De hervormingen van Josia (3)

Asjerapaal (Archeologisch Museum, Aleppo)

[Derde van vier blogjes over de hervormingen van Josia. Het eerste deel was hier.]

De religieuze hervormingen van Josia

Politieke eisen, zoals ik noemde in het vorige blogje, werden in de Oudheid niet zelden religieus gelegitimeerd. Zo ook in het koninkrijk Juda. 2 Koningen bevat het verhaal dat in 623 v.Chr. bij werkzaamheden in de Tempel in Jeruzalem een boekrol werd gevonden met daarin allerlei religieuze voorschriften: het Verbondsboek. De profetes Chulda werd erbij gehaald en legde uit dat de Judeeërs zich veel te lang onvoldoende hadden gehouden aan Gods wetten, bijvoorbeeld door te offeren aan andere goden en beelden te maken.noot 2 Koningen 22. Daarop volgde een hervorming van de cultus. Feitelijk kreeg de Jahweh Alleen-beweging de macht in handen: alle plekken waar andere goden werden vereerd, werden gesloopt. Het verslag in 2 Koningen, geschreven door een ooggetuige, liegt er niet om.

De koning beval dat de hogepriester Chilkia met zijn plaatsvervangers en de priesters die aan het hoofd van de tempelwacht stonden, alle voorwerpen uit de tempel van de Heer moesten halen die voor Baäl, Asjera en de hemellichamen waren gemaakt. Deze voorwerpen verbrandde hij buiten de stad, op het braakliggende terrein bij de Kidron, en de as liet hij naar Betel afvoeren. Hij ontsloeg de afgodspriesters die door de koningen van Juda waren aangesteld om offers te ontsteken op de offerplaatsen in de steden van Juda en in de omgeving van Jeruzalem, en stuurde de priesters weg die offers ontstaken voor Baäl en voor de zon, de maan en de sterren, voor alle hemellichamen. Hij liet de Asjerapaal uit de tempel van de Heer verwijderen en buiten de stad brengen, naar de bedding van de Kidron. Daar werd hij verbrand, en de resten werden verpulverd en over de begraafplaats van het gewone volk uitgestrooid. Hij liet in de tempel de vertrekken afbreken waarin de mannen gehuisvest waren die zich aan afgoden gewijd hadden, en waarin de vrouwen kleren weefden voor Asjera.

Alle priesters uit de steden van Juda liet hij naar Jeruzalem komen. In het hele land, van Geba tot Berseba, liet hij de offerplaatsen ontwijden waar de priesters offers ontstoken hadden. Ook de offerplaatsen links van de stadspoort, bij de ingang van de poort van stadscommandant Josua, haalde hij neer. De priesters van de offerplaatsen mochten het altaar van de Heer in Jeruzalem niet betreden; wel mochten ze samen met hun ambtgenoten van het ongedesemde brood eten.

Verder liet Josia de offerplaats Tofet in het Hinnomdal ontwijden, zodat niemand er meer zijn zoon of dochter als offer voor Moloch kon verbranden. Hij liet de paarden weghalen die de koningen van Juda ter ere van de zon hadden opgesteld vanaf de ingang van het tempelterrein tot aan het vertrek van de raadsheer Netanmelech aan het binnenplein, en de zonnewagens liet hij verbranden. Hij liet de altaren afbreken die de koningen van Juda op het dak van het bovenvertrek van Achaz hadden geplaatst, en ook de altaren die [koning] Manasse op de beide voorhoven van de tempel had laten maken. Het puin liet hij zo snel mogelijk afvoeren en in de bedding van de Kidron storten.

De offerplaatsen buiten de stad, ten zuiden van de Berg van het verderf, die koning Salomo van Israël had laten oprichten voor Astarte, de gruwelijke godin van de Sidoniërs, Kemos, de gruwelijke god van Moab, en Milkom, de weerzinwekkende god van Ammon, werden door de koning ontwijd: hij sloeg de gewijde stenen aan stukken, haalde de Asjerapalen omver en liet de gaten opvullen met beenderen van mensen.

Ook het altaar en de offerhoogte in Betel brak hij af. Die offerplaats was aangelegd door Jerobeam, de zoon van Nebat, die de Israëlieten tot zonde had aangezet. Josia stak de offerplaats in brand, verpulverde de resten en liet de Asjerapaal in vlammen opgaan. Zijn oog viel op de begraafplaats daar op de heuvel, en hij gaf bevel de beenderen uit de graven te halen. Die verbrandde hij op het altaar, dat hij op die manier ontwijdde. …

Josia liet ook de heiligdommen afbreken die de koningen van Israël op de offerhoogten in de steden van Samaria hadden gebouwd om de Heer te tergen. Hij deed daarmee hetzelfde als hij in Betel had gedaan. Op de altaren in Samaria bracht hij de priesters van de offerplaatsen ten offer en hij verbrandde er mensenbeenderen. …

Ook zuiverde Josia het land van geestenbezweerders, raadplegers van schimmen, huisgoden, afgoden, kortom van alle verfoeilijke praktijken die in Juda en Jeruzalem voorkwamen. Zo kwam hij na wat beschreven stond in het wetboek dat de hogepriester Chilkia in de tempel van de Heer had gevonden.noot 2 Koningen 23.4-24.

Archeologen hebben bevestigd dat de offerhoogten (“high places of worship”) inderdaad zijn ontruimd, en niet alleen in Juda, maar ook in delen van Samaria. Voordat koning Necho II van Egypte dat gebied veroverde, hebben daar cultische hervormingen plaatsgevonden in lijn met de Jahweh Alleen-beweging. Het verhaal over de tekstvondst is uiteraard wat doorzichtig: het initiatief om de Tempel te verbouwen was immers al genomen. (Het motief van de teruggevonden oude tekst duikt in deze tijd trouwens wel vaker op.)

[Wordt om 9:00 uur afgerond]


De Thraciërs (1)

februari 24, 2026

De Ammonieten

januari 10, 2024
Deel dit:
Reageren is alleen mogelijk voor site‑leden.
Log in met je uitgenodigde account of vraag lidmaatschap aan bij de redactie.