De Libanese burgeroorlog (6): Voetbal

[Dit is het laatste van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

Ondanks de moeilijke omstandigheden van de Libanese Burgeroorlog brachten momenten als het wereldkampioenschap voetbal mensen samen. Het creëerde een gevoel van eenheid en bood een kans op ontsnapping. Ik herinner me hoe de voetbalwedstrijden uit de jaren tachtig geliefde momenten van korte adempauze waren. Te midden van oorlog, ontberingen en black-outs vonden Libanezen nog steeds manieren om het leven te vieren en zich als gemeenschap te verbinden. Voetbal was een gedeelde passie die politiek, religie en angst oversteeg.

Tv’s naar de straat slepen om ze met autoaccu’s van stroom te voorzien, alleen maar om naar een wedstrijd te kijken, is een bijna heroïsche daad en zeer menselijk. Het spreekt boekdelen over het Libanese volk: over hun creativiteit, over hun verlangen naar vreugde en over hun weigering om zich over te geven aan wanhoop.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (6): Voetbal”

De maan en de ster van Byzantium

Munt uit Byzantion

Hé, dat wist ik niet. Dat van die munt hierboven dus. Ik had altijd gedacht dat de Turkse vlag, met die maansikkel en die ster op een rode achtergrond, een Ottomaans ontwerp was. De legende, waarover ik weleens heb geblogd, wil dat de Turkse sultan Mehmet de Veroveraar, toen hij Constantinopel had ingenomen, de reflectie van de maan en een ster zag in een plas bloed en dat dit de reden was waarom de Turkse vlag eruit ziet zoals ze eruit ziet. Legende, zeker, maar in elk geval een verhaal uit de Ottomaanse tijd. Nooit heb ik gedacht dat het ontwerp ouder zou kunnen zijn.

De combinatie van ster en maan is echter al te vinden op munten die in de eerste eeuw v.Chr. in Byzantium zijn geslagen. Anderhalf millennium dus vóór de val van Constantinopel. Ook hierover bestaat een legende.

Lees verder “De maan en de ster van Byzantium”

Een Perzische leeuw in Frankrijk

Gotische leeuw uit de voormalige abdij van Picheny

Vroege gotiek: een van de trouwe lezers van deze blog stuurde me bovenstaande foto van een leeuw. De uitleg op het bordje in het museum, als ik het goed heb begrepen de abdij van Fontenay, vertelde dat het reliëf afkomstig is uit de abdij van Picheny bij Montlevon. Die bestaat niet langer maar stond aan de weg van Parijs naar Reims en Champagne. De toelichting vertelt verder dat het reliëf is geïnspireerd door de Sassanidische kunst.

En dat is waar het curieus wordt. Het reliëf is gemaakt rond 1150 of iets later, in de tijd van de vroege gotiek. De laatste Sassanidische koning, Yazdgard III, is vermoord in 651. Een half millennium eerder. Ik zie zo snel niet waar de parallel zit, al kan ik wel iets bedenken. Een gaande, aanziende leeuw was namelijk ook een gangbaar symbool in Perzië. Voorzien van een zwaard en met een zon op de rug waar op dit reliëf een gekrulde staart zit, stond het tot 1979 op de Iraanse vlag. De meest nationalistische Iraniër zal echter moeite hebben de combinatie leeuw, zon en zwaard terug te voeren tot de Sassanidische tijd. Over het feit dat de leeuw in Picheny een mensenhoofd heeft en dus eigenlijk een sfinx is, zullen we het dan niet hebben. Je zoekt toch eigenlijk een nauwere parallel maar ik ken hem niet.

Lees verder “Een Perzische leeuw in Frankrijk”

Kort Libanees (6): de vlag

Het eerste ontwerp van de Libanese vlag (Privémuseum Robert Mouawad).

Na de Eerste Wereldoorlog werd Libanon een Frans mandaatgebied. Dat is een soort kolonie, maar dan zo georganiseerd dat de belastingen in eigen land blijven, dus niet bestemd zijn voor de kas van de koloniale macht. L’État du Grand Liban kreeg ook een vlag: in feite de Franse, maar uitgebreid met een cederboom.

De onafhankelijkheid kwam in de Tweede Wereldoorlog. Als ik me goed herinner werd die beloofd door de Vichy-Fransen (Pétain) en toegekend door de Vrije Fransen (De Gaulle). Hoe dat ook zij, er moest een vlag komen en hierboven ziet u het oorspronkelijke ontwerp uit 1943. Het is te zien in het Privémuseum Robert Mouawad in Beiroet. Deze vlag is ontstaan door de oorspronkelijke vlag een kwart slag te draaien en de blauwe balk te vervangen door een rode.

Lees verder “Kort Libanees (6): de vlag”

Turkse vlag

De anekdote wordt verteld over verschillende Turkse veldheren en over verschillende gevechten, maar ik maak het me vandaag niet al te moeilijk en ik houd het erop dat het gaat om Mehmet II en om de verovering van Constantinopel in 1453. Dat is een bekend verhaal: na een moeizame belegering wist de sultan de stad, die ruim acht eeuwen eerder door de profeet Mohammed aan de moslims was beloofd, in te nemen.

Normaal gesproken duurde de plundering van een veroverde stad drie dagen, maar Mehmet gelastte al na een paar uur dat zijn manschappen moesten ophouden. Constantinopel zou zijn nieuwe hoofdstad zijn en het was nogal zinloos die verder te beschadigen. De voornaamste kerk, de Hagia Sofia, werd die dag nog in gebruik genomen als moskee. Die avond zag de sultan de maansikkel en een ster gereflecteerd in een plas bloed, en hij besloot dat dit voortaan de vlag zou zijn van het Ottomaanse Rijk.

Lees verder “Turkse vlag”