Redbad / Radboud in Leeuwarden

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Lage Landen, Middeleeuwen, Post-Romeins3 reacties
Tijdvak: 675 na Chr. - 725 na Chr.
0675-0700 na Chr.0700-0725 na Chr.
Friese munt

Ik ben een van de zeer weinige Nederlanders die de speelfilm Redbad in de bioscoop zagen. Dat was zo’n wanproduct – ik deed meteen verslag – dat ’ie bijna onmiddellijk uit roulatie is gehaald. Omdat ik me destijds al realiseerde dat een kaartje een collector’s item zou worden, heb ik het bewaard. Er is al eens een bedrag van vier cijfers voor geboden, dus er zijn slechtere beleggingen denkbaar voor de oude dag.

Radbodus, Radboud, Redbad

Waarom ging ik überhaupt naar de bioscoop? Omdat Radbodus, zoals hij in onze bronnen heet, ofwel Redbad, zoals hij in Fries heet, ofwel Radboud, zoals hij in het Nederlands heet, een interessant figuur is. We weten dat hij heeft bestaan en tot 719 regeerde in het westen en noorden van Nederland; we weten dat dit gebied Frisia heette; we weten dat hij voornaam genoeg was om zijn dochter Theudesinde uit te huwelijken aan de voorname Frankische edelman Grimoald II; we weten dat hij een rol speelde in de Frankische Burgeroorlog (715-718); we weten dat zijn Frankische tegenstanders hem typeerden als onverbeterlijke heiden.

Lees verder “Redbad / Radboud in Leeuwarden” →

Deel dit:

Gekte in Groningen

On door Jona LenderinginWetenschapscommunicatie3 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Wir setzen uns mit tränen nieder.

Dat de Nederlandse kennisinfrastructuur wordt gesloopt, is een snoeihard feit. Dat mensen die het belang van kennis niet begrijpen, een handicap hebben als ze problemen moeten aanpakken, is een ander snoeihard feit. Daarover is een hoop meer te zeggen, maar dat ga ik niet doen: ik beperk me tot een derde snoeihard en pijnlijk feit, namelijk dat dat kennisinstellingen meewerken aan de sloop van de kennisinfrastructuur.

Zoals de Rijksuniversiteit Groningen. Ik weet niet precies wat daar verkeerd is gegaan, maar er is blijkbaar geldgebrek en dus wil de universiteit haar museum sluiten. Ze zijn totaal mesjogge. Ik heb daar twee à drie dingen over te zeggen, maar de petitie vindt u alvast hier. Teken die handel, mensen, teken haar en deel haar op de sociale media.

Lees verder “Gekte in Groningen” →

Deel dit:

Het taoïsme: Daodejing (3)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China1 reactie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
Een Chinese heerser (Musée Guimet, Parijs)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Het volk, de heerser en de wijze

De tekst van de Daodejing draait om drie rollen: die van het volk, van de heerser en van de wijze. Het volk is lijdzaam, emotioneel, gericht op de behoeften en geneugten, en reageert op wat gebeurt. Verder is en blijft het onwetend. Ook een heerser tast vaak in het duister. De wijze bekijkt hem meewarig, en adviseert hem hoe hij het best kan handelen.

Uiteraard vereenzelvigt de tekst van de Daodejing zich met de wijze. Die bezit zijn wijsheid uiteraard omdat hij kennis heeft van de dao. Zijn adviezen aan alle mensen hebben we al gezien, al weet de wijze dat maar weinig mensen hem zullen begrijpen, en zelfs om hem zullen lachen. (Het volk blijft immers kortzichtig en onwetend.) Wat is dan zijn advies aan de heerser?

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (3)” →

Deel dit:

Het taoïsme: Daodejing (2)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China1 reactie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
De spreekwoordelijke taoïstische wijze Laozi (Wereldmuseum, Leiden)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Niet-weten als basis van kennis

Hoe kan er kennis zijn van iets wat fundamenteel onkenbaar is? We zagen al dat volgens het taoïsme de dao de geest van het universum is, de oerwet. Maar het is tevens dat wat aan alles voorafgaat; ook wel “het onbewerkte blok” genoemd.

De dao rationeel begrijpen, dat kunnen we niet – dat blijft de Daodejing keer op keer herhalen. De wijze beseft daarom vooral dat alle kennis betrekkelijk is. Zijn belangrijkste kennis is te weten wat hij niet weet, en dat absolute kennis feitelijk onmogelijk is.

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (2)” →

Deel dit:

Het taoïsme: Daodejing (1)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China1 reactie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
Negentiende-eeuws beeldje van Laozi (Übersee Museum, Bremen)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

De legende

De wijze was een oudere tijdgenoot van Confucius, en al aardig op leeftijd toen hij het land wilde verlaten. Bij de bergpas stuitte hij echter op een grenswachter, Yin Xi genaamd. Yin verzocht, gebood of smeekte de wijze om, als hij dan toch vertrok, althans zijn wijsheid achter te laten … op schrift.

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (1)” →

Deel dit:

Babylonisch recht

On door Jona LenderinginBabylonië, Geschiedenis, Irak, MuseumstukEen reactie plaatsen
Tijdvak: 1900 v.Chr. - 1800 v.Chr.
1900-1800 v.Chr.
Babylonisch juridisch document (Ägyptisches Museum, Leipzig)

Wanneer we het hebben over Babylonisch recht, gaat het meestal over een van de beroemdste teksten uit de oude wereld: de Wetten van Hammurabi, uit de achttiende eeuw v.Chr. Het probleem met deze codificatie is dat we niet goed begrijpen wie de in spijkerschrift geschreven tekst zouden hebben kunnen lezen. Hammurabi lijkt vooral te hebben willen aangeven dat hij zijn best deed een goede koning te zijn. Daar is niks mis mee, maar een tekst die leesbaar is voor slechts een minderheid, biedt duidelijkheid aan slechts een minderheid. Maar ook een koning moet natuurlijk ergens beginnen.

In de dagelijkse praktijk zal de rechtsvinding in handen zijn geweest van dorpshoofden die moesten improviseren aan de hand van traditie, analogie en billijkheid. We hebben echter wat teksten – geschreven documenten, dus betrekking hebbend op de elite – die tonen dat er ergens tussen Hammurabi’s principe en de dagelijkse gang van zaken toch een formele praktijk was die ruimte liet voor allerlei nuances. Noem het voor mijn part notariaat. Hier is een voorbeeld.

Lees verder “Babylonisch recht” →

Deel dit:

Quintus Lollius Urbicus

On door Jona LenderinginAlgerije, Geschiedenis, Lage Landen, Libië en Maghreb, Romeinse Keizerrijk10 reacties
Tijdvak: 100 na Chr. - 175 na Chr.
0100-0125 na Chr.0125-0150 na Chr.0150-0175 na Chr.
Portret van een Romein (Archeologisch Museum, Thessaloniki)

In de niet bestaande reeks “Algerijnen die iedereen behoort te kennen” presenteer ik u vandaag niemand minder dan Quintus Lollius Urbicus. Oké, hij had van Algerije niet gehoord en zou zichzelf “Romein” hebben genoemd. Maar hij kwam uit het Numidische stadje Tiddis en zijn loopbaan illustreert het leven van de bestuurlijke elite van de Romeinse keizertijd: mannen die van de ene naar de andere functie gingen, voortdurend onderweg waren, en feitelijk Rome maakten tot het machtige rijk dat het was.

Beginnersfuncties

De man stamde dus uit Tiddis, een van de satellietstadjes rond Cirta (het huidige Constantine). Ik noemde de Confederatio Cirtensis al eens, een viertal in naam onafhankelijke steden die feitelijk werden bestuurd door de Romeinse gouverneur van Africa Proconsularis. Dat die onafhankelijkheid in de tweede eeuw maar weinig betekende, blijkt wel uit het feit dat Urbicus carrière maakte in Rome.

Lees verder “Quintus Lollius Urbicus” →

Deel dit:

Zes vragen aan Alexander Smarius

On door Alexander SmariusinKlassieken5 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Alexander Smarius (tweede van links) tussen drie door AI gegenereerde personages uit zijn nieuwe muziekvideo. Een tableau vivant naar een bekend Romeins reliëf in Trier.

De vaste lezers van deze blog kennen de rubriek “zes vragen”, waarmee ik de journalistieke aandacht voor archeologische vondsten en ongefundeerde parallellen tussen toen en nu wil verplaatsen naar het proces waarmee wetenschappelijke inzichten ontstaan en worden overgedragen. Vandaag is het woord aan Alexander Smarius, die weleens eerder schreef voor deze blog. Als leraar Grieks en Latijn op het vwo – voor Vlaamse lezers: voorbereidend wetenschappelijk onderwijs – is hij meestal niet direct met wetenschap bezig: liever helpt hij opgroeiende tieners zich voor te bereiden op wetenschap.

**

Welke rol heeft een leraar om jonge mensen voor te bereiden op wetenschap?

Kort en goed: het klimaat creëren waarin er een klassengesprek ontstaat dat de leerstof ontstijgt. Ruim baan geven aan situaties die ook in Griekse filosofenscholen konden plaatsvinden.

Lees verder “Zes vragen aan Alexander Smarius” →

Deel dit:

Zes vragen aan Martine van den Berg

On door GastauteurinArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Israël4 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Martine van den Berg

De vaste lezers van deze blog kennen de rubriek “zes vragen”, waarin wetenschappers vertellen wat ze nu eigenlijk doen. Zeker als het gaat om Israël zijn er nogal wat misverstanden en daarom geef ik vandaag het woord aan archeoloog/religiewetenschapper Martine van den Berg, die momenteel werkzaam is in Jeruzalem.

***

Wat bestudeert u?
Mijn promotieonderzoek betreft de verwoesting van Jeruzalem in het jaar 70 van onze jaartelling door de Romeinen, die in de contemporaine literaire bronnen als een alomvattende gebeurtenis wordt beschreven. Bovendien is deze verwoesting in de loop van de eeuwen voorzien van een theologische betekenis: voor christenen was het de vervulling van Jezus’ profetie en in het jodendom markeerde dit het einde van politieke autonomie en het begin van de diaspora.

Lees verder “Zes vragen aan Martine van den Berg” →

Deel dit:

Faits divers (59) archeologie

On door Jona LenderinginArcheologie8 reacties
De onlangs door het Allard Pierson Museum teruggegeven Centuripe pyxis, kort voor de teruggave

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer vooral archeologische onderwerpen.

Internationale contacten

U kent mijn ergernis: archeologen die zich niet willen verdiepen in wat tekstwetenschappers doen, en classici en oudhistorici die niet begrijpen dat archeologie méér is dan een hulpwetenschap. Ik herinner me uit mijn studietijd oudhistorici die vol leedvermaak lachten toen bleek dat alle op het Zweedse eiland Gotland gevonden Romeinse scherven, die zouden bewijzen dat er handel was met Italië, behoorden tot één enkele amfoor. Gotland was slechts een uitbijter, een geïsoleerd geval, verwaarloosbaar, zoals ze ook de archeologie beschouwden als bijvak.

Lees verder “Faits divers (59) archeologie” →

Deel dit: