Een ramp in opeenvolgende tonelen (4)

On door Han BorginMusea, Wetenschapscommunicatie4 reacties
Tijdvak: 1975 na Chr. - 2050 na Chr.
1975-2000 na Chr.2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
Skelet van een kat (Universiteitsmuseum Groningen)

[Laatste van vier blogjes van Han Borg over de academische collecties van de Rijksuniversiteit Groningen. Het eerste was hier.]

Met de brand (op 30 augustus 1906) van het tweede Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen (dat sinds 1850 op de plaats van twee vroegere conventen verrees) ging onder meer de complete verzameling zoölogie verloren: een neushoorn, een giraf en vele andere dieren gingen in het verwoestende vuur ten onder, mede omdat veel artefacten werden bewaard op sterk water, dat door de hitte ontplofte en het vuur zich razendsnel liet verspreiden. Dankzij de inspanningen van de president-curator van de RUG, burgers en studenten konden gelukkig de oude archiefstukken, de portretten van vroegere hoogleraren en studentenvaandels uit 1666 en 1830 gered worden, maar veel ging helaas ook verloren.

In het in 1909 geopende derde Academiegebouw werd vervolgens in 1949 een grote zolderruimte ingeruimd voor wél bewaarde zaken die vanaf 1934 te zien waren geweest in een historisch pand aan het Lopende Diep (het “Corps de Garde”), en die collectie bleef daar tot het nieuwe Universiteitsmuseum Groningen in 1987 geopend werd in het gebouw van de vroegere Universiteitsbibliotheek.

Lees verder “Een ramp in opeenvolgende tonelen (4)” →

Deel dit:

Een ramp in opeenvolgende tonelen (3)

On door Han BorginMusea, WetenschapscommunicatieEen reactie plaatsen
Tijdvak: 1975 na Chr. - 2025 na Chr.
1975-2000 na Chr.2000-2025 na Chr.
Etruskisch aardewerk (Universiteitsmuseum Groningen)

[Derde van vier blogjes van Han Borg over het Universiteitsmuseum Groningen. Het eerste was hier.]

Tijdens de uitoefening van diverse functies voor de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) mocht ik ook het genoegen smaken om universiteitsmusea van diverse klassieke Europese universiteiten te bezoeken. Er bestond bijvoorbeeld een verband van vier universiteiten, dat tot doel had intensieve samenwerking op brede wetenschapsterreinen te bevorderen. Van dit G4-verband waren destijds Uppsala, Gent, Göttingen en Groningen lid. Later werd dit G4-verband uitgebreid met o.a. de universiteit van Tartu (Estland) en Bratislava. Het netwerk heet nu “Enlight”.

Gent, Tartu, Uppsala en Göttingen hebben, net als Groningen, prachtige historische collecties die met trots aan het brede geïnteresseerde publiek worden getoond. Ik herinner me een bezoek aan het Gents Universiteitsmuseum, waarbij de Academisch Beheerder van de universiteit zijn enthousiasme over datgene wat Gent in het museum kon laten zien bepaald niet onder stoelen of banken stak.

Lees verder “Een ramp in opeenvolgende tonelen (3)” →

Deel dit:

Een ramp in opeenvolgende tonelen (2)

On door Han BorginMusea, WetenschapscommunicatieEen reactie plaatsen
Tijdvak: 1600 na Chr. - 1625 na Chr.
1600-1625 na Chr.
De werkkamer van Aletta Jacobs (Universiteitsmuseum, Groningen)

[Tweede van vier blogjes van Han Borg over de academische collecties van de Rijksuniversiteit Groningen. Het eerste was hier.]

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) vond haar oorsprong in de wens van de stedelijke en provinciale overheid om in het noorden van het land academisch onderwijs te kunnen bieden aan geestelijken, rechtsgeleerden en artsen. Volgens de feestredenaar tijdens de viering van het 400-jarig bestaan (prof. Jan Lokin) was “Groningen” de eerste universiteit die niet door een landheer of bisschop werd opgericht, maar door vertegenwoordigers van het volk.

Men betrok in 1614 enkele oude conventen in de binnenstad van Groningen, die na de Reformatie vrijgekomen waren. Het huidige (derde) Academiegebouw staat nog steeds op de locatie van twee van die conventen. Ook elders werden er gebouwen en plaatsen voor onderwijs gevonden en -met name in de 19e eeuw- bijgebouwd. De eerste hortus botanicus kwam te liggen in de eerste grote stadsuitbreiding ten noorden van de binnenstad (nog steeds Hortusbuurt geheten), een nosocomium in een oud convent vormde het eerste “Academisch Ziekenhuis”, maar werd eind negentiende eeuw verplaatst naar een buiten de wallen gelegen plek waar het zich nu nog, zij het geheel gemoderniseerd, bevindt. Neogotische gebouwen kregen hun plek verspreid over de binnenstad, met daarin laboratoria voor diverse natuurwetenschappelijke richtingen. Een Universiteitsbibliotheek met een deftige uitstraling lag op een steenworp afstand van het centrale Academiegebouw.

Lees verder “Een ramp in opeenvolgende tonelen (2)” →

Deel dit:

Een ramp in opeenvolgende tonelen (1)

On door Han BorginMusea, Wetenschapscommunicatie1 reactie
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Gebrandschilderd raam in het Universiteitsmuseum Groningen

Vormt oktober 2026 het sluitstuk van een rampentoneelstuk in verschillende bedrijven: de maand waarin het College van Bestuur van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) bekend maakte uit bezuinigingsoverwegingen het voornemen te hebben het universiteitsmuseum te sluiten voor publiek?

Ondergetekende heeft jarenlang rondleidingen verzorgd voor binnen- en buitenlandse gasten van de RUG door het Academiegebouw van “mijn” instelling. Ik heb er gestudeerd en later gewerkt in diverse functies en op diverse plekken, maar één daarvan vormde altijd het toefje op de taart: het eclectische gebouw dat sinds 1909 het Broerplein (Academieplein & Broerstraat zijn andere namen voor hetzelfde plein) siert. En ook het dichtbijgelegen Universiteitsmuseum werd regelmatig bij zo’n excursie meegenomen.

Lees verder “Een ramp in opeenvolgende tonelen (1)” →

Deel dit:

Station Amsterdam-Zuid

On door Jona LenderinginAmsterdam, Dagelijks leven8 reacties
De Brittenpassage, Station Amsterdam-Zuid

Het is grappig hoe je over een en hetzelfde onderwerp diametraal tegengestelde blogjes kunt schrijven. Neem het vernieuwde station Amsterdam-Zuid, waar ik elke week minimaal vier keer tweemaal in- en uitstap. De vernieuwing heeft jaren geduurd en is nog niet voorbij, maar gisteren is een belangrijke fase afgerond.

Voor de drieëntwintig miljoen Nederlandssprekenden die niet in Amsterdam wonen: het zuiden van die stad wordt van oost naar west doorsneden door een autosnelweg en een spoorlijn met station. Ten noorden daarvan ligt een wijk waar ze stadswandelingen aanbieden langs de huizen van de penoze. (Dat hier ook de rechtbank staat, is toeval.) Langs de snelweg staan allerlei kantoren, berucht om drugsgebruik en sluwe fiscalisten. En helemaal in het zuiden ligt Buitenveldert, waar te veel expats wonen die te lui zijn om iets anders dan Engels te spreken.

Lees verder “Station Amsterdam-Zuid” →

Deel dit:

Zes vragen aan Theo Toebosch

On door Theo ToeboschinWetenschapscommunicatie2 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Theo Toebosch

De vaste lezers van deze blog kennen de rubriek “zes vragen”, waarmee ik de aandacht voor archeologische vondsten en ongefundeerde parallellen tussen toen en nu wil verplaatsen naar het proces waarmee wetenschappelijke inzichten ontstaan, worden getoetst en worden gedeeld. Aan het einde van deze keten staan de communicatieafdelingen van de diverse instellingen en de onafhankelijke wetenschapsjournalistiek. Vandaag geef ik het woord aan Theo Toebosch, die als journalist veel schrijft over archeologie en erfgoed.

***

Wat doet u?
Als freelance journalist schrijf ik over archeologie, de Oudheid, erfgoed en geschiedenis. Onderwerpen waar ik wat van af weet, omdat ik ervoor heb doorgeleerd. Ik mag me doctorandus in de Griekse en Latijnse Taal en Cultuur noemen, met als hoofdvak Klassieke Archeologie, en Latijn en Oud-Grieks als bijvakken. Maar ik voel me geen echte archeoloog, omdat mijn hoofdvak zeer kunsthistorisch van aard was; ik had kunnen afstuderen zonder ooit een keer gegraven te hebben. Hoewel Oidipous Tyrannos van Sofokles nog steeds een van mijn favoriete literaire werken is en ik een groot liefhebber ben van  Cicero’s redevoeringen, noem ik mezelf ook geen echte classicus. Dan had ik toch een van beide talen als tweede hoofdvak moeten doen en had ik nog steeds de 88 lettertekens van het Lineair B moeten kunnen herkennen. Hoewel ik geen journalistieke opleiding heb gedaan beschouw ik mezelf wel als een echte journalist: ik ga op onderzoek uit en als het moet ben ik niet bang om in mijn niche tegels te lichten. Lezers kunnen mijn artikelen tegenkomen in onder andere de NRC, EW Magazine en Archeologie Magazine. Daarnaast schrijf ik boeken met een archeologisch dan wel historisch onderwerp.

Lees verder “Zes vragen aan Theo Toebosch” →

Deel dit:

Poëzie: Alhambra

On door Hans KooningsinLiteratuur, Middeleeuwen, Nederlands, SpanjeEen reactie plaatsen
Alhambra, het Leeuwenpaleis

Alhambra

Hij, Boabdil, gaf het islamitische paradijs
Aan het katholieke koningspaar
Isabella van Castilië
En Ferdinand van Aragón

In Las Alpujarras
Op de Berg van de Tranen
Slaakte hij een laatste zucht
Om zijn verloren stad, Alhambra

Zijn moeder, Aïcha, zei
Huil nu als een vrouw
Om wat je als man
Niet kon verdedigen

[Een korte gastbijdrage van de huisdichter van deze blog, Hans Koonings. Dank je wel Hans!]

Deel dit:

Redbad / Radboud in Leeuwarden

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Lage Landen, Middeleeuwen, Post-Romeins16 reacties
Tijdvak: 675 na Chr. - 725 na Chr.
0675-0700 na Chr.0700-0725 na Chr.
Friese munt

Ik ben een van de zeer weinige Nederlanders die de speelfilm Redbad in de bioscoop zagen. Dat was zo’n wanproduct – ik deed meteen verslag – dat ’ie bijna onmiddellijk uit roulatie is gehaald. Omdat ik me destijds al realiseerde dat een kaartje een collector’s item zou worden, heb ik het bewaard. Er is al eens een bedrag van vier cijfers voor geboden, dus er zijn slechtere beleggingen denkbaar voor de oude dag.

Radbodus, Radboud, Redbad

Waarom ging ik überhaupt naar de bioscoop? Omdat Radbodus, zoals hij in onze bronnen heet, ofwel Redbad, zoals hij in Fries heet, ofwel Radboud, zoals hij in het Nederlands heet, een interessant figuur is. We weten dat hij heeft bestaan en tot 719 regeerde in het westen en noorden van Nederland; we weten dat dit gebied Frisia heette; we weten dat hij voornaam genoeg was om zijn dochter Theudesinde uit te huwelijken aan de voorname Frankische edelman Grimoald II; we weten dat hij een rol speelde in de Frankische Burgeroorlog (715-718); we weten dat zijn Frankische tegenstanders hem typeerden als onverbeterlijke heiden.

Lees verder “Redbad / Radboud in Leeuwarden” →

Deel dit:

Gekte in Groningen

On door Jona LenderinginMusea, Wetenschapscommunicatie4 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Wir setzen uns mit tränen nieder.

Dat de Nederlandse kennisinfrastructuur wordt gesloopt, is een snoeihard feit. Dat mensen die het belang van kennis niet begrijpen, een handicap hebben als ze problemen moeten aanpakken, is een ander snoeihard feit. Daarover is een hoop meer te zeggen, maar dat ga ik niet doen: ik beperk me tot een derde snoeihard en pijnlijk feit, namelijk dat dat kennisinstellingen meewerken aan de sloop van de kennisinfrastructuur.

Zoals de Rijksuniversiteit Groningen. Ik weet niet precies wat daar verkeerd is gegaan, maar er is blijkbaar geldgebrek en dus wil de universiteit haar museum sluiten. Ze zijn totaal mesjogge. Ik heb daar twee à drie dingen over te zeggen, maar de petitie vindt u alvast hier. Teken die handel, mensen, teken haar en deel haar op de sociale media.

Lees verder “Gekte in Groningen” →

Deel dit:

Het taoïsme: Daodejing (3)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China1 reactie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
Een Chinese heerser (Musée Guimet, Parijs)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Het volk, de heerser en de wijze

De tekst van de Daodejing draait om drie rollen: die van het volk, van de heerser en van de wijze. Het volk is lijdzaam, emotioneel, gericht op de behoeften en geneugten, en reageert op wat gebeurt. Verder is en blijft het onwetend. Ook een heerser tast vaak in het duister. De wijze bekijkt hem meewarig, en adviseert hem hoe hij het best kan handelen.

Uiteraard vereenzelvigt de tekst van de Daodejing zich met de wijze. Die bezit zijn wijsheid uiteraard omdat hij kennis heeft van de dao. Zijn adviezen aan alle mensen hebben we al gezien, al weet de wijze dat maar weinig mensen hem zullen begrijpen, en zelfs om hem zullen lachen. (Het volk blijft immers kortzichtig en onwetend.) Wat is dan zijn advies aan de heerser?

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (3)” →

Deel dit: