Handelaren in angst

Het Laatste Oordeel op een wandschildering uit het Bachkovo-klooster (Bulgarije)

Misschien bleef mijn aandacht erbij hangen omdat ik afgelopen vrijdag een lezing heb verzorgd in de Vondelbunker: een schuilplaats uit de Koude Oorlog. Bij een atoomaanval zouden enkele tientallen mensen hier veiligheid moeten kunnen vinden. Het had iets klungeligs allemaal: de toiletten, de kale ruimte, de waterzuivering, de fiets-hometrainers waarmee de zuurstof moest worden ververst wanneer de dieselvoorraden op zouden zijn. Dit had niets te maken met het doorstaan van een nucleaire aanval. Wie hier overleefde, zou de doden benijden. Dit was de volkomen waanzin van de Koude Oorlog.

Maar het kan altijd waanzinniger. Ik meende dat eigenlijk niemand het einde van de Maja-kalender, die ergens dit jaar zal aflopen, serieus nam. Ik meende  dat het zoiets was als de sport-, society- en lifestyle-bijlagen van de kranten: de journalisten pretenderen dat het nieuws is en de lezers veinzen er belang in te stellen, terwijl iedereen weet dat het bladvulling is, alleen om de tijd te doden. Maar dat meende ik verkeerd.

Lees verder “Handelaren in angst”

Wereldbrand

Een bevriende twitteraar wees me gisteren op de bovenstaande tekening van de Britse cartoonist Martin Rowson. Ik vond hem geweldig. Iets later herinnerde ik me dat ik deze tekening eerder had gezien. Sterker nog, ik zie hem bijna dagelijks, want hij hangt bij mij aan de muur. Alleen dateert deze van 28 oktober 1912, is hij gepubliceerd in het Duitse satirische tijdschrift Simplicissimus en is het een commentaar op het uitbreken van de Eerste Balkanoorlog. “Het lukte de verenigde Europese brandweer helaas niet om de brand te blussen”, luidt het onderschrift.

Wereldbrand

Dat twee cartoonisten precies dezelfde vergelijking maakten, illustreert de kracht van de metafoor dat de wereld in brand staat. Die metafoor gaat – als ik het goed zie – via de christelijke apocalyptiek in laatste instantie terug op het eeuwenoude zoroastrische idee dat de aarde zal vergaan in een grote wereldbrand. De stoïcijnen namen het idee over en noemden het de ekpyrosis.

Lees verder “Wereldbrand”