Gevelsteentjes, daar heb ik al een tijdje niet over geschreven, hoewel die kleine schilderijtjes me dierbaar zijn. Alleen al in Amsterdam zijn er honderden, ze worden nog steeds gemaakt en als ik de loterij win, vraag ik mijn huisbaas of we ook hier de gevel mogen versieren. Nu ik in verband met antropologisch veldonderzoek naar West-Aziatische wetenschapsbloggebruiken even niet in Nederland ben, plaats ik toch weer eens een stukje. Dat heb ik twee maanden geleden geschreven en gaat, terwijl ik in Libanon de ronde maak, geautomatiseerd online.
Het bovenstaande steentje is te zien in de Oude Looiersstraat 3. Het zijn twee op hun zondags geklede schilders, blijkbaar broers. De een heeft twee kwasten vast, de ander draagt er een in de hand en er ligt nog een kwast op de grond. Maar wat heeft de linker schilder in zijn rechterhand?
Een bakje met verf natuurlijk. Maar het heet geen “bakje met verf”. Het heet een klap.
Dat zit zo. Mensen die leden aan lepra waren sociaal geïsoleerd. Amsterdam had een leprozenhuis. Omdat er destijds wel enige noties waren van de besmettelijkheid van de ziekte, liepen ze met een klepper ofwel clap, om andere mensen te waarschuwen dat ze afstand moesten houden. Het was leprozen die met zo’n “lazarusklep” liepen, toegestaan te bedelen. Het waren, letterlijk, “klaplopers”.
De kleppers en de bedelnappen waren gemaakt van stukjes resthout. Die nappen waren zo herkenbaar als het eigendom van de melaatsen, dat men ze eveneens “klaploper” of “klap” ging noemen. En omdat ze goedkoop waren, waren ze ideaal voor schilders. Vandaar dat een van de schilders op deze gevelsteen loopt met ene bedelnap, een klap, hoewel de twee broers verder op hun chicst gekleed gaan.
Zelfde tijdvak
Gevelstenenmaart 20, 2016
Cornelis de Bruijn (13) Het eindedecember 29, 2024
Heldenstrijd om de polenseptember 16, 2025
Wat een leuk weetje.
Kleine schilderijtjes?
Ho ho! Daaraan vooraf gaat de beeldhouwer ermee aan de slag. Steen uitzoeken en op maat kappen, voorstelling in reliëf uithakken: een hoop gebeitel, stof en steenslag alom.
En daarna komt de schilder pas aan bod, die er wat kleur op in mag vullen.
Staat die bedelnap niet tussen de gebroeders in? Daar past verf in, en flink wat zo te zien. Blijft de clap. Die snap ik in dit verband niet, of hij moest als roerstaaf dienen. En het is morgen pas 1 april…
Ik hou het toch op 1 april.
Die clap is een kwast en wat de bak tussen de broers in betekent weet ik niet. Ligt ook een kwast op. Een soort mengbak?
Inderdaad leuke informatie, met de klap en de klaplopers!