Een blogje over de middeleeuwse mystica Beatrijs van Nazareth (ca.1200-1268), waarom ook niet? Ze wordt in één adem genoemd met Hadewijch en Jan van Ruusbroec, en de huidige abdij Onze-Lieve-Vrouw van Nazareth in Brecht (België) is een rechtstreekse voortzetting van de Beatrijs’ eigen, gelijknamige abdij, die in 1236 was gesticht door haar vader.
Biografie
Van Beatrijs van Nazareth is slechts één geschrift overgeleverd, het mystieke traktaat Van seven manieren van heiliger minne. Ze hield tussen 1217 en 1235 ook een in het Middelnederlands geschreven dagboek bij, dat sindsdien weliswaar verloren is gegaan, maar door een anonieme monnik – men fluistert dat het de dertiende-eeuwse geleerde Willem van Affligem is geweest – in het Latijn is vertaald en herordend tot een driedelig heiligenleven, de Vita Beatricis ofwel het Leven van Beatrijs.
Zo weten we dat Beatrijs kort na Pasen 1200 is geboren in Tienen, als jongste kind van een vroom en welgesteld gezien. Toen ze zes jaar was, overleed haar moeder Geertrui, waarna vader Bartholomeus haar voor een gedegen opleiding stuurde naar de Begijnen in Zoutleeuw. Twee jaar later, in 1208, werden Beatrijs en haar zusters Christina en Sybilla overgeplaatst naar de abdijschool van de abdij Bloemendaal bij Nijvel. De vroomheid van Beatrijs viel dermate op, dat het haar werd toegestaan al op vijftienjarige leeftijd haar geloftes als novice af te leggen, hetgeen geschiedde op Witte Donderdag 1215.
Vervolgens woonde ze in het naburige klooster Rameia (La Ramée), waar ze zich bekwaamde in de kopieerkunst en het verluchten van handschriften. Ze kwam er in contact met de mystica Ida van Nijvel (1190-1231), die haar vriendin en geestelijk leidsvrouw werd. In dit klooster kreeg Beatrijs haar eerste visioenen.
Rond Pasen 1217 werd ze teruggeroepen naar Bloemendaal, waar ze haar mystieke ervaringen begon te noteren in het al genoemde dagboek. Weer vier jaar later verhuisde ze met nog enkele zusters naar een door haar vader gefinancierde nieuwe stichting in Oplinter bij Tienen. Hier legde Beatrijs haar eeuwige geloften af.
Nazareth
Intussen bouwde haar vader bij Lier een nieuwe abdij, dit keer met financiële steun van de Brabantse hertog Hendrik II. In 1236 vertrokken Beatrijs, haar twee zusters Christina en Sybilla en enkele andere nonnen naar het nieuwe klooster, dat Nazareth heette en zich bevond op loopafstand van de kerk van de destijds populaire heilige Gummarus van Lier. Van het klooster, gebouwd aan de rivier de Nete en gesloopt in de jaren na de Franse Revolutie, resteert alleen het poortgebouw.
Beatrijs zou tot haar dood in Lier blijven als priorin, de eerste positie onder de abdis. Hier schreef ze Van seven manieren van heiliger minne, waarover in het volgende blogje meer. Ze overleed er op 29 augustus 1268, vandaag 757 jaar geleden.
[Wordt dus vervolgd. Dit was een postume gastbijdrage van de vorig jaar overleden Hans Overduin.]
Zelfde tijdvak
Het conclaaf van 1241juni 14, 2021
Een vaas die fluitnovember 18, 2025
Spanje tussen twee wereldenaugustus 12, 2025
Blijkbaar kom ik, geheel onwetend, regelmatig voorbij dit poortgebouw op fietstochten langs de Nete. Ik kijk uit naar het vervolg.
Lier … de achtertuin van mijn jeugd. Nooit geweten dat mystica Beatrijs (die ik eigenlijk alleen van naam ken) daar lang heeft gewoond. En wat zijn er veel details van haar leven bekend.