Zoals u wellicht al in de gaten had, zwerf ik momenteel als reisbegeleider door Tunesië. Hoewel ik – zei hij blasé – hier weinig nieuws zie, is het geen moeilijke groep, zodat er wat tijd overblijft om zo nu en dan even te kijken naar deze blog. En dan kan ik een stukje schrijven over iets dat wél nieuw voor me was: namelijk bovenstaand olielampje, dat ik zag in een vitrine in het kleine museum van Makthar, het antieke stadje Mactaris.
Meestal zie je op een olielampje een vrij eenvoudige afbeelding: een bloem, een dier of een fabeldier, een gladiator, een godheid of (in de Late Oudheid) een christogram. Dit keer is de afbeelding wat complexer: een stierengevecht. Drie mensen zijn bezig met het temmen van een woeste stier; een ervan heeft het dier bij de hoorns gevat, een tweede pakt het dier bij de voorpoten; de derde lijkt de voorpoten vast te hebben genomen, al is het voorwerp precies daar beschadigd. Nummer vier is door het ondier de lucht ingeworpen. Omdat de maker van dit olielampje boven de scène nog een fleuron heeft afgebeeld met een lange kronkelige steel, lijkt het alsof de hemelpiloot een salto heeft gemaakt.
Wat zou dit voorstellen. Een scène op een boerderij, waar het leven des gerusten landmans dit keer wat minder genoeglijk heen rolt? Een tafereel uit een onbekende mythe? Acrobaten? Ik heb geen idee. Maar ik had zo’n complexe scène nog nooit gezien, en gebruik de rust op mijn hotelkamer om dit met u te delen. Schrijven is minder inspannend dan mail beantwoorden (hoewel dat eigenlijk zou moeten).
Morgen Kairouan, waarover u desgewenst hier meer leest.
[Dit was het 517e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]
Zelfde tijdvak
Geweld bij Paulusnovember 17, 2024
Geld, cultuur en welzijn (4)december 6, 2021
Skepsis (3): Sextus Empiricusmei 6, 2023
En vergeet ook niet de erotische scenes op olielampjes, die wellicht de slaapkamers van de Romeinen sierden…altijd leuk om op te zoeken als je in een museum met Romeinse vondsten rondwandelt.
Deze stierenscene doet overigens een beetje denken aan de beroemde fresco’s van stierengevechten uit de Minoïsche periode, maar ik kan me niet voorstellen dat deze een inspiratiebron gevormd hebben voor lampenmakers die zo’n 1500 jaar later leefden…
Jaren geleden was ik tijdens een excursie in Istanbul op de dag waarop het offer van Abraham werd gevierd. Overal werden op straten en grasvelden dieren geslacht. Ik herinner me een scene die sprekend leek op de afbeelding op de olielamp.
Mannen probeerden een stier in bedwang te krijgen. Een van hen bond de voorpoten aan elkaar waarna het dier omgeduwd kon worden, de keel doorgesneden en het lichaam in stukken gehakt. Vrouwen zorgen vervolgens voor de verwerking daarvan.