Romeinenweek: Ambiorix

Een aarden wal bij Kanne-Caestert

Vandaag begint de Romeinenweek. Er zijn tientallen activiteiten in het hele land en ze zijn zonder uitzondering allemaal ontzettend leuk. Het thema is “100% Romeins?”: hoe Romeins was de Romeinse tijd eigenlijk? Ik zal deze week elke dag een bron citeren over de Romeinse aanwezigheid in de Lage Landen.

De eerste is de historicus Cassius Dio: een heel voorname senator, afkomstig uit een van de oostelijke provincies, en schrijvend over Julius Caesars verovering van de Lage Landen. De legioenen hadden Gallië al onder de voet gelopen en waren al overgestoken naar Brittannië toen Caesar in de winter van 54/53 v.Chr. te maken kreeg met een inheemse opstand, aangevoerd door Ambiorix, de vorst van de Eburonen, een stam in de Maasvallei. Zijn eerste aanvalsdoel was het pas geformeerde Veertiende Legioen, dat gelegerd lijkt te zijn geweest te Kanne-Caestert, op het Belgische gedeelte van de Sint-Pietersberg.

Lees verder “Romeinenweek: Ambiorix”

Livius Nieuwsbrief | Romeinenweek 2017

Dit is een aan de zaterdag beginnende Romeinenweek gewijde aflevering van de Livius Nieuwsbrief. Bijna 6500 abonnees ontvangen de nieuwsbrief elke maand gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl

Jona Lendering (redactie)

======================================

ROMEINENWEEK

In de jaarlijkse Romeinenweek wordt de geschiedenis, het erfgoed en de archeologie van Nederland in de Romeinse tijd in het zonnetje gezet. Het doel is een zo breed mogelijk publiek én het onderwijs in aanraking te laten komen met de eerste eeuwen van onze geschiedenis. De week begint op zaterdag 29 april – dus dat is het komende weekend! – en duurt tot en met zondag 7 mei.

Het thema, “100% Romeins?”, vestigt de aandacht op het feit dat de Romeinse identiteit nooit een vaststaand gegeven was. Een en dezelfde bewoner van de Lage Landen kon zowel een vijand en barbaar zijn als een Romein en beschaafd. Met alle gradaties daartussen. Negen voorbeelden: de slaaf Carus, de piraat Gannascus, generaal Cerialis, diens geliefde Claudia, soldaat Dardanus, een gladiator, de dame van Simpelveld, de priesteres Rufia Materna en de Frankische vorst Clovis.

Meer informatie over de Romeinenweek (inclusief de persmap) is hier te vinden en alle activiteiten staan daar.

Lees verder “Livius Nieuwsbrief | Romeinenweek 2017”

Kort Cypriotisch (5): Hippolytos

Hippolytos en Faidra: mozaïek uit Pafos

Het bovenstaande mozaïek kunt u zien in het Huis van Dionysos in Nieuw Pafos, de stad waar de Ptolemaïsche stadhouder van Cyprus resideerde en waar later ook de Romeinse gouverneur zou verblijven. Uit die tijd – de tweede eeuw n.Chr. om precies te zijn – stamt het mozaïek en het afgebeelde verhaal is dat van Hippolytos, de zoon uit het eerste huwelijk van Theseus.

De woorden “eerste huwelijk” klinken ons niet omineus in de oren, maar dat was in de Oudheid anders. Theseus was hertrouwd met Faidra en aangezien de huwelijksleeftijd voor vrouwen rond de vijftien lag, betekende dit dat de vrouw des huizes ongeveer even oud kon zijn als de oudste zoon. Iedereen in de Oudheid wist dat “tweede huwelijk” betekende dat – om het modern te formuleren – de hormonen door de huishouding zouden gieren. En inderdaad: Faidra werd verliefd op Hippolytos.

Lees verder “Kort Cypriotisch (5): Hippolytos”

Clovis

Zo zou Clovis eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stelde ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. Vandaag de laatste: Clovis. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint overmorgen, zaterdag, en ik zelf houd een spreekbeurt in Ermelo.]

De Frankische koning Clovis verenigde grote delen van Gallië nadat het Romeinse gezag er was afgebrokkeld. Zijn opmars begon eind vijfde eeuw, toen hij koning werd in Belgica Secunda, in het huidige België en Noord-Frankrijk.

Lees verder “Clovis”

Maa

De muur van Maa

Cyprus, het kopereiland, heeft altijd handelaren en kolonisten aangetrokken van de omringende drie werelddelen. In de Late Bronstijd, die zo rond 1600 v.Chr. begon, was het een belangrijk knooppunt in een internationaal handelsnetwerk. Een eeuw later keken de Cyprioten de kunst van het schrijven af van hun westerburen, de Kretenzers en rond 1400 v.Chr. zien we een toename van importen uit het nog net wat verderop gelegen Mykeense Griekenland. De handel is gedocumenteerd in de Griekse Lineair-B-teksten.

Tegen het einde van de dertiende eeuw v.Chr. verkeerde dat Mykeense Griekenland echter in een  crisis waarin de paleisburchten werden verwoest en verlaten. Het lijkt erop dat verschillende Mykeense aristocraten naar Cyprus verhuisden, de route volgend van hun handelscontacten. Ze waren echter niet de enige migranten: dit was de tijd van de “Zeevolken”, die in Egypte werden verslagen door koning Ramses III maar die elders steden als Hattusa (in Anatolië) en Ugarit (in Syrië) vernietigden. De Bronstijd liep in de twaalfde eeuw ten einde.

Lees verder “Maa”

Rufia Materna

Zo zou Rufia Materna eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

Rufia Materna was een Germaanse priesteres. We kennen haar dankzij een altaarsteen uit Millingen, opgericht door Rufia’s moeder Mucronia Marcia. Deze moeder noemt haar dochter ‘godin en meesteres’, een benaming die past bij Germaanse priesteressen.

Lees verder “Rufia Materna”

Dame van Simpelveld

Zo zou de “dame van Simpelveld” eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

De ‘Dame van Simpelveld’ was een rijke (Gallo-)Romeinse vrouw die woonde in een Zuid-Limburgse villa. Ze overleed tussen haar 24e en haar 40e – zo blijkt uit de resten die van haar bewaard zijn gebleven – en werd in een uitbundig versierde sarcofaag gelegd.

Lees verder “Dame van Simpelveld”