Tot de vele dingen die ik in Nederland niet goed begrijp, behoort dat we een ministerie hebben dat Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heet. Alsof je die drie zou kunnen scheiden. Dat kan echter niet. Immers, dat wat de culturele sector ons biedt, inspireert uitsluitend als het wáár is, en we willen dat onze kinderen geen flauwekul leren. Cultuur en onderwijs veronderstellen dus wetenschap, of delen althans het streven naar waarheid. Omgekeerd is wetenschap op haar beurt volstrekt, volkomen & absoluut betekenisloos zonder onderwijs, want als inzicht niet wordt overgedragen, is het overbodig. En wetenschap is natuurlijk ook zelf een cultuuruiting. Wie de schoonheid niet herkent van het bewijs dat de reeks priemgetallen oneindig is, is esthetisch gehandicapt. Trouwens, menig wetenschappelijk resultaat kan zó in een kunstmuseum.
We zouden een ministerie moeten hebben waar onderwijs, cultuur en wetenschap een eenheid vormden. Als het niet wat al te orwelliaans klonk, zou je dat het Ministerie voor de Toekomst kunnen noemen, want alle drie willen een betere, inzichtrijkere wereld.
Ik begrijp dus oprecht niet waarom gescheiden blijft wat niet gescheiden mag zijn. Want de scheiding is overal. Neem de kranten: de wetenschapsbijlage en het cultureel supplement zijn twee dingen. Ander voorbeeld: als u kijkt naar overzichten van “dit zijn op dit moment de beste exposities”, dan is het altijd kunst, nooit wetenschap. Nog een derde, persoonlijk voorbeeld: ik zou graag een subsidie willen hebben om een nieuw handboek oude geschiedenis te schrijven, maar er is simpelweg niets voorzien voor een boek dat én onderwijs én cultuur én wetenschap is. Het systeem (wat dat ook moge zijn) verbindt niet maar scheidt.
Maar.
Er bestaat iets dat de Tentoonstellingsprijs heet. En zowaar: de organisatoren hebben ervoor gekozen niet alleen kunst-exposities te nomineren (Anselm Kiefer, Kandinsky…) maar ook tentoonstellingen waar je als bezoeker niet esthetisch maar intellectueel werd geprikkeld. Het kan dus toch.
Eén van de genomineerden is de expositie Vuur van Verandering, waarin het Rijksmuseum van Oudheden u toonde hoe interessant de Bronstijd was. Ik blogde er enkele keren over (een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven). U kunt daar stemmen op de Bronstijd.
En ik hoop echt dat we nog eens verlost raken van die bizarre verdeling Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het goede, het schone en het ware zijn immers één.
Xnapmeveniet. Dat onderwijs, cultuur en wetenschap in één ministerie zitten, bewijst toch juist dat ze bij elkaar horen?
Je zou ook kunnen zeggen dat ze niet bij elkaar horen, want carnaval is cultuur, maar geen wetenschap.
Het zijn gescheiden werelden, ook binnen het ministerie. Erfgoed mag vooral niet wetenschappelijk worden uitgelegd.
Ook de hier geprezen tentoonstelling liet het publiek niet delen in de twijfel van de wetenschap en had één verhaal. Het wetenschappelijke kwam in Leiden weinig uit de verf, wat in de archeologie overigens normaal is. We twijfelen allen met onze collega’s, niet met het publiek.
“Erfgoed mag niet wetenschappelijk worden uitgelegd”: wat me opnieuw brengt bij de limes – een expliciet advies het niet te wetenschappelijk te maken, alles beperken tot de eerste lijn van de voorlichting, geen enkele voorziening voor de tweede lijn aanbrengen, en alleen maar herhaling van aandachtstrekkers. Zodat de goede informatie die er is, onvindbaar is door het junk nieuws. En dat is nu het model voor heel Romeins Nederland: niet inzetten op educatie maar op aandachttrekkerij.
Maar goed. De discussie over de implosie van Romeins Nederland, hoe urgent ook, is voor een andere keer.
Vroeger was Cultuur ondergebracht bij Welzijn en Volksgezondheid. Cultuur schuift eigenlijk wat rond, nu eens bij WVC, dan bij OCW, zonder dat het echt geïntegreerd raakt met de rest.
Persoonlijke ergernis: in de coronatijd waren er allerlei voorzieningen en mogelijkheden. Onderwijs mocht, onder voorwaarden. Maar ik mocht geen les geven, want geschiedenis was cultuur. Maar een culturele subsidie was er niet, want onderwijs. Ik ben goed door de corona heen gekomen; ik had een erfenis en de rust was zelfs weldadig. Maar het tekent hoezeer de structuur van onze OCW-beleid het veld verdeelt in plaats van verbindt.