Vertraagd slaapritme

Het delayed sleep phase syndrome, waarover ik al eens eerder blogde, houdt in dat je biologische klok enkele uren achterloopt bij die van andere mensen. Wie ermee kampt en bovendien (zoals de meeste Nederlanders) een kantoorbaan heeft, beweegt zich weinig alert door de ochtendspits, doet zijn werk minder efficiënt dan zijn collega’s, houdt zich op de been met sloten koffie, is ’s avonds ineens vol energie, valt pas om drie uur in slaap en wenst de wekker om zeven uur ’s morgens naar de hel.

Vier uur slaap per nacht is te weinig. Mensen met DSPS halen het meestal in de weekends in, maar vaak zijn ze zondagavond nog altijd niet uitgerust. Dat vergroot de kans op enkele ernstige en minder ernstige kwalen en kwaaltjes.

DSPS heeft een genetische oorzaak en kan niet worden genezen. Zelf slik ik melatonine, wat me lijkt te helpen om een maatschappelijk iets meer aanvaard slaapritme vol te houden. Dit weekend boekte ik een kleine triomf die ongetwijfeld op ieders lachspieren werkt maar die voor mij niettemin heel reëel was: afgelopen zaterdag ben ik erin geslaagd een afspraak die ik om elf uur in Utrecht had, na te komen zonder dat ik ter plekke zat te knikkebollen.

In de trein naar huis las ik het paginagrote artikel dat journaliste Niki Korteweg die dag in het Handelsblad publiceerde over de verbanden tussen slapeloosheid en bovengemelde reeks ernstige en minder ernstige kwalen en kwaaltjes. De onderzoekers Lucia Talamini (UvA) en Torbjörn Åkerstedt vertellen dat wie te weinig slaapt, een grotere kans op depressie heeft. Het gaat hier niet slechts om een statistische correlatie, maar om een steeds scherper begrip van de werking van het hersengebied dat amygdala heet.

Een voor mij (140 kilo) heel herkenbaar deel van Kortewegs artikel gaat over het verband tussen slaapgebrek en obesitas. Vermoedelijk is daarover ergens een congres geweest of is er een boek over verschenen, want niet alleen het Handelsblad maar ook SciencePalooza besteedde dit weekend aandacht aan het verband tussen die twee. U leest het daar en ik beveel het u van harte aan.

Het is goed dat er onderzoek is en nog beter dat er aandacht aan wordt besteed. Het belangrijkste probleem rond DSPS is namelijk dat veel mensen het idee hebben dat het slechts een kwestie is van gebrek aan discipline. Mensen worden ’s morgens zo moeilijk wakker, is de gedachte, omdat ze ’s avonds zo laat naar bed gaan. Deze opvatting – die in ons calvinistische land overal is te horen – kan grote gevolgen hebben voor de betrokkenen. Ik heb ooit iemand ontmoet die als beleidsmedewerker niet aan de verwachtingen voldeed, was overgeplaatst naar het archief en van zichzelf was gaan geloven dat hij lui was, eigenlijk niets goed kon en asociaal was: voor zijn collega’s deed hij op het werk immers nooit iets met de inzet waarmee hij ’s avonds zijn eigen dingen kon doen. Het was voor hem een openbaring toen hij van een arts hoorde wat DSPS was en begreep dat hij zichzelf nodeloos veel verwijten had gemaakt.

Dat wil overigens niet zeggen dat mensen met DSPS hun eigen moeilijkheden nooit zelf vergroten. Ik ben lid geworden van een vennootschap en kan sindsdien mijn eigen werktijden indelen, zodat ik ’s avonds werk. Het zijn de enige uren waarop ik efficiënt werken kán, maar ik staar dus vaak naar het licht van een monitor, en dat houdt me natuurlijk wel wakker. Ik was dan ook blij toen ik, nadat ik vanmorgen een tweet aan het SciencePalooza-stuk had gewijd, van een aardige twitteraar de tip kreeg f.lux te installeren, een programma dat het licht van de monitor aanpast. Dank je wel!

About these ads

7 reacties op Vertraagd slaapritme

  1. MNb zegt:

    Inderdaad moet ik toegeven dat ik even geglimlacht heb. Om 11 uur ‘s ochtends ben ik meestal wel alert. Ik heb dan ook zeker geen DSPS.
    Niettemin ben ik beslist geen ochtendmens. Bij de posterijen heb ik een flink aantal weken nachtdiensten gedraaid en daar had ik geen enkel probleem mee.
    Het onzinnige verwijt dat ik ‘s ochtends zo moeilijk wakker word omdat ik ‘s avonds zo laat naar bed ga heb ik ook wel te horen gekregen, DSPS-patiënten zijn niet de enigen. Het maakt geen fluit uit hoe laat ik opsta, ik heb minstens een uur nodig om op gang te komen. Vrienden met de wekker ben ik nooit geweest.
    Het helpt mij wel in een land te wonen waar het altijd 12 uur per etmaal dag is. Deze regelmaat heeft mijn ochtendlijke problemen verminderd. Hebben DSPS-patiënten daar baat bij? Mij lijkt van niet, als de oorzaak genetisch is.
    In een 24-uurseconomie lijkt mij een voorkeur voor avond- en nachtdiensten een voor de hand liggende maatregel te zijn.

  2. C.E.M. Bijman zegt:

    Heb je hier misschien iets aan?

    http://www.daglicht-lamp.nl/

  3. MNb zegt:

    Dat moet ik onthouden voor als ik weer in Nl kom te wonen. Bedankt, ik wist niet dat zoiets bestond.

  4. Wow. Ik herken mezelf hier erg in. Ik ben nu al zo’n 15 jaar ambtenaar bij een verschillende overheidsorganisaties. En ik heb altijd enorm veel moeite met opstarten.
    Echter ben ik ook muzikant in de avonduren, beheer ik een historische website in de avonduren en verzorg ik rondleidingen in de avonduren.
    Ik ben altijd veel productiever in de avonduren en probeer ook altijd voor 11uur in bed te liggen.
    Alleen dan ga ik tot diep in de nacht nog liggen lezen of aantekeningen maken.

    Wellicht dat ik ook eens een bezoek aan de huisarts moet brengen voor een paardenmiddel.
    Misschien werkt dat Melatonine ook in mijn voordeel.

  5. C.E.M. Bijman zegt:

    Er zijn meerdere soorten daglichtlampen in verschillende prijsklassen. Zelf heb ik er geen ervaring mee.

    http://www.natuurlijkemolen.nl/NM/index.html
    dit is voor in de lamp.

    http://www.goodlite.nl

  6. Emgert Zondervan zegt:

    De geneticiteit intrigeert me. Waarop baseert het gen zich dan? En past het zich aan aan de plek op aarde, zodat een jetlag wellicht tijdelijk een ‘normaal’ ritme met zich meebrengt?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 241 andere volgers

%d bloggers like this: