[Dit is het laatste van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]
Ondanks de moeilijke omstandigheden van de Libanese Burgeroorlog brachten momenten als het wereldkampioenschap voetbal mensen samen. Het creëerde een gevoel van eenheid en bood een kans op ontsnapping. Ik herinner me hoe de voetbalwedstrijden uit de jaren tachtig geliefde momenten van korte adempauze waren. Te midden van oorlog, ontberingen en black-outs vonden Libanezen nog steeds manieren om het leven te vieren en zich als gemeenschap te verbinden. Voetbal was een gedeelde passie die politiek, religie en angst oversteeg.
Tv’s naar de straat slepen om ze met autoaccu’s van stroom te voorzien, alleen maar om naar een wedstrijd te kijken, is een bijna heroïsche daad en zeer menselijk. Het spreekt boekdelen over het Libanese volk: over hun creativiteit, over hun verlangen naar vreugde en over hun weigering om zich over te geven aan wanhoop.
De straten kwamen tijdens de wedstrijden tot leven en er heerste een zinderende sfeer. Deze voetbalwedstrijden werden meer dan gewoon wedstrijden, het waren rituelen van hoop, momenten van vrijheid en collectieve emotionele ontlading. Schreeuwen, springen, lachen en zelfs ruziemaken betekende dat we leefden, in een tijd en wereld die werd gedomineerd door de dood.
Als je tegenwoordig door Libanon rijdt tijdens een van de grote voetbaltoernooien – of het nu het wereldkampioenschap, het Europees kampioenschap of de Copa America is – wordt je getroffen door een explosie van kleur en passie. Auto’s, bussen, de ingangen van gebouwen, balkons, ramen en daken hangen vol met de vlaggen van de geliefde teams. Soms hangen in één enkel gebouw de vlaggen van Brazilië, Duitsland, Spanje, Argentinië, Engeland, Italië, Nederland, Frankrijk, Australië, Canada en zelfs Kroatië… allemaal tegelijk, waarbij elke vlag een persoonlijk verhaal vertelt van loyaliteit en bewondering.
Sinds de hervatting van het toerisme in de jaren negentig vragen bezoekers zich vaak af: waarom al die vlaggen? Hoe kan een klein land zo’n wijdverspreide belangstelling hebben voor internationale teams? En het antwoord is omdat voetbal in Libanon meer is dan gewoon een sport: het is sinds de burgeroorlog een ontsnapping, een gedeelde vreugde en een hartslag die ons verenigt, zelfs in de moeilijkste tijden.
[Een gastbijdrage over de Libanese Burgeroorlog (en voetbal) van Françoise Hbeyka uit Beiroet. Dank je wel Françoise!]
Zelfde tijdvak
Kwakgeschiedenis: Jesajafebruari 25, 2018
Een boete voor de Green Collectionjuli 6, 2017
Fietsen naar Thessaloniki: Midden-Frankrijkaugustus 23, 2017
Een indrukwekkende serie.
Hoe voetbal een middel kan zijn om verschillende groeperingen toch te binden.
Laten we hopen voor de Libanezen dat de huidige situatie (= er is rust gekomen) voor langere tijd kan blijven voortduren.
Voetbal is oorlog, zeggen ze wel eens. Maar voetbal kan dus ook vrede zijn.
Ik moet ineens aan Kerstmis 1914 denken…
Dank je wel, Françoise! Je geeft een indrukwekkende inkijk in hoe mensen in Libanon in de ellende van oorlogsgeweld weten te overleven en vreugde te putten uit het moment. Hoe lang staan mens en mensheid al niet tegenover elkaar i.p.v. naast elkaar? Mensen zoeken elkaar op terwijl over hun hoofden heen zinloze, walgelijke oorlogen worden gevoerd. Als de strijd is gestreden en de relatieve rust is teruggekeerd, keren ook de tegenstellingen weer terug en worden de oude posities weer ingenomen. Dat is overal zo, waar mensen hun conflicten uitvechten.
We kunnen constateren dat mensen al vele duizenden jaren en lang voor heugenis in conflict leven. Als we niet begrijpen waarom dat zo is, wat het psychologische mechanisme is dat conflict veroorzaakt, zullen we nooit in vrede leven. We zullen blijven proberen onze conflicten beheersbaar te houden en wankele evenwichten te bereiken, maar terwijl we praten over vrede, doen we elkaar de meest verschrikkelijke dingen aan. We blijven hetzelfde mechanisme gebruiken dat conflict veroorzaakt, om onze conflicten op te lossen. En dat kan niet. We zullen naar de ander blijven wijzen, we zullen blijven zoeken naar oorzaken die buiten onszelf liggen, in plaats van de spiegel om te draaien en naar onszelf te kijken als bron van de ellende die we veroorzaken.
Er zijn mensen die zeggen: ‘zo is de mens nu eenmaal; zo is het altijd geweest in de wereld en zo zal het altijd zijn’. Dat is triest, want het suggereert dat conflict en het geweld dat eruit kan voortkomen, is aangeboren, dat we van nature gewelddadig zijn. Maar dat is niet zo. Het is een cultureel gegeven.
Zelfreflectie is iets waarin de meeste mensen niet goed zijn, als ze er überhaupt al over nadenken. Het maakt in ieder geval geen deel uit van onze opvoeding. We lijken maar niet te begrijpen dat we vanaf onze geboorte worden gevormd – geconditioneerd – door mensen die ook dualistisch hebben leren denken in een dualistische, verdeelde wereld vol conflict op ieder niveau van ons bestaan. We zien niet niet in hoe we krijgen aangeleerd die wereld te verdelen en in stand te houden. We begrijpen niet hoe we die verdeeldheid – en daarmee het conflict – hebben gecultiveerd en genormaliseerd. We zijn het gewoon gaan vinden.
Het valt in wezen niemand persoonlijk aan te rekenen dat we het conflict hebben geïnstitutionaliseerd, georganiseerd en geromantiseerd, en hoe we vervolgens streven naar vereniging zonder de oorzaak van onze verdeeldheid weg te nemen. Zo schaken we al vele duizenden jaren op hetzelfde bord, zetten we onszelf schaakmat in een voortdurende herhaling van zetten en als de koning is gevallen, beginnen we gewoon weer opnieuw.
Kan die conditionering worden doorbroken? Ik denk van wel. Fijne Pinksteren!
Dank u.
Bedankt voor de aangrijpende en uitstekend geschreven (vertaalde?) stukken! Ben onder de indruk, vooral door de sprekende details, zoals de fles cola, het voetbal en het zonnebaden op het dak. Waarom is Françoise niet wereldberoemd als schrijfster?
Herinner me menig verwarrend nieuwsbericht uit die tijd, reden om simplistische verklaringen te wantrouwen. Eentje betrof de gewoonte van sommige vijandelijke strijdgroepen aan een front om einde middag/begin avond een witte vlag en een lege fles whisky aan een stok omhoog te steken. Dat hield dan een voorstel in om te gaan stappen in christelijk Beiroet en aldaar de bloemetjes buiten te zetten cq. zich gezamenlijk klem te zuipen.
Om elkaar de volgende dag weer naar het leven te staan…
Mooie serie.
Dank, Francoise voor deze inkijkjes.
Mooie serie, maar ik mis de achtergrond. Hoe deden mensen dit in het ghetto van Warschau en hoe doen mensen dit in Darfur, etc? Hoe vergaat het de gijzelaars in de tunnels van Gaza die geen daglicht zien?
http://youtube.com/post/UgkxX6xenJWkxZTnIHdUTtQkl22277nwP3D4?si=Sy5C1KF-x0TTcjjY
In het laatste geval: niet al te best.
Prachtige serie, bedankt.
Prachtige serie, vol hoop.