De Libanese burgeroorlog (6): Voetbal

[Dit is het laatste van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

Ondanks de moeilijke omstandigheden van de Libanese Burgeroorlog brachten momenten als het wereldkampioenschap voetbal mensen samen. Het creëerde een gevoel van eenheid en bood een kans op ontsnapping. Ik herinner me hoe de voetbalwedstrijden uit de jaren tachtig geliefde momenten van korte adempauze waren. Te midden van oorlog, ontberingen en black-outs vonden Libanezen nog steeds manieren om het leven te vieren en zich als gemeenschap te verbinden. Voetbal was een gedeelde passie die politiek, religie en angst oversteeg.

Tv’s naar de straat slepen om ze met autoaccu’s van stroom te voorzien, alleen maar om naar een wedstrijd te kijken, is een bijna heroïsche daad en zeer menselijk. Het spreekt boekdelen over het Libanese volk: over hun creativiteit, over hun verlangen naar vreugde en over hun weigering om zich over te geven aan wanhoop.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (6): Voetbal”

De Libanese burgeroorlog (5): Emoties

Beit Beirut, museum voor de Libanese burgeroorlog

[Dit is het vijfde van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

Ik vertelde al hoe we tijdens gevechten naar het binnenste van een huis gingen, vaak naar de wasruimte. Het was claustrofobisch. Steeds als er een staakt-het-vuren was, haastten we ons naar buiten – naar de straat, naar het balkon of naar het trappenhuis, van waaruit je in een Libanees huis op de straat uitkijkt. We verlangden naar zonlicht en lucht.

Na dagen in het donker, bang en slapeloos, hadden we geen idee van hoe we eruit zagen. Gekleed in dezelfde trainingspakken en tennisschoenen keken we elkaar aan en barstten in lachen uit: bleek, moe, met slordig haar en donkere kringen onder onze ogen. Maar we waren samen. En op de een of andere manier waren dat, ondanks alles, momenten van vreugde en levenslust.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (5): Emoties”

De Libanese burgeroorlog (4): Veerkracht

Beiroet (geen diepere betekenis)

[Dit is het vierde van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

De sluipschutters werden vaak de “vijfde colonne” genoemd. Hun doel was het laten voortbestaan van onrust, om zo elk teken van nationale verzoening te saboteren. Ze moesten de wonden open houden en verdeeldheid aanwakkeren. Nog gruwelijker waren de autobommen, strategisch geparkeerd voor supermarkten, op drukke pleinen of bij openbare bijeenkomsten. Deze wrede aanvallen eisten het leven van talloze onschuldige burgers en zaaiden angst en chaos op allerlei plaatsen waar mensen normaalgesproken hun dagelijkse leven leidden.

Want afgezien van de gebieden bij de Groene Lijn en andere frontlijnen, en afgezien van tijden van beschieting en bombardement, ging het dagelijks leven voor veel Libanezen, hoewel ze verschillende facties steunden, gewoon door. De meeste mensen waren niet betrokken bij de gevechten.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (4): Veerkracht”

De Libanese burgeroorlog (3): Slachtoffers

Sluipschutterstelling uit de Libanese burgeroorlog (Beit Beirut)

[Dit is het derde van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

Aan het begin van een nieuwe golf van gevechten – die altijd onverwacht uitbrak – waren er meedogenloze bombardementen en beschietingen. Die gingen vierentwintig uur per dag door. Soms hadden we het geluk om thuis te kunnen komen; bij andere gelegenheden was dat onmogelijk. De scholen waren gedwongen te verklaren dat ze niet langer verantwoordelijk konden zijn voor de veiligheid van de leerlingen en vroegen ouders om hun kinderen zelf te komen halen.

Hoe zou ik de tweeling kunnen vergeten, die op school was toen de chaos uitbrak? Ze wachtten niet op hun ouders, maar renden in paniek, alleen, terug naar hun huis. Toen ze een rotonde bereikten, waren ze getuige van een bloedbad: een vrouw was door granaatscherven getroffen en gedood, haar lichaam lag daar, doorboord, recht voor hun ogen doorboord. Even verderop had een man zijn benen verloren. Projectielen en bommen vielen overal om hen heen neer.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (3): Slachtoffers”

De Libanese burgeroorlog (2): Thuis in Beiroet

In de Libanese burgeroorlog beschadigde woonhuizen (2012)

[Tweede deel van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

In Beiroet hadden de meeste gebouwen geen schuilkelders. Mensen zochten hun toevlucht op de eerste of tweede verdieping. De begane grond en de bovenste verdiepingen golden als gevaarlijk. Ons appartement bevond zich op een tweede verdieping en hoewel het klein was, werd het een toevluchtsoord voor gezinnen uit zowel ons eigen gebouw als de aangrenzende gebouwen.

We kozen bij elke gelegenheid zorgvuldig de kamer waarvan we dan dachten dat die het veiligst was. Als de beschietingen uit de ene richting kwamen, konden we naar de andere kant van het gebouw; die ontruimden we weer als de beschietingen plaatsvonden van die zijde. Wonderlijk genoeg waren het vaak de badkamers die het veiligst aanvoelden. In zowel ons appartement als dat onder ons verdrongen mensen zich in de kleine doucheruimte, die niet meer dan een paar vierkante meter mat, en in de kleine gang.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (2): Thuis in Beiroet”

De Libanese burgeroorlog (1): Dagelijks leven

Muurschildering uit Beiroet

[Dit is het eerste van zes gastblogjes over de Libanese burgeroorlogen van de hand van mijn Libanese vriendin Françoise Hbeyka.]

Zo nu en dan komen de herinneringen weer boven aan de Libanese Burgeroorlog of – beter gezegd – “de oorlog van de anderen”. Die brak uit in 1975 en trok diepe groeven in het land. De krijgsdoelen verschoven van politiek naar religieus en weer terug, om uiteindelijk te verworden tot volslagen absurditeit. De vijand veranderde verschillende keren van gedaante: de bondgenoot van vandaag was de vijand van morgen, de vijand van gisteren kon morgen een vriend zijn. Niet zelden volgden de leden van dezelfde groep, soms zelfs broers, verschillende leiders, waarbij ze uit loyaliteit aan die figuren de wapens opnamen tegen elkaar.

Hoewel de burgeroorlog officieel duurde van 1975 tot 1990, was het geweld niet continu. Er waren perioden van relatieve rust, behalve langs de fronten (zoals de Groene Lijn die Beiroet verdeelde). De strijders, die in tijdens de gevechten rücksichtslos te werk gingen, hielden zich rustig tijdens de gevechtspauzes, maar sloegen soms toe als om te waarschuwen dat de oorlog nog niet voorbij was.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (1): Dagelijks leven”

Beiroet 1985

De sporen van de burgeroorlogen zijn langs de oude Groene Lijn in Beiroet nog steeds zichtbaar (hier en daar)

Het zal u niet zijn ontgaan dat Beiroet de afgelopen week is gebombardeerd en dat allerlei sji’itische doelen zijn getroffen. Ik ken de stad een beetje en heb Libanese vrienden. Ik volg het nieuws dus met belangstelling en bezorgdheid, al laten ze me weten dat zij en hun familieleden het goed maken.

Een tijdje geleden heb ik wat teksten over Libanon verzameld die ik hier in vertaling eens wilde aanbieden. Vandaag plaats ik dus maar eens een stukje uit Holidays in Hell (1988) van de onlangs overleden Amerikaanse journalist P.J. O’Rourke. Hij beschrijft het Beiroet van 1985, tijdens de Burgeroorlogen, met veel oog voor de absurditeit. En passant vermeldt hij dat de zuidelijke buitenwijken van Beiroet, waar ooit de soennitische middenklasse woonde, is overgenomen door sji’itische krakers. Dat is het deel van de stad dat afgelopen week onder vuur heeft gelegen.

Lees verder “Beiroet 1985”

Beit Beirut

Beit Beirut

Ik heb al vaker over de Libanese burgeroorlogen geblogd. Je merkt er in Libanon eigenlijk elke dag wel iets van, niet zozeer doordat de mensen elkaar nog naar het leven staan maar doordat de gevolgen zo blijvend zijn. Vaak gaat het om heel triviale dingen. Ik noemde al eens het feit dat Beiroetis hun straten nooit aanduiden met de officiële namen, maar ik zou ook hebben kunnen schrijven over het grote aantal auto’s, want het openbaar vervoer heeft de burgeroorlogen niet overleefd.

Vandaag kwam ik in Beit Beirut, een ooit elegant Ottomaans huis aan de Rue de Damas ofwel de beruchte Groene Lijn die ooit het christelijke Oost-Beiroet scheidde van het islamitische West-Beiroet. Het huis werd de vaste basis van christelijke sluipschutters, want het had grote ramen, waardoor een wijd schootsveld viel te bestrijken. Het werd dus ook zelf onder vuur genomen en de kogelgaten zijn nog altijd zichtbaar. Het resultaat ziet u hierboven. In 2008 werd een begin gemaakt met de restauratie, die voor een groot deel is gefinancierd door de stad Parijs.

Lees verder “Beit Beirut”

De Groene Lijn

Rue de Damas, Beiroet

Gisteren ben ik van het Libanese Nationaal Museum in Beiroet langs de Rue de Damas gewandeld naar de Place des Martyrs. Het is geen grote afstand en hier en daar zijn zelfs toegankelijke trottoirs, wat in deze stad geen vanzelfsprekendheid is. Op vier plaatsen zag ik bouwvallen als de bovenstaande: overblijfselen uit de tijd van de Burgeroorlogen. Ook het bestaan van stedelijke ruïnes is geen vanzelfsprekendheid, want het einde van de gevechten is vrijwel even lang geleden als de val van De Muur en zoals Berlijn sindsdien totaal is veranderd zo is ook Beiroet vrijwel geheel herbouwd.

Beide steden zijn arm aber sexy, maar zoals in Duitsland de gevolgen van de Koude Oorlog niet volledig zijn uitgewist, zo zijn in Libanon de Burgeroorlogen als een wond die weliswaar is gesloten maar zó weer kan worden geopend.

Lees verder “De Groene Lijn”

Ain Akrine: Libanees erfgoedbeheer

Ain Akrine
Ain Akrine

Een paar jaar geleden was er in Nederland een discussie of de bunkers die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog in de duinen bouwden, op de monumentenlijst hoorden. Ik voor mij ben blij dat men oordeelde van wel, maar ik kan me voorstellen dat mensen er aanstoot van hebben genomen.

Lees verder “Ain Akrine: Libanees erfgoedbeheer”