[Dit is het laatste van drie blogs die Rob van Gent schreef over de Paasdatum. Het eerste was hier.]
De westerse kerken gebruiken de Gregoriaanse kalender, de oosterse kerken houden vast aan de Juliaanse. Hoewel deze kalenders inmiddels dertien dagen uit de pas lopen, kan het toch gebeuren dat de twee Paaszondagen samenvallen. Zoals dit jaar. Dit komt door de kleine verschillen in het berekenen van deze datum in beide kalenders.
Voor dit jaar is het gulden getal gelijk aan 12 en is de zondagsletter in de Juliaanse kalender gelijk aan F. De kerkelijke volle maan (luna XIV) valt dan in de Juliaanse kalender op donderdag 4 april (ofwel 17 april in de Gregoriaanse kalender) en de zondag hierna is dus op 7 april (Juliaans, dus 20 april Gregoriaans).
In de Gregoriaanse kalender is de zondagsletter voor dit jaar echter gelijk aan E. Met hetzelfde gulden getal (12) valt de kerkelijke volle maan (luna XIV) binnen het interval van 1900 t/m 2199 altijd op 13 april in de Gregoriaanse rekening. Omdat deze datum dit jaar ook op een zondag valt moeten we dus de zondag erna kiezen, 20 april ofwel dezelfde datum als in de Juliaanse kalender als deze naar de Gregoriaanse kalender is omgezet.
Volgens de Sterrengids van dit jaar valt de astronomische volle maan op 13 april om 2:22 MEZT – de Gregoriaanse maanrekening volgt de astronomische rekening dus nog zeer goed en de afwijking is in de praktijk nooit meer dan één dag. De afwijking van de Juliaanse maanrekening met de astronomische rekening bedraagt nu echter meestal ongeveer vier dagen.
Volgens de Joodse berekening, die nu met het jaar 5785 Anno Mundi rekent, valt de berekende volle maan (15 Nisan) ook op 13 april zodat het Joodse paasfeest precies één week eerder begint dan Paaszondag.noot
Hoe vaak gebeurt dit?
De laatste maal dat de twee berekeningen van de Paasdatum dezelfde uitkomst hadden, was in 2017. De eerstvolgende keer zal al weer in 2028 zijn. Het is dus niet heel zeldzaam en in deze eeuw gebeurt dit nog drieëntwintig maal.noot In de eeuwen die hierna volgen wordt het wel steeds zeldzamer, aangezien de Gregoriaanse en Juliaanse kalenders steeds verder uit de pas lopen. De allerlaatste keer dat Paaszondag volgens beide kalenders nog kunnen samenvallen, is in het jaar 2698 (6 april volgens de Juliaanse kalender en 24 april volgens de Gregoriaanse kalender). Clavius had dat in 1603 al berekend.
[Een gastbijdrage van Rob van Gent, die alles weet van kalenders en historische astronomie. Dank je wel Rob!]
De Opstand, 1568-1648
Simon Stevin
Lugdunum Batavorum
Leuke stukjes! Zeer gecompliceerd maar goed uitgelegd.
Ik sluit me bij Robert Vermaat aan
Ik ook.