Tag: Monsignor Quixote

Monsignor Quixote

The Power and the Glory

On door Jona LenderinginLiteratuur, Mexico8 reacties
Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.
1925-1950 na Chr.

Ik weet nooit goed wat te doen in een boekhandel. Voor al die boeken hebben mensen zich ingespannen: de schrijver, de meelezers, de redacteuren, de persklaarmaker, de vormgever, de drukker. Respect voor hun inzet en liefde zou je dwingen álles te lezen. Hier staat het puikje van onze beschaving. Mijn oplossing: neem in dubio iets mee van Graham Greene. Er zit weliswaar wat kwalitatief minder materiaal bij (laat Travels with my Aunt gerust staan), maar meestal is Greene aangename lectuur.

Zijn beste roman is The Power and the Glory (1940). Ik moest er onlangs aan denken omdat een recent album van Corto Maltese, De levenslijn (2024), speelt tegen dezelfde achtergrond: de Cristero-oorlog in Mexico. De overheid heeft in de jaren twintig een reeks anticlericale maatregelen genomen waardoor katholieke geestelijken hun leven niet zeker waren. Greene vertelt hoe een priester in het geheim rondzwerft door de zuidelijke deelstaat Tabasco, waar de maatregelen in volle heftigheid werden uitgevoerd, en langzaam maar zeker in een fuik geraakt. Zijn uitwegen worden een voor een afgesneden.

Lees verder “The Power and the Glory” →

Katholiek

On door Jona LenderinginChristendom17 reacties

Ik kom uit een gezin dat we, met het jargon van nu, onveilig zouden noemen. Dat ik overeind ben gebleven, is mede te danken aan de kerk. Het jongerenkoor, het bezinningscentrum van de paters salesianen en Taizé waren veilige plaatsen. Ze hebben me zeker gevormd. Mijn omgang met geld is daarvan een voorbeeld: ik heb vroeg geleerd dat de Mammon de grootste bedreiging is van de cultuur, de wetenschap en de samenleving. (Of dit inzicht praktisch is, is een andere kwestie.)

Ander voorbeeld. Jarenlang had ik een vereenzaamde buurvrouw. Eens in de week haalde ik haar boodschappen en eens in de maand kwam de kapelaan op visite. Die man deed zinvol werk. Ik heb de sociale taak van de katholieke kerk daarom altijd gewaardeerd. Juist in een tijd waarin cultuur, wetenschap en samenleving zich aan de Mammon hebben verkocht, is het kerkelijk vangnet belangrijk.

Lees verder “Katholiek” →

Monsignor Quixote (2)

On door Jona LenderinginCultuur, Literatuur, Politiek, Spanje7 reacties
Tijdvak: 1975 na Chr. - 2000 na Chr.
1975-2000 na Chr.

In het eerste deel van dit stuk wees ik op het gekunstelde karakter van Graham Greenes boek Monsignor Quixote. Deze onnatuurlijkheid doet gelukkig niet af aan de leesbaarheid. Zoals ik al zei is de vriendschap van de twee mannen schitterend getekend, terwijl hun gesprekken ergens over gáán.

De afgelopen vijftig eeuwen – zo lang dus als we de geschiedenis kennen – zijn de meeste mensen op een of andere wijze religieus geweest. Een humanist kan dat niet zomaar als irrelevant terzijde schuiven: het verlangen naar Iets Hogers, wat dat ook moge zijn, is blijkbaar onderdeel van het mens-zijn. Omgekeerd zijn de antwoorden die de godsdiensten tot op heden hebben geboden te beperkt, te tijdgebonden, te irrationeel om in onze tijd nog te overtuigen. Voor beide standpunten valt iets te zeggen en Greene geeft aan beide ruimte, waarbij hij vooral onderstreept dat zekerheid iets is voor tevredenen en legen.

Lees verder “Monsignor Quixote (2)” →

Monsignor Quixote (1)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Literatuur, Politiek, Spanje
Tijdvak: 1975 na Chr. - 2000 na Chr.
1975-2000 na Chr.

greene_quixote

Ineens wist ik aan wie de nieuwe paus, Franciscus, me deed denken: aan Monseigneur Quichot, de hoofdpersoon van een in 1982 verschenen roman van Graham Greene. Ik gebruik het woord “roman”, waarmee de schrijver zelf de tekst aanduidde, met aarzeling. De grenzen van het genre zijn inmiddels zó ver opgerekt dat vrijwel alle lange prozateksten er nu onder vallen. Er valt best met zo’n nietszeggend etiket te leven, maar bij Monsignor Quixote is het toch wat problematisch. Het is eerder het scenario van een road movie (en is dan ook verfilmd) of een klassieke tragedie, compleet met expositie, complicaties, climax, consequenties en catastrofe.

Het beste laat de tekst zich lezen als filosofische dialoog. Aan de ene zijde staat de eenvoudige dorpspriester van El Toboso, Monseigneur Quichot (inderdaad: afstammeling van), die gelooft in het belang van de christelijke waarden, ook nu de kerk gecorrumpeerd is geraakt. Dat laatste slaat vooral op de specifieke problemen van het katholicisme in het Spanje van Francisco Franco, maar de titelheld erkent ook de meer structurele problemen. Zijn antagonist Sancho is de linkse burgemeester van het dorp, die meent dat er in de failliete boedel van het communisme nog iets ligt van waarde.

Lees verder “Monsignor Quixote (1)” →