De fietsflat bij Amsterdam-Centraal wordt vanaf komende week verwijderd. Dat zat er al een tijdje aan te komen. Er is twee jaar geleden een grote fietskelder aangelegd en sindsdien is de enorme stalen constructie afgesloten. Ze had geen functie meer.
Ik voel geen buitengewone liefde voor de fietsflat. Zelf heb ik mijn fiets altijd wat verderop gezet, waar ik zeker wist dat ik ’m terug kon vinden. Maar toch. De flat hoort bij Amsterdam zoals het Paleis op de Dam, het Olympisch Stadion en de Nederlandse Bank. Gebouwen die je niet per se mooi hoeft te vinden, en waar je nooit binnen hoeft te zijn geweest, om toch te erkennen dat ze de stad maken tot wat ze is. De fietsflat representeerde de eigen fietscultuur. En ze ligt op het water, wat stedenbouwkundig voor Amsterdam ook niet zonder betekenis is. Ik heb elke dag toeristen gezien die de constructie fotografeerden. Ze was herkenbaar Amsterdams.
Uiteraard ben ik niet in alle grote steden geweest, maar ik heb nergens ter wereld ooit een andere drijvende fietsflat gezien en ik betwijfel of er überhaupt een tweede is. Dat maakte de Amsterdamse flat minimaal zeldzaam en mogelijk uniek.
Architectonisch was de fietsflat natuurlijk simpel, maar het was een efficiënt en functionerend bouwwerk. Dat is meer dan je kunt zeggen van de fietskelder die ervoor in de plaats is gekomen. Die is alleen te bereiken via een omweg over een loopband waar elke week een monteur naar lijkt te komen kijken.
Ik denk – en ik schrijf dit zonder ironie – dat de Amsterdamse fietsflat beter op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst had kunnen worden. Je kunt eigenlijk alle criteria afvinken:
- ze is uniek,
- ze is herkenbaar voor de stad,
- ze is nog helemaal gaaf,
- ze illustreert de stedelijke fietscultuur,
- ze toont hoe Amsterdammers leven met het water.
Alleen over de architectonische waarde zou je een boom kunnen opzetten.
Oké, de fietsflat heeft geen functie meer. Net als een stoomwasserij, een tuberculose-huisje of een remise voor een paardentram. Voor zulke gebouwen hebben we openluchtmusea. Was het nu werkelijk niet mogelijk de Amsterdamse fietsflat daarheen over te brengen?
Zelfde tijdvak
De Libanese burgeroorlogen (12)januari 8, 2013
De joden & christenen van Tom Holland (1)februari 29, 2020
Er is te weinig aandacht voor aardewerkjuni 25, 2018
Ik denk dat niemand van de Openbare Werken zelfs maar heeft willen overwegen dat dit een monument kon zijn.
Goh, een uniek moment! Voor het eerst ben ik het geheel oneens met Jona’s conclusie. Alle criteria kloppen, maar het is een foeilelijk ding, in mijn ogen althans (beleefdsheidshlave deze overbodige toevoeging want ik kijk uitsluitend met mijn ogen…).
Herinner me thuiskomst op CS na 2 weken Rome en Florence. Je kijkt naar rechts en ziet die stalling, het Ibis hotel en dat hoge ding dat op een stapel munten lijkt. Alsof je een vieze lauwe dweil in je gezicht krijgt.
Misschien zouden ze het ding naar een plek kunnen slepen waar het minder misstaat? T.o. die lelijke rij flats op Steigereiland, pal na de Enneüs Heermabrug bijvoorbeeld. (Terzijde: de zijstraten op dat eiland zijn best aardig met vrije kavels en architectuur. Heb nooit begrepen dat men juist aan de waterkant, van veraf – Durgerdammerdijk! – zichtbaar, zo’n saaie rij flats heeft kunnen neerzetten).
Dat het ding lelijk is, staat buiten kijf. Maar misschien is ook dit relevant: wie zijn wij, anno 2025, om te beslissen welk erfgoed mensen in 2050 mogen zien?
Smaken veranderen. Dingen die ooit mooi zijn gevonden, zoals het Paleis van Volksvlijt in Amsterdam, vinden we nu vreselijk, en dingen die ooit golden als weerzinwekkend, zoals de Eiffeltoren, vinden we nu geweldig. Als Apeldoorner zie ik vol horror dat Paleis Het Loo, met zijn mooie Engelse tuin, is veranderd in wat moet lijken op iets uit de vroege achttiende eeuw.
Niet wij moeten beslissen over esthetiek. De gemeente gebruikt daarom andere criteria. 😉
Afmeren als kunstwerk, ergens in een gegentrificeerde wijk, gevuld met roestende fietswrakken die uit de grachten zijn gevist. Is dat wat?
Dat zou helemaal zo’n raar idee niet zijn. 😉
Zullen we het ook eens over iets anders hebben, namelijk dat er van de stationshal van Amsterdam Centraal helemaal niets is overgebleven? Het zijn alleen maar lage plafonds en ik mag blij zijn als ik de juiste uitgang kan vinden. Wil ik naar een blogborrel, sta ik ineens aan het IJ.
Dat fietsding is me nooit zo opgevallen, maar dat komt omdat ik niet in Amsterdam woon en er dus ook niet fiets. Maar dat gedoe om je fiets kwijt te raken herken ik wel, daarom loop ik in Gouda ook altijd naar het station. Dan weet ik tenminste zeker dat ik mijn trein niet mis omdat ik geen plek voor mijn fiets kan vinden. Werkt natuurlijk alleen als je vlakbij het station woont.
Toevoeging: vergelijk dat eens met Antwerpen Centraal, daar kijk je je ogen uit.
In Utrecht hadden we ooit ook zo’n fietsramp. Walgelijk lelijk, grotesk zelfs, niet op het water maar het zag er ook uit of het een oudroestkerkhof was. Niet iets voor een allure – die foto’s door toeristen werden niet gemaakt omdat ze het mooi vonden. In plaats van het Utrechtse fietskerkhof bestaat daar nu de meest fantastische fietsparkeergarage ter wereld. Inderdaad, met internationale bewondering. Ik wens Amsterdam ook zo’n prachtige constructie toe.
Het gaat niet om mooi of lelijk. Het is niet aan ons om te bepalen wat het erfgoed van onze kleinkinderen behoort te zijn. Daarom is dat geen criterium bij de toekenning van monumentenstatus.
Stel: ooit worden designer-drugs gelegaliseerd. Dat is helemaal niet denkbeeldig. Is het dan niet jammer dat het Openluchtmuseum geen Brabants drugslab heeft? Ik weet dat dit grappig klinkt, maar ik meen het serieus.
Daarvoor hoef je die drugs niet eens te legaliseren. Folklore is folklore. Ze hebben in Brabant tenslotte ook al een smokkelmuseum.