Ovidius in Amsterdam

Zoals de lezer van deze kleine blog inmiddels weet, vind ik de Amsterdamse gevelsteentjes erg leuk. Het zijn kleine kunstwerkjes die makkelijk in de handboeken kunstgeschiedenis hadden gekund, maar waar kunsthistorici om een of andere reden niet naar omzien. Dat het Rijksmuseum er enkele heeft, is een positieve uitzondering. Mijn landkaart met markers en links naar foto’s is hier.

Het gevelsteentje hiernaast is te zien aan de Prinsengracht 535 en toont een kikker. Niet dat er kikkers zitten in de Prinsengracht, maar dat is niet zo belangrijk. Prinsen heb ik er ook nooit gezien, trouwens.

Het gaat me nu even om de Latijnse woorden quamquam sunt sub aqua, die zijn ontleend aan de Metamorfosen van de Latijnse dichter Ovidius. De volledige regel luidt quamquam sunt sub aqua, sub aqua maledicere temptant, “hoewel ze onder water zijn, proberen ze ook onder water kwaad te spreken”.

Het Letoön bij Xanthos

Het is de slotregel van het verhaal over Latona, een minnares van de oppergod Jupiter. Een groep gemene boeren weigerde het meisje, dat hoogzwanger was, water te geven en belasterde haar ook nog eens. In de wereld van de mythen veranderen zulke mensen natuurlijk in kikkers. De plek waar het zou zijn gebeurd, het Letoön, wordt nog steeds aangewezen; het krioelt er van die kwakende beestjes.

Dat Ovidius’ woorden bijna spreekwoordelijk zijn geworden, komt door de klanken. Spreek het maar eens hardop uit: quamquam sunt sub aqua, sub aqua Dat begint al aardig te lijken op dat wiegenliedje over die kwakende kikkers. Menig docent zal er blij mee zijn geweest dat hij hier een poëtisch effect bij de hand had dat eenvoudig viel uit te leggen en in de klas grote hilariteit veroorzaakte.

De regel wordt vaak geciteerd als het gaat over roddelaars, die in feite maar in de modder wentelen en zelfs als ze onder water gaan het kwaadspreken niet kunnen laten. Ik heb geen idee wie deze gevelsteen heeft laten maken, maar ik kon de gedachte niet onderdrukken dat hij ooit ruzie heeft gehad met zijn buren.

[Vervolg]

About these ads

9 reacties op Ovidius in Amsterdam

  1. Frank Sneep zegt:

    En Aristophanes?

  2. shirhashirim zegt:

    Ja! Die hebben wij ook vertaald op de middelbare school!

  3. CK zegt:

    Er zijn geen prinsen aan de Prinsengracht. En geen herten in de Hartenstraat, waar de mensen ook al niet opvallend hartelijk zijn. Het knipoogje naar Multatuli is gezien en niet onopgemerkt gebleven (om er ook eens een citaat doorheen te vlechten).

  4. Emgert Zondervan zegt:

    In de textus receptus van Ovidius staat quamvis sint:
    http://www.curculio.org/pubs/ovid6.pdf

  5. Emgert Zondervan zegt:

    Als je op Google Earth Marken intypt, zie je een kaart vol met Markers.

  6. Manon 1753 zegt:

    Op de achterkant van de “proefdruk” voor die gevelsteen heeft “Mie” de namen van alle onderduikers die tijdens de oorlog op “535” hebben gezeten, vermeld.

  7. ellen zegt:

    De gevelsteen verwijst naar “535” als duikhuis tijdens de oorlog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 245 andere volgers

%d bloggers like this: