Hierboven ziet u een leuke inscriptie. Ze komt uit het antieke Aesernia, het huidige Isernia in zuidelijk Italië, en ze behoort tot de collectie van het Louvre. U heeft normaal gesproken dus weinig kans om dit monumentje te zien, want zelfs als je een tijdslot reserveert in het Parijse museum, duurt het twee uur voordat je door de security bent. Gelukkig stond deze inscriptie een tijdje geleden op de expositie over Paestum in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, waar ik haar fotografeerde.
De twee eerste regels van deze inscriptie, die bekendstaat als EDCS-14803688 en dateert van tussen 50 en 150 na Chr., zijn vrij simpel.
L(ucius) Calidius Eroticus
sibi et Fanniae Voluptati v(ivus) f(ecit)
In vertaling luidt dit grafschrift:
Lucius Calidius Eroticus richtte dit bij zijn leven op voor hemzelf en voor Fannia Voluptas.
Misschien is er een dubbele bodem, want mevrouw Fannia heeft als bijnaam Voluptas, Genot, en je hoeft geen Latijn te hebben gestudeerd om te weten waarnaar Eroticus verwijst. Het plaatje onderaan op de steen toont een man in een reismantel die afscheid neemt van de herbergier. We zien ook zijn muildier. De tekst tussen het eigenlijke grafschrift en het plaatje luidt:
Copo computemus habes vini | (sextarium) I pane(m)
a(ssem) I pulmentar(ium) a(ssem) I convenit puell(am)
a(sses) VIII et hoc convenit faenum
mulo a(sses) II iste mulus me ad factum
dabitHerbergier: “Laten we de rekening opmaken. Je had een karaf wijn en een brood, dat maakt één as. Een gekruide maaltijd, twee as.”
“Akkoord.”
“Het meisje was acht as.”
“Ook akkoord.”
“Hooi voor je muildier, twee as.”
“Dat muildier wordt nog ’ns m’n bankroet!”
Het is geen dijenkletser, maar het is wel een voorbeeld van een Romeinse mop, en blijkbaar was dit iets dat mensen destijds geschikt vonden voor een grafsteen. Al kan het natuurlijk, gegeven de namen van de overledenen, ook een parodie daarop zijn.
[Dit was het 556e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]
Zelfde tijdvak
Een slavenlevenseptember 22, 2025
Domitianus (2): Velius Rufusdecember 20, 2021
De identiteiten van Filon van Byblosseptember 15, 2022
“Het is geen dijenkletser”
Inderdaad. Dan vind ik de beschrijving van de Hoer van Babylon – wetende dat het Romeinse Rijk is bedoeld – veel grappiger (Openbaring). Misschien is er dan toch een joods-christelijke traditie – beledigende grappen over hen die boven ons gesteld zijn?
Het Engels kent de vrouwennaam Fanny, en in het Verenigd-Koninkrijk wordt de term “fanny” gebruikt als enigszins vulgair synoniem van vulva. Wie weet was dat ook zo bij de Romeinen met Fannia… 😉