In de categorie “middeleeuwse personages waarvan vrijwel geen mens ooit heeft gehoord” presenteer ik vandaag Gummarus van Lier. Wereldberoemd in het Belgische stadje, en daarbuiten volkomen vergeten. We weten dan ook vrijwel niets over de beste kerel, behalve dan dat hij vermoedelijk in 714 is overleden. Vermoedelijk.
Heiligenleven
Volgens een veel later geschreven heiligenleven leefde hij als kluizenaar op een eilandje in het riviertje de Nete, waar hij een kapelletje heeft gebouwd. Daarmee is hij feitelijk de stichter van het middeleeuwse stadje, dat ook de mystica Beatrijs van Nazareth (1200-1268) onder zijn kinderen telt. Niet geheel onwaarschijnlijk is dat Gummarus stamde uit een adellijke Frankische familie en enige tijd diende aan het Merovingische hof in Metz, waar hij werkte voor de Karolingische hofmeier Pippijn van Herstal (de echtgenoot van de Plectrudis over wie ik al eens blogde).
Een als heilig beschouwde man trok verhalen aan die bewezen dat hij heilig was. Zo ook Gummarus, die weleens à la Mozes een bron liet ontspringen, à la aartsengel Michaël een gifslang versloeg en à la Christus een kind van de dood redde. Dit zijn standaardwonderen, die men in de Oudheid en Middeleeuwen van de ene naar de andere heilige transplanteerde.
Alleen het verhaal dat hij met zijn riem een afgebroken boom op z’n stronk wist te zetten en weer liet groeien, lijkt geen parallel te hebben. Het verhaal veronderstelt geen diepgaande kennis van het enten, maar dat maakt het nog niet per se waar. De verwijzing naar gekrookt riet dat men niet moet breken,noot ligt er iets te dik bovenop.
Traditie
Na zijn dood op 11 oktober 714 is zijn lichaam begraven en vervolgens opgegraven, herbegraven en in 754 weer eens opgegraven en herbegraven. Ik zal in het midden laten of het gebeente werkelijk dat van de kluizenaar was, maar we zijn met het overbrengen van de aardse resten van de heilige op meer historische grond. De bisschop van Kamerijk (Cambrai) was erbij betrokken en het is plausibel dat de Karolingische dynastie, die kort daarvoor in de persoon van Pippijn de Korte het koningschap van de Merovingen had overgenomen, wat heilige piketpaaltjes aan het slaan was.
Iedere heilige heeft zo z’n eigen beleidsterrein. Onder Gummarus ressorteren de handschoenmakers en alles wat van doen heeft met breuken. Dat kan gaan om botbreuken en om echtscheidingen. Een middeleeuws heiligenleven heeft Sint-Gummarus daarom voorzien van een helleveeg van een echtgenote, maar dit moet een verzinsel zijn.
De kerk van Sint-Gummarus wordt momenteel gerestaureerd.
Zelfde tijdvak
Islamitisch recht (5) rechtsscholenjuni 15, 2025
De Maronitische Wereldkroniek (10) Abd al-Malikmaart 9, 2026
Islamitisch recht (2) de hadithjuni 12, 2025
Mooi om een stukje te lezen over mijn jeugdomgeving. Ik groeide op in Boechout, zo’n kilometer of zeven van die Sint-Gummaruskerk. Mijn vader ging in Lier naar het Sint-Gummaruscollege en zijn naamdag wordt inderdaad vandaag gevierd door de ‘Schapenkoppen’.