De Amsterdamse fietsflat

De Amsterdamse fietsflat

De fietsflat bij Amsterdam-Centraal wordt vanaf komende week verwijderd. Dat zat er al een tijdje aan te komen. Er is twee jaar geleden een grote fietskelder aangelegd en sindsdien is de enorme stalen constructie afgesloten. Ze had geen functie meer.

Ik voel geen buitengewone liefde voor de fietsflat. Zelf heb ik mijn fiets altijd wat verderop gezet, waar ik zeker wist dat ik ’m terug kon vinden. Maar toch. De flat hoort bij Amsterdam zoals het Paleis op de Dam, het Olympisch Stadion en de Nederlandse Bank. Gebouwen die je niet per se mooi hoeft te vinden, en waar je nooit binnen hoeft te zijn geweest, om toch te erkennen dat ze de stad maken tot wat ze is. De fietsflat representeerde de eigen fietscultuur. En ze ligt op het water, wat stedenbouwkundig voor Amsterdam ook niet zonder betekenis is. Ik heb elke dag toeristen gezien die de constructie fotografeerden. Ze was herkenbaar Amsterdams.

Lees verder “De Amsterdamse fietsflat”

Interview met Jeroen Princen

Jeroen Princen (foto Eva Keeming)

Op 29 oktober, als er in Nederland verkiezingen zijn, ben ik op de dag af tweeënveertig jaar kiesgerechtigd, en hoewel ik in die tweeënveertig jaar lid ben geweest van verschillende politieke partijen, ben ik een zwevende kiezer. Mijn meest linkse stem was voor iemand van Groen Links en mijn meest rechtse voor iemand van de VVD. De cruciale woorden zijn hier “iemand van”, want ik streef ernaar een voorkeurstem uit te brengen op iemand die ik ken en vertrouw. Dit keer zal dat Jeroen Princen zijn. Ik ken hem persoonlijk en ook u kunt hem kennen, want hij was de curator van het Imtech-faillissement. Hij begrijpt dus hoe je een boekhouding moet lezen, wat me een aanbeveling lijkt voor een volksvertegenwoordiger.

Je hebt het grootste faillissement uit de Nederlandse geschiedenis afgewikkeld, je mag op je lauweren rusten. Wat beweegt een weldenkend mens om zich te storten in de Haagse slangenkuil?

Lees verder “Interview met Jeroen Princen”

De verzamelaar gedemoniseerd (2)

Een van de weinige oudheden die ik zelf bezit: een ring uit het oude Hyrkanië

Was ik in mijn vorige blogje wat kritisch over de door Karl Stimm gekozen vorm, ik wil er geen enkel misverstand over laten bestaan dat hij in De verzamelaar gedemoniseerd tal van relevante punten aansnijdt. Zo wijst hij er terecht op dat de gedocumenteerde provenance geen perfecte oplossing is om vervalsing en roof uit te sluiten. Een gedocumenteerde provenance helpt, natuurlijk, maar dat ze bij veel verzamelstukken – denk aan munten – ontbreekt, wil niet zeggen dat de handelaar en de verzamelaar charlatans zijn. Als jij als koper wil dat jouw aankoop 101% zeker uit een legale opgraving komt, kan een handelaar in oudheden dat zelden garanderen.

Oudheden en hun provenance

De documentatie van de provenance valt bovendien te vervalsen. Misschien heeft u weleens gelezen dat veilinghuizen objecten terug moeten trekken omdat de documentatie niet in orde blijkt te zijn. Het gebeurt eigenlijk bij elke beurs weleens.

Lees verder “De verzamelaar gedemoniseerd (2)”

Foto’s van Bodi in Bonn

Glaswerk zoals dat in zesde-eeuwse elitegraven werd meegegeven. Dit schitterende stuk komt uit een graf in Nettersheim.

Ik bromde gisteren dat fotografie op de Bodi-expositie niet was toegestaan. Dat stelde me een beetje teleur. Een expositie die ik anders zeker een 10 zou hebben gegeven, kreeg nu 9. Eén reden is dat ik drie-hoog woon en dientengevolge niet beschik over een tuin om een geldboom op te kweken. Een treinkaartje van €151,80 is voor mij veel geld en dan is het een tikje teleurstellend als ik thuiskom zonder foto’s. De persmap, die er natuurlijk wel is, bood niet wat ik u had willen tonen.

Belangrijker dan mijn persoonlijke bekommernis is dit: de beste reclame voor een expositie is dat u en ik erover praten. “Kijk eens op deze foto wat een mooi glaswerk daar in Bonn is te zien!” Fotografie is in het belang van de bezoeker, die er met anderen over kan praten, in het belang van het museum, dat bezoekers trekt, en in het belang van de oudheidkunde zelf, die groter bereik krijgt.

Lees verder “Foto’s van Bodi in Bonn”

Illegale oudheden

Oppervlaktevondsten in Eridu

De Iraakse rechter heeft Jim Fitton veroordeeld tot vijftien jaar gevangenis. Dat is nogal wat, want de Britse geoloog is al zesenzestig jaar oud. En zijn vergrijp lijkt te zijn dat hij twaalf scherven heeft meegenomen uit Eridu. Een plek waar scherven en inscripties aan de oppervlakte liggen.

De kwestie intrigeert me. Om te beginnen is er Fittons verweer dat zijn gids hem had gezegd dat je wel wat scherven mocht meenemen. Toevallig heb ik die gids gekend: de onlangs overleden Geoff Hann. Die vertelde ons, toen wij in oktober met hem op pad waren, dat we geen oudheden moesten wegnemen. Iets dat elke reisleider je zal zeggen. Gewoon omdat het zo hoort. Iets dat te lezen staat in elk boek over Irak. Of in elke reisgids voor welk land met een antiek verleden dan ook. Het is ook iets waar in Irak met posters voor wordt gewaarschuwd. Je moet onder een steen hebben gewoond als je dit niet weet. Een ander deel van Fittons verweer, dat hij niet op de hoogte was van de regelgeving, treft mij als ongeloofwaardig.

Lees verder “Illegale oudheden”

Geld, cultuur en welzijn (2)

Reconstructie van een inscriptie (op naam van Plinius de Jongere) met een schenking aan de stad Como (Museo nazionale della civiltà romana, Rome)

[Tweede deel van een recensie, geschreven door Dirk-Jan de Vink, van Daniel Hoyer, Money, Culture, and Well-Being in Rome’s Economic Development, 0-275 CE (2018). Het eerste deel is hier.]

Te rade bij sociale wetenschappen

Een klacht van de auteur is dat kwantificerende oudhistorici en maatschappelijk georiënteerde oudhistorici langs elkaar heen werken. Om tegenstellingen te overbruggen gaat hij zelf te rade bij de sociale wetenschappen, in het bijzonder economie en politicologie. Verder maakt Hoyer – zeer beperkt – uitstapjes naar pre-industriële grootmachten als het Chinese Keizerrijk en het Indiase Mogolrijk.

De auteur betrekt nadrukkelijk het welzijn van mensen bij zijn onderzoek. Dat wil zeggen: de mate waarin zij in hun behoeften kunnen voorzien, hun gezondheid, levensverwachting, toegang tot kennis, inclusiviteit van de samenleving en de mate waarin mensen invloed hebben op hun eigen leefomstandigheden. Een interessante vraag in dat verband is: welke omstandigheden bepalen dat mensen een betere kwaliteit van leven ervaren? Door deze insteek maakt het boek een moderne indruk.

Lees verder “Geld, cultuur en welzijn (2)”

Internetproblemen

De Processiestraat in Babylon (Pergamonmuseum, Berlijn)

Yuri Visser, de onvermoeibare webmaster van de website Historiek.net, zit met een probleem. Hij legt het hier in detail uit maar samengevat komt het erop neer dat hij een foto op zijn website had geplaatst waarop een fotograaf rechten kon doen gelden, dat Yuri die foto na melding weliswaar meteen weghaalde maar dat hij het daarna met de fotograaf niet eens kon worden over de hoogte van de vergoeding, zodat dit meningsverschil escaleerde naar de rechtszaal. De uitspraak, eerder deze maand, behelsde enerzijds dat een fotograaf recht heeft op betaling – niemand zal dat tegenspreken – en anderzijds dat een webmaster zich ervan dient te vergewissen dat hij geen beschermd werk overneemt.

En daar zit de crux. Yuri had de foto overgenomen van LinkedIn, een website waar mensen hun CV delen en alleen foto’s mogen plaatsen die vrij zijn van rechten. De rechter heeft nu geoordeeld dat het feit dat Yuri daarop vertrouwde, onvoldoende was: hij had meer behoren te doen om geen beschermd werk over te nemen. Dat de foto in kwestie nergens online stond zodat Yuri menselijkerwijs de fotograaf niet kon vinden, betekende niet dat deze laatste niet betaald moest worden. Yuri is nu alle foto’s van Historiek.net aan het weghalen. Ook foto’s dus die afkomstig zijn van websites die verklaren dat het geboden materiaal rechtenvrij is, zoals Wikimedia Commons, want die verklaring heeft dus geen waarde. Yuri schrijft:

Lees verder “Internetproblemen”

Een boete voor de Green Collection

Een van de door de Green Collection geheelde kleitabletten (© U.S. Attorney’s Office for the Eastern District of New York)

Het is nieuws in de marge, een berichtje dat maar een enkeling iets zegt, maar dat daarom nog niet minder belangrijk is: de Green Collection gaat oudheden teruggeven en betaalt een boete. Wat is de Green Collection, wat is er gebeurd, wat was er verkeerd en wat betekent dit voor de toekomst?

Wat is de Green Collection?

De Green Collection is de oudheidkundige verzameling van de Amerikaanse familie Green, eigenaars van een groot winkelbedrijf én oprichters van een conservatief-christelijk bijbels museum in Washington. Het verbluffende is dat de verzameling er zo maar in een keer was en ook meteen buitengewoon groot was. Nog verbluffender was dat niemand had gemerkt dat de Greens op enorme schaal oudheden hadden aangekocht. Bona fide handelaren horen zoiets te merken en dat was niet het geval.

Lees verder “Een boete voor de Green Collection”

Archeologische perikelen

Zomaar een opgraving (Minden-Barkhausen, maar het had overal kunnen zijn)

Wie iets wil bouwen op een archeologische vindplaats, is verplicht te betalen voor de opgraving: dat is een van de uitgangspunten van het hedendaagse archeologiebeleid. Bij grote infrastructurele projecten zitten archeologen al heel vroeg bij de andere partijen aan tafel, zodat ze advies kunnen geven. Als je bijvoorbeeld het parcours van een spoorlijn net iets anders legt, kun je misschien vermijden dat je een bekende vindplaats verstoort. Archeologie is zo een van de factoren die mee worden gewogen bij beslissingen en als gevolg zijn er erg mooie dingen gebeurd, zoals het onderzoek van die enorme archeologische sleuf dwars door Nederland die werd gegraven toen een goederenspoorlijn van Hoek van Holland richting Duitsland werd aangelegd.

Nu was dat een heel, heel groot project waarbij partijen waren betrokken met redelijke financiële middelen. Het was ook een tijd waarin het Nederland economisch voor de wind ging. “De verstoorder betaalt” kan echter een problematisch uitgangspunt zijn als we te maken hebben met kleinere spelers. Ik herinner me een filmpje te hebben gezien over iemand die een winkelpand bezat in Maastricht en een enorm bedrag moest betalen voor een opgraving. Ik hoorde later vertellen dat zijn huurders hun winkel maar ergens anders hadden gevestigd.

Lees verder “Archeologische perikelen”

Magnieterij

Gevelsteen, Buiten Dommersstraat 15, Amsterdam

Jaren geleden had ik een geliefde die woonde in Londen. Als ik haar opzocht, gingen we vaak uit in het centrum, waar vermoedelijk geen land ter wereld niet met eigen horeca is vertegenwoordigd. Op het einde van een warme zomerse middag belandden we zo in een Beiers café waar we vroegen om een lekkere pul bier.

Tot onze verbazing werd de bestelling gebracht in het Britse standaardglas, de “imperial pint”, wat ons nogal verbaasde omdat een deel van de pret aan het Duitse bier is dat je de pul bij het oor grijpt en een schier oneindige hoeveelheid drank naar je lippen brengt. Toen we de eigenares vroegen waarom ze het bier zo serveerde, antwoordde ze dat het nu eenmaal een voorschrift was.

Lees verder “Magnieterij”