houd je een appel zo lang zo mooi? Misschien vermijd je met citroensap dat er bruine plekken ontstaan.

Lees verder “Kort Irakees (2): IJs”

Studiefinanciering

Toevallig las ik gisteren het stukje van Ellen Deckwitz in het NRC Handelsblad. Het was indrukwekkend. Na wat omtrekkende bewegingen vertelt ze over de schaamte die ze ervoer toen ze, door een stommiteit van de Studiefinanciering, te weinig geld had.

Om geld te besparen, begon ik maaltijden en verjaardagen over te slaan. Ik ging niet meer uit. Ik ontving liever geen bezoek omdat ik alleen thee kon aanbieden. Ik verzon smoes na smoes waarom ik liever thuisbleef. Ik begon post te vrezen. Uiteindelijk kwam alles weer goed, maar de armoede heeft me een knauw bezorgd. Ze schrijnt na. En nog altijd is er de angst dat het me weer overkomt.

Lees verder “Studiefinanciering”

Captatio benevolentiae

Ik maak even gebruik van mijn blog om een didactisch probleem aan u – of beter: aan de leerkrachten onder u – voor te leggen.

Als je een les verzorgt, ben je meestal iets te vroeg. (Soms gaat dit ook fout.) Je controleert je powerpoint, schenkt koffie in, maakt een praatje. Het moment om te beginnen nadert, de aanwezigen kletsen wat met elkaar, ze beginnen je aan te kijken, wachtend op wat je vertellen gaat. Het is nog net iets te vroeg maar er is al interactie tussen docent en leerlingen.

Lees verder “Captatio benevolentiae”

Bij ons in het dorp (22)

Bij ons in het dorp gebeurt eigenlijk nooit iets. Althans op het fietspad langs de Zuidtangent. Daar hadden ze ooit een paaltje staan, waar denkelijk nogal wat ongelukken mee gebeurden. Dus kwam er een waarschuwingsbord bij. Later besloot de gemeente dat ze dat soort paaltjes eigenlijk ook wel weg konden halen. Vervolgens vergaten ze het waarschuwingsbord bij het fietspad weg te halen.

Zo was de situatie in 2016, toen deze foto werd gemaakt. Zo was de situatie vorig jaar. En zo is het nog steeds. De bloemen in de berm naast het fietspad zijn gemaaid, maar het overbodige verkeersbord, dat alleen maar afleidt, staat er gewoon nog.

Zelfbewieroking

Een tijdje geleden benaderde het Nederlands Klassiek Verbond me met de mededeling dat mijn boekje Bedrieglijk echt was genomineerd voor de Homerosprijs, die deze vereniging geeft aan mensen die de Oudheid uitleggen. Vererend als het was, stoorde het me. Het NKV had al eerder een van mijn boeken genomineerd en ik had toen aangegeven dat er weinig te prijzen viel. Als in een klas alle kinderen voor een proefwerk een drie halen, ga je niet de paar kinderen prijzen die een vier weten te scoren, maar richt je je energie op het verhogen van het algeheel peil. In dit geval: je kunt aan het bestaande aanbod verdieping toevoegen en je kunt actief reageren op media die flauwekul verspreiden. Ik schreef het NKV en het NKV schreef mij en daar bleef het bij.

Ik noem dit omdat zelfs een club die er niet om bekendstaat met alle winden mee te waaien, het problematische van prijsuitreikingen niet herkent. Het uitreiken van een prijs heeft vooral zin als je daarmee de doelen van de vereniging dichterbij brengt. In dit geval: uitdragen dat de Oudheid ertoe doet. Daartoe moet de voorlichting zich aanpassen aan enerzijds het gestegen opleidingspeil en anderzijds de revolutie die internet heet. Door een prijs uit te reiken, geef je het signaal af dat alles eigenlijk wel prima is. Terwijl commissies Kennedy het onderwijs stroomlijnen zonder oudheidkundig advies te vragen, terwijl Tommen Holland negentiende-eeuwse clash-of-civilizations-sjablonen mogen herintroduceren, terwijl archeologen meer praten over vondsten dan over archeologie. Het is niet prima. En het NKV gooit zijn eigen glazen in door mooi weer te spelen.

Lees verder “Zelfbewieroking”

Schoolbord en krijt

De man die u hierboven les ziet geven is prof.dr. Jones, een van de vermaardste Amerikaanse archeologen uit het interbellum. Het aardige is dat hij les geeft zoals ik het zelf ook het liefste doe: voor een schoolbord. Met een krijtje in de hand kan ik denken. De opzet van mijn boek Hannibal in de Alpen heb ik op een schoolbord ontworpen. Met zo’n modern wit kunststoffen bord en een stift zou het meer tijd hebben gekost.

Met een schoolbord en een krijtje kun je denken, met een whiteboard minder: u mag mij typeren als onderwijsnostalgicus. Ik zal het niet aanvechten. Ik pak mijn lessen inderdaad wat ouderwets aan. (Het afgelopen jaar heb ik precies één livestream-les verzorgd en dat was voldoende om te weten dat het gebrek aan  interactie me niet ligt.) Dat gezegd zijnde, ik vermoed dat mijn observatie over krijtjes en schoolborden niet alleen maar nostalgie is of verbeelding. Ik kan zo tien mensen noemen die zeiden ook beter te kunnen denken met een krijtje dan met een stift in de hand.

Lees verder “Schoolbord en krijt”

Beiroet, één jaar later

(Cartoon Karele Mattar)

Als we de twee atoombommen op Japan buiten beschouwing laten, was de grootste ontploffing die ooit in een stad heeft plaatsgevonden de explosie die vorig jaar op 4 augustus aan het einde van de middag plaatsvond in Beiroet. Ze kostte 214 of 218 mensen het leven, verwondde ruim 7500 mensen, maakte 300.000 mensen dakloos, beschadigde talloze huizen en was tot op Cyprus te voelen. Tot op heden is niemand veroordeeld, is niemand berecht, is niemand gearresteerd. Toen onderzoeksrechter Fadi Sawan enkele voormalige ministers opriep voor verhoor, werd hij prompt van zijn taak ontheven.

Geen enkele minister heeft excuus gemaakt voor het krankzinnige gegeven dat er midden in een stad honderden tonnen ammoniumnitraat kon liggen opgeslagen. Nou ja, eigenlijk is het uitblijven van excuus zo vreemd niet. Politici die de straat op zouden zijn gegaan, waren hun leven niet zeker, want elke Libanees weet wie verantwoordelijk is: een bestuurlijke klasse die het land al jaren in gijzeling houdt.

Lees verder “Beiroet, één jaar later”

Met een fiets in de trein

Wie niet van Brussel houdt is gek

De trein! Daar had ik al een tijdje niet over geschreven, hoewel dat toch de populairste stukjes zijn op deze blog. Ik zal u niet teleurstellen: hier is een nieuwe aflevering. Ik ging heen en weer naar Bergen. En ik nam een fiets mee.

Romeins Wallonië heeft, zoals u zich wellicht herinnert, mijn professionele belangstelling. Het idee was om om 11:28 te vertrekken vanaf Amsterdam-Zuid en dan op Schiphol over te stappen op de internationale trein naar Brussel. Daarvandaan wilde ik verder fietsen door het gebied van de Romeinse heerbaan en zo zou ik aan het begin van de avond Bergen bereiken.

De trein heen

Behalve dat de internationale trein tussen Schiphol en Rotterdam niet reed. En ik een gewone NS-trein naar Rotterdam moest nemen. Wat geen gevolgen had voor mijn trein naar Schiphol. Waar bleek dat de NS-treinen allemaal vertraagd waren. Zodat ik een boemel moest nemen naar Leiden. Waar ik kon overstappen op een trein naar Rotterdam. Waar ik gelukkig wel een plek vond in de internationale trein. Die vervolgens niet vertrok omdat er geen machinist was. Waarna er een reservemachinist kwam. Die de trein uiteindelijk naar Brussel reed. Ik had een goed boek bij me, dus mijn humeur bleef opperbest.

Lees verder “Met een fiets in de trein”