Een van de mooiste museale collecties van Griekse en Romeinse kunst is de Antikensammlung aan de Königsplatz in München. Het is de verzameling van de staat Beieren, die, al voordat een Beierse prins het schopte tot koning van Griekenland, veel belangstelling had voor de bestudering van de klassieke wereld. Aan de westzijde van het plein is een in Dorische stijl gebouwde toegangspoort (“propyleeën”), aan de noordzijde is een in Ionische stijl gebouwde Glyptotheek met beeldhouwwerk, aan de zuidzijde is het in Korinthische stijl gebouwde gebouw voor de kleinkunst. Je kunt er een dag doorbrengen. Wie daaraan nog niet genoeg heeft, kan naar het even verderop gelegen Egyptische Museum. Of naar het mineralenmuseum, of naar de drie pinakotheken met schilderijen. Allemaal op één vierkante kilometer.
Olielamp
Het bovenstaande olielampje valt onder de kleinkunst. We zien een gevleugeld wezentje, dat op het eerste gezicht Eros voorstelt, al suggereert het haarknotje dat het gaat om een vrouwelijk personage. Dat zou Psyche kunnen zijn, al wordt die meestal afgebeeld met vlindervleugels.
Het rijdier van ons gevleugelde wezen is een leeuw, zoveel is duidelijk; de vogel zou ik identificeren als een gans, maar een ornitholoog mag me meteen verbeteren. Eros – laten we het daar gemakshalve op houden – houdt het dier bij de snavel vast en misschien kijkt hij wel in de bek.
Onbekende mythe
We hebben geen idee welke mythe hier is afgebeeld. Er is geen geschreven bron over Eros of Psyche die, rijdend op een leeuw, een vogel te woord staat. Het is een leuk voorbeeld van het vele dat we over de oude wereld niet weten. De feitelijke informatieoverdracht was mondeling, en lang niet alles is op schrift gesteld of door kunstenaars afgebeeld. Veel van wat wel op schrift is gesteld en veel van wat wel is afgebeeld, is bovendien verloren gegaan. Logisch dat we regelmatig stuiten of afbeeldingen die we niet begrijpen. Ik noemde al eens eerder een afbeelding van Psyche die we niet snappen.
Voorwerpen als dit blijven meestal in de museale depots. De conservator kan er immers geen uitleg bij geven. Ergens jammer. Als ik museumdirecteur was, zou ik een expositie wijden aan de onbegrepen Oudheid. En een mythe als deze zou een pronkstuk zijn.
[Dit was het 454e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]
Een tentoonstelling genaamd “We Begrijpen Er Geen Hout Van” zou inderdaad enorm leuk zijn.
Ik ben meer voor “We snappen er geen snars van”. We hebben meer snarssen nodig in deze wereld.
En alle gekheid op een stokje: we zouden wijzere en gelukkigere mensen zijn als we erkenden dat we onvoldoende weten kunnen.
Of de “Gebruik uw fantasie”
tentoonstelling. Want je kunt er natuurlijk geen bordjes met uitleg naast hangen, dus mag de bezoeker er zelf een invulling aan geven. Weer eens wat anders!
Over fantasie gesproken, is dat een woord of naam bij de borst/buik van de leeuw?
Bedoel je dat er letters lijken te staan? Ik kan op de vergrote foto alleen groeven herkennen.
“je kunt er natuurlijk geen bordjes met uitleg naast hangen”
Jawel hoor – wetenschappers kunnen eindeloos doorpraten over dingen waar ze geen snars van snappen. Neem zou Eric Cline en het einde van de Bronstijid.
Ik denk dat je prima een museumstuk kunt neerleggen en de diverse hypothesen kunt presenteren. Dat kan zelfs interactief, dat de bezoeker kan kiezen en de pro’s en contra’s kan ontdekken.
Die tentoonstelling zou ik zelf wel organiseren willen.
De drie elementen van de mooie versiering op het olielampje zijn duidelijk: Een gevleugeld (ik zie een vleugel) wezen , een vogel (Ik zou denken dat een gans een langere nek heeft) en een leeuw. Wat je nu zou willen is dat er database bestaat voor olielampjes bestaat waarin kan worden opzicht kan of nog meer olielampjes bestaan met deze drie elementen. Maar dat zal wel teveel zijn gevraagd.
Dat is een belangrijke vraag. Stel dat dit een uniek stuk is, dan is het ook mogelijk dat het geen mythe uitbeeldt, maar een andere, voor ons onkenbare, betekenis heeft. Bijvoorbeeld een huwelijksgeschenk waarbij de dieren symbool staan voor de echtgenoten.