Auteur: Kees Alders
Kees Alders schrijft op dit blog over de filosofie van de oudheid.
Blogs door Kees Alders:
Marcus Aurelius (4): Naar een andere tijd
13 jan 2024
In sommige filosofische verhandelingen worden de late stoïcijnen beschouwd als de voorlopers en wegbereiders van het christendom. Overeenkomsten zijn er zeker. De stoïcijnen hadden een vorm van religieus bewustzijn ontwikkeld waarin ze het hadden over een God die ze soms zelfs met ‘vader’ aanspraken. Hun geschriften werden door de eerste christelijke filosofen en kerkvaders ook …
Meer lezen over Marcus Aurelius (4): Naar een andere tijd
Marcus Aurelius (3): Religie en wetenschap in harmonie
13 jan 2024
Wie denkt zichzelf te helpen door zich letterlijk terug te trekken, zoals de epicuristen deden, die begrijpt volgens Marcus Aurelius niets van filosofie. De stoïcijnse keizer adviseert echter wel om je van tijd tot tijd geestelijk terug te trekken in jezelf, om jezelf beter te trainen, maar ook om een adempauze te nemen. Wie vasthoudt …
Meer lezen over Marcus Aurelius (3): Religie en wetenschap in harmonie
Marcus Aurelius (2): Zingeving
12 jan 2024
Marcus Aurelius kan dan wel een volger van de Stoa zijn geweest, bij het lezen van zijn Overpeinzingen doemt soms eerder het beeld op van een Atlas, die het gewicht van de hele wereld op zijn schouders voelt rusten. Hoezeer de keizer ook kennis meent te hebben van het stoïcijnse levensgeluk, op veel lezers komt hij …
Meer lezen over Marcus Aurelius (2): Zingeving
Marcus Aurelius (1): keizer tegen wil en dank
12 jan 2024
De worsteling van de stoïcijn met zijn eigen negatieve emoties zien we vooral terugkomen in het geschrift van keizer Marcus Aurelius, die in de tweede eeuw van onze jaartelling leefde. Het enige boek dat hij schreef, Meditaties of Overpeinzingen, was aan zichzelf gericht, als een stoïcijnse oefening. Het was waarschijnlijk nooit zijn bedoeling dat iemand het zou …
Meer lezen over Marcus Aurelius (1): keizer tegen wil en dank
De Late Stoa: Zelfprogrammeren
26 dec 2023
[Laatste van vier stukjes over Epiktetos en de Late Stoa. Het eerste was hier.] Bij de filosofie van Seneca en Epiktetos krijgt de moderne lezer al snel het idee dat de gegeven adviezen makkelijker zijn gegeven dan opgevolgd. Daar waren ze zich zelf ook van bewust. Het accepteren van de dingen zoals ze zijn, en het …
Meer lezen over De Late Stoa: Zelfprogrammeren
Epiktetos (4): Effectiviteit en levensgeluk
26 dec 2023
[Derde van vier stukjes over Epiktetos en de Late Stoa. Het eerste was hier.] Kort gezegd: een gevecht voeren met de omstandigheden is volgens de Late Stoa meestal zinloos. Het is het gevecht met jezelf waar het om draait. De les van Epiktetos is dat zelfsturing begint met het onderkennen van je eigen beperkingen. Vrijwel …
Meer lezen over Epiktetos (4): Effectiviteit en levensgeluk
Epiktetos (3): De dingen binnen onze macht
25 dec 2023
[Tweede van vier stukjes over Epiktetos en de Late Stoa. Het eerste was hier.] De kern van Epiktetos’ leer wordt goed samengevat in het volgende citaat, dat overigens niet van hem is: Maak gebruik van wat in je macht ligt, en aanvaard het overige zoals het komt. Sommige dingen zijn aan ons om te doen …
Meer lezen over Epiktetos (3): De dingen binnen onze macht
Epiktetos (2): Zijn biografie
25 dec 2023
Epiktetos leefde in de tweede helft van de eerste eeuw van onze jaartelling, vlak na Seneca. Een deel van zijn leven was hij slaaf. Slavernij was in Rome niet aan ras of afkomst gebonden en niet alle slaven werden even slecht behandeld. De slaven in de mijnen hadden het uitzonderlijk slecht, maar slaven bij een …
Meer lezen over Epiktetos (2): Zijn biografie
Epiktetos (1): Stoa en Vrije Wil
24 dec 2023
De antieke stoïcijnen hadden een volkomen deterministisch wereldbeeld. Alles gebeurt zoals het gebeuren moet. Dit staat natuurlijk op gespannen voet met het idee van de vrije wil. Hoe is een vrije wil mogelijk in een wereld waarin alles al vastligt? En hoe is het mogelijk om in een wereld waarin alles vastligt vrije emoties te …
Meer lezen over Epiktetos (1): Stoa en Vrije Wil
Seneca (5): Seneca en de dood
13 nov 2023
Ook al deelde de Stoa veel van de gangbare antieke opvattingen over het leven als een opdracht andere mensen te helpen, de stoïcijnen meenden ook dat een mens het recht had zijn eigen leven te beëindigen. Daarvoor waren wel enkele voorwaarden. Geluk versus leven Iedereen heeft de taak tot nut te zijn van het geheel, …
Meer lezen over Seneca (5): Seneca en de dood
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.