Op 25 juni 2022 had ik mijn camperbusje geparkeerd op een naargeestige camperplaats aan de rand van het centrum van Berlijn. Het voordeel van de plek was dat ik per vouwfiets naar de binnenstad kon en tevens ongebruikelijke hoeken van de stad kon zien die je vanuit de metro mist. Ik had een passe-partout gekocht voor musea die ik al eens eerder had bezocht, om wat meer aandacht te kunnen besteden aan dingen waar mijn vrouw en ik indertijd geen tijd meer voor hadden gehad.

Sinds zij is overleden in 2019, doe ik min of meer systematisch de dingen die ik samen met haar had willen doen. Het herbouwde Stadtschloss van Berlijn, dat de naam Humboldt Forum heeft gekregen, was er daar één van. Het herbergt onder andere twee musea uit het voormalige museumcomplex in Berlin Dahlem, waarvan wij het bezoek toen vanwege een familieomstandigheid voortijdig hadden moeten afbreken.

Panorama Pergamon

In de tweede helft van de middag was er nog een bezoek over, “Panorama” stond er op de passe-partoutkaart. Ik had geen idee wat dat moest voorstellen en om die reden was ik bijna voorbijgefietst. Het blijkt te staan schuin tegenover het gebouw van het Bodemuseum, naast het Pergamonmuseum op het Museumsinsel, aan de andere kant van de Spree, en min of meer verscholen achter een viaduct van het stadsspoor. Het is een groot gebouw in de vorm en de afmeting van een gashouder van vóór het aardgas, een grote cilinder met een rechthoekige betonnen onderbouw. Tot mijn verrassing stond daar met koeien van letters Pergamon op. Met de metro had ik het beslist gemist, maar de fiets kon ik er zo parkeren.

Het Pergamonmuseum is voor jaren gesloten, sinds oktober 2023, zegt de website, de heropening van de noordvleugel is voorzien voor 2027, de rest van de renovatie voor 2037. In het Panoramagebouw is een tijdelijke (?) tentoonstelling ingericht “Meisterwerke der antiken Metropole” met voornamelijk beeldhouwwerken. Die vond ik niet zo interessant, maar de doorgang naar de cilinder had het effect van een soort tijdmachine.

Midden in de ruimte staat een toren. Van daaruit was er een ingenieuze lichtinstallatie gericht op  de wanden van de cilinder: daarop een geschilderde reconstructie van het antieke Pergamon, door de kunstenaar Yadegar Asisi.  Deze heeft meer van dit soort installaties ontworpen; wanneer je googlet op “Panorama Berlijn Pergamon” krijg je voornamelijk hits van “The Wall”, een panoramaschilderij dat Asisi wijdde aan het verschil tussen West- en Oost-Berlijn voor 1989, geopend in 2012. “The Wall” heb ik niet bezocht, daarvan weet ik het bestaan pas doordat ik voor dit stuk wat googlede. Beide zijn, anders dan de panorama’s in Scheveningen, Wroclaw en Zürich, ongeveer dertig meter hoog.

De toren dient behalve voor de lichtinstallatie ook om de bezoeker uitzicht te bieden op de schildering: Pergamon in de tweede eeuw na Chr., op de dag dat keizer Hadrianus er een bezoek bracht. Vóór het uiteraard nog complete Zeus-altaar is een offerplechtigheid geënsceneerd en de keizer woont een theatervoorstelling bij.

Dag en nacht

De belichting suggereert een etmaal Pergamon, met zonsopgang en -ondergang en de tijden daar tussen. De vierentwintig uur passeren in vijfenveertig adembenemende minuten en het beeld wordt ondersteund door geluiden van een menigte op grote afstand, en effectieve maar niet opdringerige symfonische en elektronische muziek door Eric Babak. Na twee keer had ik er eigenlijk nog niet genoeg van. Op de detailopname is te zien dat de reliëfs werkelijkheidsgetrouw zijn beschilderd. Door de lichteffecten was me dat niet opgevallen.

[De gastauteurs van deze blog nemen deze dagen het stokje over. Vandaag dus een gastbijdrage van Arnold den Teuling. Dank je wel Arnold!]

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

WK Voetbal
juni 14, 2014

Factcheck: Het Afghanistan van Louise Fresco
augustus 24, 2021

Dubbele standaard
maart 13, 2014