Een kennismaking (1) - Mainzer Beobachter

Khorsabad in het Louvre

Een kennismaking (1)

Een van de redenen waardoor de Oudheid zo vaak verkeerd in het nieuws komt, is dat oudheidkundigen onvoldoende weten wat ze niet weten. Voor classici, voor archeologen en voor historici die zich in latere perioden specialiseren is het eerstejaars-handboekcollege niet alleen hun eerste maar ook hun voornaamste kennismaking. Grote kans dat als zo iemand iets moet vertellen over de processen die we oude geschiedenis noemen, hij achterhaalde informatie deelt. Ook handboekkennis veroudert. Ik was verrast te ontdekken dat de onvoldoende-deskundige-deskundige die onjuiste informatie doorgeeft, bekendstaat als Lendering’s Law.

Omdat die ook voor mij geldt, ben ik begin 2021 begonnen te bloggen over de laatste druk van het handboek Een kennismaking met de oude wereld van De Blois en Van der Spek. Ruim drie jaar schreef ik wekelijks een stukje over een aspect van de Oudheid, kijkend of mijn kennis nog up-to-date was. Soms was dat zo, soms niet, en soms constateerde ik dat De Blois en Van der Spek verouderde inzichten doorgaven. Naarmate ik verder kwam in deze reeks, ging ik vaker het verhaal met eigen woorden navertellen. Ik heb het al met al ervaren als nuttige exercitie.

Bedenk: een handboek is een basis. Een student moet het van A tot Z kennen om in het bijbehorende hoorcollege en werkcollege te horen dat het ook anders kan zijn geweest. Omdat het handboek dus een didactisch middel is, kan het nooit helemaal voorbijgaan aan achterhaalde beelden; dat maakt het vaak wat lastig te beoordelen wanneer een onwaarheid werkelijk fout is en wanneer ze de ladder is die de student na gebruik moet weggooien (maar die classici, archeologen en historici dus niet meer verlaten). Dat maakt het maken van een handboek lastig. Ik heb kritiek, zeker, maar heb ook respect voor de makers.

Algemeen

Het oudhistorisch handboek (inleiding tot het project)
Het ideale handboek
Het handboek als Zwitsers zakmes

1 Het ontstaan van de beschavingen

De grenzen van de Oudheid
Het Chalcolithicum

2 Het derde millennium

Egypte: dertig dynastieën en drie rijken (een negentiende-eeuws idee)
Drie Egyptische kronen
Mesopotamië in het derde millennium
Klimaatcrisis, 2200 v.Chr.
Koning van de vier windstreken

3 Het tweede millennium

De Midden-Bronstijd
Anatolische talen
Mitanni
Het oosterse wereldrijk
De Amorieten
Ugarit
Die vreedzame Minoërs
De Zeevolken, het klimaat, het bewijsmateriaal, de problemen, meer problemen

4 Het eerste millennium

5 Godsdienst

De oud-oosterse godsdiensten

6 Economie en maatschappij

7 Rijksbestuur

8 De vroege IJzertijd

De gedichten van Homeros

9 De Archaïsche Periode

10 De klassieke periode

Archaïsch, Klassiek en Hellenistisch
De Perzische Oorlogen
Grieks Kyrene; Perzisch en hellenistisch Kyrene; Romeins Kyrene
Syracuse (1); Syracuse (2); Syracuse (3); Syracuse (4); Syracuse (5); Syracuse (6)
De Delische Zeebond
De Peloponnesische Oorlog (1); de Peloponnesische Oorlog (2)
De Atheense Bondgenotenoorlog
De Derde Heilige Oorlog (1); de Derde Heilige Oorlog (2)
Alexander de Grote in context; de eerste regeringsjaren; het einde van Perzië; god-koning van Azië; de laatste jaren
Artabazos
Barsine, de vrouw achter Alexander

11 Het hellenisme

Het hellenisme
De slag bij Ipsos
Hellenistische steden
Belasting, monetarisering en handel
De Galaten
Polybios (1); Polybios (2); Polybios (3); Polybios (4); Polybios (5)
Het hellenisme in Mesopotamië

12 De vroege Romeinse geschiedenis

13 Verdere expansie

De Punische Oorlogen
De slag bij Telamon (1); de slag bij Telamon (2); de slag bij Telamon (3)
Het Romeins klimaatoptimum
De Romeinse machtsuitbreiding
146 v.Chr. (1); 146 v.Chr. (2)
Italië in de tweede eeuw v.Chr.

14 De Romeinse burgeroorlogen

Tiberius Sempronius Gracchus
Gaius Sempronius Gracchus
Italië op weg naar een crisis
Jugurtha
Gaius Marius
De Kimbren en Teutonen
Lucius Cornelius Sulla (1); Lucius Cornelius Sulla (2)
Gnaeus Pompeius Magnus
Pompeius en de Cilicische Piraten
Gaius Julius Caesar: consul, Gallië, dictator

15 De vroege Keizertijd

Octavianus; keizer Augustus (1); keizer Augustus (2)
De vrienden van Augustus
De opvolging van Augustus
Van keizer tot keizer (1); van keizer tot keizer (2)
De keizer in de Romeinse wereld
Het Romeinse burgerrecht
Paideia
Het Romeinse Keizerrijk
De Romeinse economie
De mythe van Mithras
De Romeinse Isis
Jupiter Dolichenus
Het Pantheon (1); het Pantheon (2)
De tweede sofistiek

16A De crisis van de Derde Eeuw

De crisis van de Derde Eeuw
Het rijk van de Sassaniden (1); het rijk van de Sassaniden (2)
De economische crisis van de derde eeuw
Het Gallisch Keizerrijk (1): het Gallisch Keizerrijk (2)
Het vroegste Palmyra; Romeins Palmyra; de bloeitijd van Palmyra; het Rijk van Palmyra; Palmyra in de Late Oudheid
De Romeinse religie van de derde eeuw
Christenvervolging in de derde eeuw
De Tetrarchie
Het late Romeinse Rijk
De christenvervolging van Diocletianus
De christenvervolging van Constantius I
Constantijn wordt keizer; Constantijn en de Tetrarchie; de conferentie te Carnuntum; het visioen van Constantijn; droomde Constantijn?; de dood van Galerius; Constantijn trekt ten strijde; de slag bij de Milvische Brug; het christogram; de droom van Licinius; hoe christelijk was Constantijn?; Constantijn versus Licinius; Constantijn als christelijke keizer; Constantinopel; de dood van Constantijn; de visioenen van Constantijn; Constantijn de Mythograaf
Het platonisme en het christendom
Het Concilie van Nikaia

16B De Late Oudheid

Deel dit: