Het centrum van Rome met de Keizerfora (Museo nazionale della civiltá romana, Rome)Voor ik u vandaag meeneem naar de Tempel voor de Vrede in Rome, eerst even een woord over de grotere stedenbouwkundige context, namelijk die van de zogeheten Keizerfora.
De Keizerfora
Het eerste daarvan was het Forum van Caesar waarover ik al eens eerder blogde. Het lag ten noorden van het Forum Romanum. Later had keizer Augustus daar een derde forum aan toegevoegd. De Grieks-Romeinse geograaf Strabon van Amaseia was onder de indruk van de nieuw aangelegde pleinen:
Als je langs het oude Forum gaat en ziet hoe het ene forum na het andere zich daarnaast uitstrekt, en als je de basilieken ziet en de tempels en het Capitool en de kunstwerken daar en op de Palatijn en in de Porticus van Livia, dan zou je alles daarbuiten makkelijk kunnen vergeten. Zo overweldigend is Rome.noot
Ruim zeventig jaar later legde keizer Vespasianus, wiens dynastie haar macht vestigde na een complexe burgeroorlog die was samengegaan met conflicten met de Joden en de Bataven, een vierde plein aan: de Tempel van de Vrede. Dit heiligdom leek wel wat op een forum en wordt daarom ook wel het Forum van Vespasianus genoemd. Daarover zo meteen meer.
Het Forum van Augustus en de Tempel van de Vrede lagen aan weerszijden van de straat die Argiletum heette. Keizer Domitianus liet deze weg ombouwen tot een langwerpig plein, dat bekendstaat als het Forum Transitorium ofwel Doorgangsforum. Omdat het werd ingewijd door zijn opvolger Nerva, heette het al binnen een generatie Forum van Nerva. Dezelfde keizer Domitianus maakte ook een begin met de bouw van een enorm marktcomplex tussen Capitool en Quirinaal. Omdat Trajanus dit in 113 voltooide, zijn dit forum en deze markthallen naar hem vernoemd. Ik blogde al eens over dit prachtige Forum van Trajanus. Een van de sterke punten van de Domitianus-expositie in Leiden was dat ze benadrukte wie de feitelijke bouwheer was geweest.
Het gebied wordt momenteel ontsloten door de door Benito Mussolini aangelegde Via dell’ Impero, die inmiddels Via dei Fori Imperiali heet, aangezien Italië geen imperium meer heeft. De laatste jaren is veel archeologisch onderzoek gedaan in het kader van de aanleg van Metrolijn-C. De landkaartjes die u online vindt, zijn inmiddels niet helemaal betrouwbaar meer.
[Wordt zo meteen vervolgd]
Zelfde tijdvak
Alexandrië in Brusselnovember 13, 2022
Domitianus (10): Twee broersjanuari 3, 2022
Hellenistische koningsportrettenjanuari 6, 2017
Een plein aanleggen klinkt eenvoudig, maar is het niet (per se). Wat ik me afvraag bij die aangelegde pleinen: was dat bouwrijp terrein? Of woonden daar mensen? Als het gewoon een veldje was, dan kon daar natuurijk een forum gemaakt worden, maar als er mensen woonden? Met hun winkels en zo? Werden die dan zomaar verjaagd? Kon een Romeins burger uit zijn huis gezet worden? Of kreeg hij daar een vergoeding voor?
Hoe het in het principaal zat, weet ik niet. Voor de bouw van Caesars Forum was Cicero een tussenpersoon die eigendommen opkocht in Caesars naam en met Caesars centen. De bron kan ik nu niet opzoeken
Broer Quintus was op dat moment legaat in Gallië, de relatie tussen Caesar en de Cicerones kende een betere periode.
Dank je.
Zo moeilijk was die bron toch niet te vinden:
“Itaque Caesaris amici, me dico et Oppium, dirumparis licet, (in) monumentum illud quod tu tollere laudibus solebas, ut forum laxaremus et usque ad atrium libertatis explicaremus, contempsimus sexcenties HS; cum privatis non poterat transigi minore pecunia. efficiemus rem gloriosissimam; nam in campo Martio saepta tributis comitiis marmorea sumus et tecta facturi eaque cingemus excelsa porticu, ut mille passuum conficiatur. simul adiungetur huic operi villa etiam publica. dices ‘quid mihi hoc monumentum proderit?’”
“And so we friends of Caesar – myself and Oppius I mean, though you may explode with wrath at my confession – have thought nothing of spending half a million of money for that public work of which you used to speak so enthusiastically, the extension of the forum and continuation of it as far as the Hall of Liberty. We could not satisfy the private owners with less; but we will make it a most magnificent affair. In the Campus Martius we are going to make polling-barriers of marble for the tribal assemblies, roof them over, and surround them with a lofty colonnade a mile in circumference. And at the same time we shall join this to the Villa Publica. You will ask ‘What advantage shall I derive from the work?’”
Cicero, Ad Att. IV.16.9 of in andere indeling IV.17.7