Je ziet niet dagelijks een komeet en in elk geval ik heb de komeet nog niet gezien die door het leven gaat met de naam 12P/Pons-Brooks. Ik begrijp dat die momenteel ergens tussen de sterrenbeelden Andromeda en Pegasus is te zien; dat is in de vroege avond in het noordwesten, een beetje laag. U moet voorlopig een verrekijker hebben om de staartster te zien maar dat kan natuurlijk veranderen.
Ik mag dan 12P/Pons-Brooks niet hebben gezien, het kleitablet hier boven zag ik wel. Het behoort tot de Astronomische Dagboeken waarover ik eerder blogde. Dit tablet is in 1880 ergens in het huidige Irak gevonden en arriveerde een jaar later in Londen, waar het sindsdien deel uitmaakt van de collectie van het British Museum. En het vermeldt de komeet van Halley, die in september 164 v.Chr. aan de hemel stond.
Het gaat in deze tekst, die strikt zakelijk registreert wat er is waargenomen, om het einde van de maan-maand: op de laatste dag, de 28e, was het Nieuwe Maan en begon de volgende maan-maand. De astronoom vermeldt ook de diverse prijzen op de markt, die door de sterrenstanden voorspeld zouden zijn. Het Pad van Anu en het Pad van Ea zijn elevatiewaarden, ofwel de hoogte aan de hemel.
De 24e, nacht. De maan stond een duim voor Alfa Virginis, de maan stond acht vingers noordelijker.
De 24e. In de ochtend was het bewolkt.
De 25e. Het was bewolkt.
De 26e, nacht. Het was bewolkt.
De 26e. Het was bewolkt.
De 27e. Ik kon niet kijken, het was de hele dag bewolkt.
De 28e, eerste deel van de nacht: Venus was 2½ duim onder Bèta Capricorni.Gerst: rond het midden van de maand 1 pan, 5 sut, 3 qa, aan het einde van de maand 2 pan.
Dadels: rond het midden van de maand 1 kur, 3 pan, 4 sut, aan het einde van de maand 1 kur, 3 pan, 3 sut.
Mosterdzaad: … [beschadigd]Op dat moment stond Jupiter in de Boogschutter. Venus stond rond het midden van de maand in de Boogschutter en aan het einde van de maand in de Steenbok. Mercurius was in de Weegschaal. Rond de 18e was de laatste zichtbaarheid, even ten oosten van Schorpioen. De komeet die eerder was waargenomen in het oosten bij de Plejaden en de Stier ter hoogte van het Pad van Anu, bewoog naar het westen en passeerde het Pad van Ea.
Deze maand zijn op de 5e, 6e en 7e offers gebracht aan Marduk, Beltija en Ištar.
Wat ik maar zeggen wil: als komeet 12P/Pons-Brooks westwaarts gaat, krijgen we voor een sjekel zilver meer gerst en minder dadels.
Romeins Lycië
Een lepel uit Cyprus
Waterdrager
Zojuist heb ik mijn bank gebeld of ze een gepast bedrag naar mijn Babylonische rekening konden overmaken. Ze wezen me er op dat op dit moment de koers van de shekel opmerkelijk hoog is. Dus mijn snode plan om gerst in te kopen en straks door te verkopen gaat helaas niet door. En mijn voorraad dadels is juist nu minimaal.
Ik heb alvast niet de indruk dat prijsbepaling in onze economie op rationelere gronden gebeurt.
De omzetting naar hedendaagse sterren en sterrenbeelden intrigeert. Hoe weten we welke sterren de Babyloniërs bedoelden? Zijn er sterrenkaarten overgeleverd? Komen hun sterrenbeelden één op één overeen met de huidige indeling?
De Grieken namen de Mesopotamische sterrenbeelden over en zo weten we zeker dat we het hebben over hetzelfde. Leuk voorbeeld: het sterrenbeeld IKU, wat zoiets betekent als “vierkant”, werd door de Hittiten uitgelegd als – ik meen – IKWUS, “paard”. De Grieken maakten daar Pegasos van. Vandaar dat ons sterrenbeeld Pegasus helemaal niet lijkt op een gevleugeld paard, maar op een vierkant.
IKWUUS – Latijn Equus….
Gezamenlijke (proto-) Indo-Europese wortels?
Yup!