
Soms lees je een zinnetje dat de woorden bevat die je al jaren zocht. Die ervaring had ik onlangs bij het mooie boek van de Britse archeoloog David Mattingly, een van de grootste kenners van de antieke Maghreb. Ik leerde zijn werk kennen toen ik een kleine twintig jaar geleden voor het eerst naar Libië ging en me verdiepte in de Limes Tripolitanus. Drie jaar geleden verscheen Mattingly’s boek Between the Sahara and the Sea, dat de nieuwe synthese lijkt te gaan worden, en de eerste in het Engels. Uiteraard zijn de oudere, merendeels Franse publicaties daarmee nog niet overbodig. Mattingly prijst bijvoorbeeld de ambitie van een Stéphane Gsell.
Rome als initiatiefnemer?
Maar eerst de kwestie waar ik zo nu en dan aan denk: wat is nu eigenlijk het Romeinse Rijk? Het punt is: het verhaal wordt altijd top-down verteld. De Romeinen komen ergens aan, onderwerpen dan een gebied en gaan verder naar het volgende. Eerst Sicilië, dan Sardinië en Corsica, vervolgens de Provence, en uiteindelijk Iberië. Dit verhaal klopt, maar is oppervlakkig. Je kunt immers alleen verder veroveren als je de al veroverde regio’s niet alleen pacificeert, maar ook wint om vóór je te gaan vechten. En dat gebeurde. Sterker nog: al vóór Rome zijn macht ergens uitbreidde, waren daar pro-Romeinse groepen. In de vierde eeuw v.Chr. annexeerde Campania zichzelf en driehonderd jaar later streden allerlei Gallische groepen met Julius Caesar mee tegen andere Galliërs. Caesar gaf zijn medestrijders het Romeinse burgerrecht en nam hen op in zijn patronagenetwerk.

Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.